Posts tonen met het label Grote Spectrum Encyclopedie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Grote Spectrum Encyclopedie. Alle posts tonen

woensdag 7 oktober 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1979


werd de 25-delige Grote Spectrum Encyclopedie (GSE) voltooid; de eerste encyclopedie in Nederland (en waarschijnlijk in Europa), waarbij de redactie geassisteerd werd door een computer.



Voor meer info zie pg. 78 

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN



zaterdag 14 maart 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl


In 1985     

produceert VNU Nieuwe Media twee Direct Discs met teksten en illustraties van de Grote Spectrum Encyclopedie.

Meer informatie op pg. 174.


Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in     Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN
 
 

zaterdag 7 maart 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1984  

produceert Uitgeverij Het Spectrum een beeldplaat met 54.000 illustraties van de Grote Spectrum Encyclopedie.







Meer informatie op pg. 170.

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in     Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

vrijdag 9 januari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1989
 
startte Uitgeverij Het Spectrum het project De Grote Spectrum Encyclopedie (in 25 delen). De uitgeverij was een van de eerste Europese algemene uitgeverijen die gebruik maakte van een computer voor redactionele werkzaamheden.








Meer op pg. 78, 85, 139, 170, 171, 174, 177, 289

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

vrijdag 16 maart 2012

Encyclopedia Britannica geheel digitaal

Na 244 jaar zal er geen gedrukte Encyclopedia Britannica meer uitkomen. De uitgever heeft na het experimenteren met verschillende verdienmodellen eindelijk de gedrukte editie laten varen. De encyclopedie wordt nu geheel digitaal via internet uitgegeven en zal concurreren met Wikipedia.
Een eerste experimenteel opgemaakte pagina van de GSE; ontwerp Wim Crouwel (1970)

Dit is groot nieuws, althans voor mij. Ik begon mijn werkzame leven in mei 1970 op de redactie van de Grote Spectrum Encyclopedie (GSE). Redactie was toen nog een groot woord, want er waren twee redacteuren, een projectmanager en een secretaresse. Ik heb tien jaar me bezig gehouden met encyclopedieën, want behalve aan de GSE heb ik gewerkt aan de Summa, de Kleine Oosthoek en de Grote Oosthoek (7e druk). De Encyclopedia Britannica was in deze wereld zo ongeveer de Bijbel van de encyclopedieën, m.n. door bijdragen van grote geesten zoals Bertrand Russell, Edmund Gosse en T.H.Huxley.

Het was een interessante tijd, want de teksten van de naslagwerken begonnen gezet te worden met computers. Maar ook redacties kregen te maken met computer: voor de bewaking van de omvang, voor de consistentie van de duizenden verwijzingen, voor de last-minute wijzingen en met het oog op eventuele afgeleide naslagwerken en digitale edities. De (GSE) gebruikte een methodiek ontwikkeld door Infonet, de computerafdeling van Excerpta Medica. De Oosthoek producten werden in samenspraak met Salland Zetcentrum, een Kluwerdochter, ontwikkeld.

(c) Jak Boumans, De elektronische encyclopedie in 20 delen, 1976

Het was ook een spannende tijd, want het was duidelijk dat de digitale edities eraan zaten te komen. Er werd over nagedacht. In 1976 probeerde ik een digitale editie uit te beelden. Het was eigenlijk een vertaling van de overgang van paard-en-wagen naar de eerste gemotoriseerde voertuigen.

Zo bracht in 1980 de Amerikaanse VNU dochter Arête Publishing de eerste encyclopedie American Academic Encyclopedia full text online in 200 huishoudens in Columbus, Ohio als onderdeel van een experiment, dat gesponsord werd door de bibliotheekorganisatie OCLC. Een jaar later werd de tekst ook ter beschikking gesteld aan abonnees van de online diensten The New York Times Information Bank, Dow Jones News/Retrieval en CompuServe. In 1982 liet de uitgeverij tijdens de Frankfurter Buchmesse een eerste demo videodisc met tekst, foto’s, illustraties en een paar filmpjes zien van de encyclopedie.

De VNU uitgeverij was in 1985 overgenomen door de Amerikaanse uitgeverij Grolier en deze zette de experimentele lijn van een multimedia encyclopedie door. Het bracht als een van de eerste uitgevers van naslagwerken een CD-ROM editie uit met 30.000 lemma’s en 9 miljoen woorden, met illustraties en filmpjes onder de titel The Grolier Multimedia Encyclopedia. Het was in feite de 21 delige American Academic Encyclopedia, die door VNU was verkocht aan Grolier. De CD-ROM versie was het begin van digitale encyclopedieën. Ook de Encyclopedie Britannica probeerde een halfhartige poging om een CD-ROM editie uit te brengen.
(Bron: Toen digitale media nog nieuw waren, pgs . 163-201)

Wereldwijd werd met name de Encarta encyclopedie bekend, aangezien deze als gebundelde editie bij de aankoop van PC’s werd meegeleverd. In Nederland bracht uitgeverij Het Spectrum een kleine encyclopedie op CD-ROM uit en Philips lanceerde in 1994 de Interactieve Encyclopedie op CD-ROM en op CD-i, de voorloper van de DVD. Sinds 1997 zijn in samenwerking met Microsoft verschillende edities van de Encarta Winkler Prins Encyclopedie uitgebracht, een elektronische versie van de encyclopedie op cd-rom en dvd. Deze telt ruim 59.000 artikelen en vele illustraties.

Intussen was de markt voor gedrukte encyclopedieën al sinds 1980 ingestort. De GSE kwam niet verder dan een eerste versie. De zevende druk van Grote Oosthoek was de laatste druk en eind 2008 verklaarde Winkler Prins, intussen overgenomen door Uitgeverij Het Spectrum, dat er geen papieren versie meer zou komen.

Ruim voor de aankondiging van de digitale Encyclopedia Britannica, ging Uitgeverij Het Spectrum aan de gang met online edities. In 2010 zijn er drie elektronische versies van de encyclopedie uitgekomen: de Junior Winkler Prins, de Studie Winkler Prins online en de Grote Winkler Prins online.

De aankondiging van de Encyclopedia Britannica is het einde van de omslag van druk naar digitalisering voor naslagwerken met nieuwe concurrentie van Wikipedia en nieuwe businessmodellen. Dit soort uitgeefproducten was in de voorhoede van de uitgeverij in de omslag van druk naar digitaal. Volgende uitgeefsegment dat een radicale omslag zal maken is de kranten- en tijdschriftensector, gevolgd door de non-fictie boeken en daarna de fictie boeken.

woensdag 14 maart 2012

Het kroonjaar 1972

Het boek gaat over de periode 1967 tot 1997. In die jaren zijn er verschillende mijlpalen gepasseerd. In de rubriek kroonjaar wordt een lustrum/jubileumjaar (1967, 1972, 1977, 1982, 1987, 1992, 1997) gekozen en de gebeurtenissen uit dat jaar vermeld. Aanvankelijk zullen er slechts een paar gebeurtenissen vermeld worden, maar naarmate de industrie zich ontwikkeld worden dit er meer. In het boek is een tijdlijn van 50 hoogtepunten opgenomen. De Excel databank van de auteur bevat echter zo’n 500 gebeurtenissen van de geschiedenis van de digitale informatie-ontsluiting.

De wetenschappelijke uitgeverij Excerpta Medica wordt verkocht aan Elsevier, waarmee Elsevier digitale kennis inkoopt. De acquisitie veroorzaakt enige paniek bij Uitgeverij Het Spectrum, die bij de zustermaatschappij van Excerpta Medica, Infonet, diensten gebruikt voor de productie van de Grote Spectrum Encyclopedie. De oplossing lag in de verzelfstandiging van Infonet.

In de VS doet Carlos Cuadra, directeur van SDC, onderzoek naar de haalbaarheid van commerciële online diensten. Van de 7000 verstuurde enquêteformulieren kreeg hij er slechts 72 terug. De boodschap leek duidelijk: er was geen markt voor online diensten. Desondanks zag hij met lede ogen hoe zijn concurrent Roger Summit , directeur van Lockheed-zoekdiensten, de online dienst Dialog  begon aan te bieden. Dialog werd hiermee de eerste commerciële online dienst.

De Economische Voorlichtings Dienst (EVD) van het ministerie van Economische Zaken start een databank met Engelstalige samenvattingen van artikelen over de economie, die in Nederland verschenen waren. De databank Foreign Economic and Trade Abstracts wordt aanvankelijk gedistribueerd via de Belgische overheidshost Belindis en vanaf 1978 via de Amerikaanse dienst Dialog.

Stichting Moderne Media (SMM) wordt opgericht. SMM is een lobby-organisatie voor uitgevers. Zij worden geconfronteerd met de introductie van nieuwe media zoals videobanden, beeldplaten en diaseriesvoor het onderwijs. Later kwamne hier floppy discs bij en online uitgeefdiensten. SMM hield contact met ministeries en discussieerden o.a. over de rol van de omroep bij teletekst; SMM meende dat deze dienstverlening uitgeversterritorium was. In 1977 besliste minister Van Doorn dat teletekst bij de omroep thuis hoorde. 

vrijdag 4 november 2011

Nederlandse digitale pionier Pierre Vinken overleden

Op vrijdag 4 november is Dr Pierre Vinken op 83-jarige leeftijd overladen. Vinken, qua opleiding neurochirurg, is een belangrijke pionier van digitale informatie in Nederland en uitgever met een visie geweest. Hij was een persoon met veel interesses en opinies. Zo schreef hij in literaire bladen, gaf zijn politieke opinie ten beste en was medeoprichter van het Republikeins Genootschap.

De verdiensten van Vinken voor de Nederlandse nieuwe media worden beschreven in het boek Toen digitale media nog nieuw waren – Pre-internet in de polder (1967-1997).

Naast zijn baan als neuro–chirurg in het Academisch Ziekenhuis in Leiden, werkte Pierre Vinken bij "Excerpta Medica, een internationale uitgeverij van ‘abstracts’ op medisch gebied. De uitgeverij beschikte over een vaste staf van 54 medische specialisten die redactionele verantwoordelijkheid droeg voor 35 ‘abstract’-tijdschriften en naslagwerken. De redactie produceerde samenvattingen van biomedische artikelen en bracht indextermen aan. Het archief bestond medio jaren zestig uit meer dan 1,3 miljoen Engelstalige uittreksels en een nog groter aantal indextermen. Ook werden de oorspronkelijke teksten van artikelen gekopieerd voor het archief.
Excerpta Medica kwam in 1966 onder leiding te staan van Dr Pierre Vinken. Toen Vinken directeur werd, kreeg hij te maken met een weinig efficiënt productieproces. Bovendien ontwikkelde hij snel grote plannen voor de uitgeefportefeuille, onder meer wilde hij het aantal ‘abstract’-tijdschriften uitbreiden.
In de praktijk kwam het erop neer dat een samenvatting in meerdere tijdschriften zou voorkomen. In het toenmalige productieproces betekende dit het telkens opnieuw zetten van de relevante uittreksels en indextermen. Bovendien streefde Vinken volledige consistentie in de indextermen na en om dat te bereiken moest de gecontroleerde termenlijst, de thesaurus Malimet ( Master List of Medical Terms) worden geautomatiseerd. In feite wilde Vinken meer productie met minder mensen. Ondanks het extra werk dat een grotere productie mee zou brengen, voelde hij niets voor uitbreiding van de typekamer waar de teksten en indextermen op linten voor de zetmachines werden geponst.
Nu was Vinken via zijn werk als neurochirurg in het Academisch Ziekenhuis in Leiden in contact gekomen met automatisering en met prof. Dr. A.R. Bakker, die een ziekenhuisinformatie-systeem (ZIS) aan het ontwikkelen was. Naar aanleiding van deze kennismaking werden in 1967 de technische specificaties opgesteld waaraan een systeem voor Excerpta Medica moest voldoen.
Op zijn zoektocht om zo’n systeem daadwerkelijk te realiseren, kwam Vinken in aanraking met Frans van der Walle, een vliegtuigbouwkundig ingenieur. Deze adviseerde hem bij de aankoop van een computersysteem, vier geschakelde NCR 315-machines. In een volgende stap werden alle zet- en computeractiviteiten van Excerpta Medica ondergebracht in een nieuw softwarehuis, Infonet, een gezamenlijk bedrijf van de uitgeverij en Van der Walle. In 1968 werd succesvol schaduw gedraaid en na installatie van het systeem in 1969 werden er al aanzienlijke besparingen gerealiseerd op het
productieproces van de uitgeverij. Bovendien werd het mogelijk om nieuwe tijdschriften voor steeds kleinere doelgroepen op de markt te brengen.
In 1974 begon Excerpta Medica, inmiddels overgenomen door Elsevier, haar publicaties per magneetband aan te bieden, zowel aan farmaceutische bedrijven voor intern gebruik van de onderzoeksafdelingen als elektronisch aan online-diensten. Zo kwamen de samenvattingen via de informatiedienst Dialog wereldwijd beschikbaar voor medische en farmaceutische onderzoekers.
Door het succes en de ervaringen bij Excerpta Medica kon Infonet uitgroeien tot een softwarehuis dat ook voor derden ging werken. Zo was het bedrijf betrokken bij de ontwikkeling van het redactioneel systeem voor de Grote Spectrum Encyclopedie (1970–1979) en bij de ontwikkeling van het bibliotheeksysteem PICA".

Pierre Vinken (rechts) naast Neelie Kroes, toenmalig staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat in 1980 tijdens de lancering van het Nederlandse knooppunt van het Europese netwerk EURONET*DIANE (foto © NBBI Archief)




In 1972 werd Excerpta Medica overgenomen door Elsevier en kwam Pierre Vinken in het bestuur van de uitgeverij. Zijn ambitie was de uitgeverij de top uitgeverij te laten zijn van professionele (wetenschappelijke en zakelijke) informatie. Uiteindelijk leidde hij Elsevier via een aantal fusies naar het concern Reed-Elsevier. In 1999 nam hij afscheid van het concern. De uitgeverij was inderdaad een van de belangrijkste spelers te worden van wetenschappelijke en zakelijke informatie in de wereld na de aankoop van de informatiedienst Lexis-Nexis.