Posts tonen met het label Dialog. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Dialog. Alle posts tonen

dinsdag 6 januari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1967 

laat Professor Pierre Vinken, directeur van de uitgeverij Excerpta Medica, een studie maken naar het gebruik van een computer in een redactionele omgeving, voor het beheer van verwijzingen en databasepublishing. In 1968 draait  Excerpta Medica schaduw met het nieuwe computersysteem en kan vanaf 1969 elektronische bestanden produceren.  In 1974 begint Excerpta Medica, inmiddels overgenomen door Elsevier, haar publicaties per magneetband aan te bieden aan farmaceutische bedrijven voor intern gebruik van de onderzoeksafdelingen, maar ook elektronisch aan online diensten zoals de Amerikaanse informatiedienst Dialog en Europese dienst ESA/IRS.

Meer info op pg. 70,76,77,78, 102, 103, 168

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

vrijdag 5 december 2014

Eerste dagelijkse online nieuwsbrief in Europa 30 jaar geleden

Vandaag is het 30 jaar geleden dat de eerste dagelijkse online nieuwsbrief in Europa werd gelanceerd tijdens de jaarlijkse Online Information Meeting  in het Novotel in Hammersmith. Het was de zakelijke nieuwsbrief IDB Online, een nieuwsbrief voor de computerindustrie. Dagelijkse, zakelijke nieuwsbrieven waren wel bekend in de VS, maar niet in Europa, laat staan nieuwsbrieven voor consumenten. Ik had de eer om de nieuwsbrief te lanceren namens VNU (London) Ltd.
© Foto en artefact Collectie Jak Boumans 

IDB, Informatics Daily Bulletin, was een bestaande nieuwsbrief die dagelijks gemaakt werd als een tweezijdige A4 op geel papier. Het bracht dagelijks berichten uit de computer en informatie-industrie. De meeste abonnees waren gevestigd in Groot-Brittannië; verder waren er abonnees in Europa en de VS.  Deze abonnees ontvingen de nieuwsbrief via de Royal Mail.

Het idee voor een online nieuwsbrief ontstond na de zoveelste poststaking van de Royal Mail in 1982/1983. Opzeggingen kwamen binnen uit de VS en Europa.  Er werd uitgegekeken naar een andere distributie. Plannen voor een dagelijkse online nieuwsbrief werden gepresenteerd, maar het management twijfelde. VNU had net haar eerste investering in electronisch uitgeven gedaan met de aankoop van het Amerikaanse bedrijf Disclosure. En in Europa had VNU net zo’n 15 miljoen gulden (7, 5 miljoen euro) verbrandt met het uitgeeflaboratorium VNU Database Publishing International. Maar met een subsidie van 60.000 euro van de EEG Commissie werd de weg geëffend.

Voor een dagelijkse online nieuwsdienst werd gekeken naar voorbeelden in de VS. Een van de voorbeelden was de veertiendaagse nieuwsbrief voor de informatie-industrie, Online Chronicle, file 170 op de host (tegenwoordig server genoemd) Dialog. Maar het plan kreeg pas echte vaste vormen met de e-mail dienst Telecom Gold, een dochter van British Telecom. Deze dienst was uniek in 1982, omdat in die tijd e-mail diensten en databank diensten gescheiden waren. Maar software van Westinghouse bracht e-mail en een databankdienst onder in dezelfde machine. De dagelijkse nieuwsbrief zou worden geladen op de databankdienst, terwijl de koppen van de artikelen naar de e-mailbox van de abonnee werden gestuurd.

In 1983 werden de plannen uitgewerkt en in 1984  werd proef gedraaid. De redactie bleef werken zoals het altijd had gedaan. De tekst voor de nieuwsbrief werd elektronisch geproduceerd met Wordstar als tekstverwerker. De distributie van de papieren nieuwsbrief bleef via de dagelijkse post gaan. De elektronische versie werd de volgende morgen geproduceerd en vóór 12 uur ’s middags op de machine van Telecom Gold geladen. Vanaf 1985 werd een kopie automatisch gestuurd naar de Amerikaanse online dienst Newsnet, die dezelfde Westinghouse software had.
Voor VNU (London) Ltd. was  het de eerste kennismaking met een elektronisch product. De marketing ervoor werd uitgedokterd door Clive Snell, tegenwoordig  mede-oprichter en commercieel directeur van Mylearningworx ltd. De nieuwsbrief heeft enige jaren als zelfstandig elektronische nieuwsbrief gedraaid en is daarna opgenomen in een aggregatiebestand van computerpublicaties.
 
In 1987 volgde Chiel Kramer en Dirk Rignoldus van de redactie van Telecombrief bij VNU Business Publications in Amsterdam het voorbeeld van IDB Online. Zij publiceerden Telecombrief Online op Memocom van PTT Telecom, een vergelijkbare dienst met Telecom Gold. Maar hun dagelijkse nieuwsbrief was geen lang leven beschoren. De elektronische publicatie werd nog in hetzelfde jaar opgeheven. 

vrijdag 15 november 2013

EVD online

De posting van Toon Lowette deed me denken aan Belindis, de BELgian INformation DIssemination Service, van het ministerie van Economie en Wetenschappelijk Onderzoek. Het was een van de eerste online overheidsinformatiediensten in Europa. Op een IBM mainframe werd o.a. het zoekprogramma STAIRS gedraaid.

De Belgische dienst was er al vroeg bij, maar ook de Nederlandse EVD,  de Nederlandse afdeling handelsbevordering van het ministerie van Economische Zaken. Want vanaf 1972 stuurde deze afdeling van EZ al periodiek een magneetband met samenvattingen van artikelen uit wetenschappelijke en zakelijke publicaties naar Brussel om op de host gezet te worden. Er was ook een gedrukte uitgave van onder de titel Foreign Economic and Trade Abstracts (FETA).  De ASCII productie en online distributie voor de documentatieafdeling van EZ  gebeurde via het Nederlandse  Rijkscomputercentrum (RCC). Maar vanaf 1972 waren de samenvattingen ook online te doorzoeken, waarschijnlijk voor een zeer beperkte kring van Belgische en EG ambtenaren via de Belgische host Belindis. Vanaf 1978 werd die kring groter, toen  FETA, dank zij een subsidie van de Europese Gemeenschap, op de Amerikaanse host Dialog terecht kwam en wereldwijd beschikbaar kwam.

Het was dus niet alleen het Belgische ministerie van Economie dat er vroeg bij was, maar ook het Nederlandse ministerie van Economische Zaken. Het online brengen van de FETA was overigens niet het enige online wapenfeit van dit ministerie. Want toen in 1980 de videotex informatiedienst Viditel online ging, bedachten mensen binnen EZ, waaronder de heer Ypma, dat Viditel wel eens voor het Midden en Klein Bedrijf (MKB) zou kunnen gaan werken. Dat leidde tot de videotex versie van TED (Tenders Electronic Daily). Deze dienst met Europese openbare aanbestedingen was beschikbaar via een ASCII databank en in druk. De meeste bedrijven in Nederland hadden een abonnement op de gedrukte versie, want de online versie via de EC host ECHO was te ingewikkeld. Viditel zou hierin verandering kunnen brengen en de aanbestedingen nog op dezelfde dag van verschijning kunnen publiceren.

Openingsscherm van de EVD met de rubriek Aanbestedingen

Onder de paraplu van VNU Database Publishing International werd een rubriek/site opgezet met een unieke zoekwijze. Videotex bestanden hadden een hiërarchische structuur, die begon met een site van drie cijfers, in het geval van de EVD, 246. De daarop volgende pagina had vier cijfers, bijv. 2461 en de daarop volgende pagina 26412. Omdat echter de aanbestedingen dagelijks ververst werden, werd gekozen voor een de driecijfers 246, gevolgd door de datum, bijv. 246810102 voor 2 januari 1981. Op deze manier hoefde de MKB’er niet van boven naar beneden. Aangezien de ruimte op de videotexpagina’s nog al beperkt waren, konden alle aanbestedingen toch via volgpagina’s zoals 246810102a t/m z vermeld worden.

De eerste tijd werden de koppen van de aanbestedingen overtypt in het videotexformaat, maar later werd een automatische selectie, extractie en conversie gedaan van ASCII naar videotex.

zondag 26 augustus 2012

Neil Armstrong naar de maan dankzij online research

Astronaut Neil Armstrong, die op 25 augustus 2012 op 82-jarige leeftijd overleed, zette als commandant van de Apollo 11 op 21 juli 1969 als eerste mens zijn historische stap op de maan. Hij sprak hierbij de gevleugelde woorden: "That's one small step for man, one giant leap for mankind". En dit was een grote vlucht vooruit, die mede te danken was aan het opstarten van online wetenschappelijk onderzoek.

Race naar de maan
De landing op de maan was het resultaat van een lange politieke race tussen de VS en Rusland. Op 21 mei 1961 kondigde president John F. Kennedy aan, dat de Amerikanen naar de maan zouden gaan en een Amerikaan op de maan zouden zetten en weer veilig terug naar de aarde zouden brengen. De achtergrond hiervan lag in de achterstand die de Amerikanen hadden opgelopen in de ruimterace. De Russen hadden in 1957 de Spoetnik in de ruimte gebracht en in april 1961 werd tot grote verlegenheid van de Amerikanen Yoeri Gagarin de eerste mens/Rus in de ruimte. Het zou een project worden van de afmetingen van het graven van het Panamakanaal en het ontwikkelen van de atoombom, het Manhattan project.

Online
Maar om het project op gang te brengen was een meer efficiënt management van wetenschappelijke en technologische informatie nodig. President Kennedy stelde in 1962 een adviescommissie in, onder voorzitterschap van Alvin M. Weinberg. Deze leverde binnen enkele maanden een rapport af: Science, government, and information: the responsibilities of the technical community and the government in the transfer of information (1963). Op 10 januari 1963 gaf president Kennedy een verklaring uit, waarin hij liet weten dat coördinatie van de wetenschappelijke en technische informatie een absolute noodzakelijkheid was. Het rapport leidde inderdaad tot coördinatie in het verzamelen van wetenschappelijke gegevens, bijvoorbeeld de databank Medlars (Medical Literature Analysis and Retrieval System ) en het informatiebestand inis (International Nuclear Information System). Behalve een betere coördinatie van informatie bracht het rapport de ontwikkeling van online in een stroomversnelling. Het ruimtevaartbedrijf NASA en de vliegtuigbouwer Lockheed gingen zoeken naar nieuwe methoden om belangrijke wetenschappelijke en technische literatuur sneller en vollediger toegankelijker te maken met behulp van een computer.
Zo werden bij de NASA en wetenschappelijke instellingen als de National Library of Medicine al samenvattingen van wetenschappelijke en technische artikelen vervaardigd voor gedrukte, zogeheten ‘abstract magazines’. De ponsbanden met de tekstbestanden werden in de computer van de instelling ingevoerd en de tekst op een opslagmedium opgeslagen. Vervolgens werden de bestanden met de samenvattingen geïndexeerd en uiteindelijk aan literatuuronderzoekers ter beschikking gesteld. Een medewerker van de instelling, die informatie zocht, kon via een toetsenbord trefwoorden intoetsen, waarna in de indexbestanden van de computer werd gezocht naar een literatuurverwijzing bij het trefwoord. Het resultaat van de zoekactie werd vervolgens ter controle naar een terminal (zonder geheugen) gestuurd of ter raadpleging naar een printer.
De stap van lokale raadpleging naar raadpleging op afstand was slechts een logisch vervolg. Onderzoekers op afstand wilden bij hun onderzoek graag gebruik maken van deze bestanden met geautomatiseerde zoekmogelijkheden.
De eerste experimenten met interne online-informatiediensten dateren van vóór 1966, met schakelingen tussen computers die op dezelfde locatie stonden. Een experiment met een extern telecommunicatienetwerk vond plaats in 1966. Marill and Roberts koppelden toen een computer van het Lincoln-laboratorium met een computer van System Development Corp. (SDC), onderdeel van de denktank RAND. Op basis van deze experimenten werd in 1967 met Lockheed een contract gesloten voor het beheer en de bedrijfsdistributie van het NASA-bestand. Lockheed had voor dit informatiesysteem zoeksoftware ontwikkeld onder de naam Dialog.
Maar ook SDC ontwikkelde in 1968 een zoeksysteem en demonstreerde het principe ervan met de databank ERIC, een bestand met samenvattingen van onderwijsartikelen. In 1969 presenteerde SDC een zoekprogramma onder de naam Elhill en paste dit toe op een databank met 150.000 artikelen over de ziekte van Parkinson.

Carlos Cuadra (links) en Roger Summit (rechts), de pioniers van commerciële online zoekdiensten, spelen samen piano tijdens een diner ter gelegenheid van een Online Conferentie in Londen

De commerciële haalbaarheid van online-diensten leek door deze technische ontwikkelingen binnen het bereik van bedrijven te komen. Maar was er voldoende markt voor? In 1972 deed Carlos Cuadra, directeur van SDC, er onderzoek naar. Van de 7000 verstuurde enquêteformulieren kreeg hij er slechts 72 terug. De boodschap leek duidelijk: er was geen markt voor online-diensten. Desondanks zag hij met lede ogen hoe zijn concurrent Roger Summit, directeur van Lockheed-zoekdiensten, de online-dienst Dialog commercieel begon aan te bieden met bestanden als NASA Recon, Nuclear Science Abstracts, ERIC en Pandex. Dialog werd de eerste commerciële, niet-overheidsdienst. Uitgedaagd door Lockheed ging ook SDC in 1973 op de commerciële toer met SDC Orbit.

dinsdag 17 juli 2012

Het kroonjaar 1977


Het boek gaat over de periode 1967 tot 1997. In die jaren zijn er verschillende mijlpalen gepasseerd. In de rubriek kroonjaar wordt een lustrum/jubileumjaar (1967, 1972, 1977, 1982, 1987, 1992, 1997) gekozen en de gebeurtenissen uit dat jaar vermeld. Aanvankelijk zullen er slechts een paar gebeurtenissen vermeld worden, maar naarmate de industrie zich ontwikkeld worden dit er meer. In het boek is een tijdlijn van 50 hoogtepunten opgenomen. De Excel databank van de auteur bevat echter zo’n 500 gebeurtenissen van de geschiedenis van de digitale informatie-ontsluiting.
In het kroonjaar 1977 gebeurde er veel op het gebied van de informatie-ontsluiting. De term Personal Computer wordt geïntroduceerd door de Amerikaanse computerfabrikant Tandy, die een microcomputer introduceert. En Tandy was niet de enige. Commodore introduceert de PET met 4 of 8 kilobytes intern geheugen. En Atari brengt als eerste bedrijf een spelcomputer op de markt. Maar ook in Nederland was de microcomputer doorgedrongen. Onder de naam Computer Store wordt een computerwinkel geopend in Eindhoven. N op 27 april 1977 wordt de Hobby Computer Club (HCC) opgericht als vereniging ter ondersteuning van de leden bij het ontwerpen (!) en programmeren van computers.

De PTT begint door te krijgen dat er online gebruikers zijn die in de VS en elders in Europa toegang wilden verkrijgen tot databanken via mondiale netwerken zoals Tymnet en Telenet, waarmee online gebruikers toegang kon krijgen tot de grote mondiale netwerken zoals Tymnet en Telenet. Op 1 augustus 1977 opent de PTT als voorlopige oplossing de netwerkdienst DABAS (Database Access Service).
De online diensten begonnen ook te groeien. BRS (Bibliographic Retrieval Services), een medische online dienst van de staat New York, wordt geprivatiseerd en een concurrent van Dialog en SDC. Dow Jones opent de dienst Dow Jones News/Retrieval met Wall Street artikelen en openbare bedrijfsinformatie. In Europa wordt het Duitse FachInformationsZentrum (FIZ) geopend en de onlinedienst INKA gelanceerd. In Groot Brittannië wordt Roger Bilboul aangezocht om met zijn bedrijf Learned Information de Amerikaanse online informatiedienst Dialog in Europa te vertegenwoordigen.
Maar ook in Nederland begint de Nederlandstalige online informatiedienst op gang te komen met de eerste demonstraties van het juridische online systeem van Kluwer Rechtswetenschappen, die worden verzorgd door Cor Verschoor en Jaap van Beelen op een terminal zonder beeldscherm, bestaande uit een toetsenbord, een thermische printer en een akoestisch modem.

De online informatie-industrie begint in 1977 ook een echt gezicht te krijgen. In de VS lanceert uitgeverij Online Inc. de bladen Online en Database en organiseert de eerste Online Conferentie in New York. Dit voorbeeld wordt direct gevolgd door het Britse bedrijf Learned Information, dat begint met de uitgave van het tijdschrift Online Review en in december 1977 voor de eerste keer in Londen de Online Conferentie houdt.
En ook in Nederland dringt door dat er een online informatie-industrie aan het ontstaan is. De meestal wetenschappelijke, technische of financiële gebruikers van online systemen beleggen een oprichtingsvergadering van het VOGIN, de Nederlandse Vereniging van Gebruikers van Online Informatiesystemen op 27 april 1977. Zij zijn de cybernauten avant la lettre.
Maar er is niet alleen actie op het wetenschappelijke, technische en financiële front. Teletekst en videotex melden zich als technische systemen. Finland kondigt het videotexsysteem Telset aan en Telefonica, de Spaanse telefoonmaatschappij, zet Ibertex op; toegang is mogelijk met een speciale terminal of een kaart in de PC.
De publieke omroep heeft in 1976 kennis gemaakt met Ceefax bij de BBC. En intussen is er een strijd ontstaan tussen de gedrukte pers en de publieke omroepen. In september 1977 beslist minister Van Doorn, dat de omroep en niet de pers mocht experimenteren met teletekst, aangezien de dienst gebaseerd was op beeldlijnen. De minister ging geheel voorbij aan het argument, dat teletekst geen televisieprogramma was, want het bevatte geen geluid en geen bewegend beeld.

woensdag 14 maart 2012

Het kroonjaar 1972

Het boek gaat over de periode 1967 tot 1997. In die jaren zijn er verschillende mijlpalen gepasseerd. In de rubriek kroonjaar wordt een lustrum/jubileumjaar (1967, 1972, 1977, 1982, 1987, 1992, 1997) gekozen en de gebeurtenissen uit dat jaar vermeld. Aanvankelijk zullen er slechts een paar gebeurtenissen vermeld worden, maar naarmate de industrie zich ontwikkeld worden dit er meer. In het boek is een tijdlijn van 50 hoogtepunten opgenomen. De Excel databank van de auteur bevat echter zo’n 500 gebeurtenissen van de geschiedenis van de digitale informatie-ontsluiting.

De wetenschappelijke uitgeverij Excerpta Medica wordt verkocht aan Elsevier, waarmee Elsevier digitale kennis inkoopt. De acquisitie veroorzaakt enige paniek bij Uitgeverij Het Spectrum, die bij de zustermaatschappij van Excerpta Medica, Infonet, diensten gebruikt voor de productie van de Grote Spectrum Encyclopedie. De oplossing lag in de verzelfstandiging van Infonet.

In de VS doet Carlos Cuadra, directeur van SDC, onderzoek naar de haalbaarheid van commerciële online diensten. Van de 7000 verstuurde enquêteformulieren kreeg hij er slechts 72 terug. De boodschap leek duidelijk: er was geen markt voor online diensten. Desondanks zag hij met lede ogen hoe zijn concurrent Roger Summit , directeur van Lockheed-zoekdiensten, de online dienst Dialog  begon aan te bieden. Dialog werd hiermee de eerste commerciële online dienst.

De Economische Voorlichtings Dienst (EVD) van het ministerie van Economische Zaken start een databank met Engelstalige samenvattingen van artikelen over de economie, die in Nederland verschenen waren. De databank Foreign Economic and Trade Abstracts wordt aanvankelijk gedistribueerd via de Belgische overheidshost Belindis en vanaf 1978 via de Amerikaanse dienst Dialog.

Stichting Moderne Media (SMM) wordt opgericht. SMM is een lobby-organisatie voor uitgevers. Zij worden geconfronteerd met de introductie van nieuwe media zoals videobanden, beeldplaten en diaseriesvoor het onderwijs. Later kwamne hier floppy discs bij en online uitgeefdiensten. SMM hield contact met ministeries en discussieerden o.a. over de rol van de omroep bij teletekst; SMM meende dat deze dienstverlening uitgeversterritorium was. In 1977 besliste minister Van Doorn dat teletekst bij de omroep thuis hoorde.