Posts tonen met het label Toon Lowette. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Toon Lowette. Alle posts tonen

vrijdag 15 november 2013

EVD online

De posting van Toon Lowette deed me denken aan Belindis, de BELgian INformation DIssemination Service, van het ministerie van Economie en Wetenschappelijk Onderzoek. Het was een van de eerste online overheidsinformatiediensten in Europa. Op een IBM mainframe werd o.a. het zoekprogramma STAIRS gedraaid.

De Belgische dienst was er al vroeg bij, maar ook de Nederlandse EVD,  de Nederlandse afdeling handelsbevordering van het ministerie van Economische Zaken. Want vanaf 1972 stuurde deze afdeling van EZ al periodiek een magneetband met samenvattingen van artikelen uit wetenschappelijke en zakelijke publicaties naar Brussel om op de host gezet te worden. Er was ook een gedrukte uitgave van onder de titel Foreign Economic and Trade Abstracts (FETA).  De ASCII productie en online distributie voor de documentatieafdeling van EZ  gebeurde via het Nederlandse  Rijkscomputercentrum (RCC). Maar vanaf 1972 waren de samenvattingen ook online te doorzoeken, waarschijnlijk voor een zeer beperkte kring van Belgische en EG ambtenaren via de Belgische host Belindis. Vanaf 1978 werd die kring groter, toen  FETA, dank zij een subsidie van de Europese Gemeenschap, op de Amerikaanse host Dialog terecht kwam en wereldwijd beschikbaar kwam.

Het was dus niet alleen het Belgische ministerie van Economie dat er vroeg bij was, maar ook het Nederlandse ministerie van Economische Zaken. Het online brengen van de FETA was overigens niet het enige online wapenfeit van dit ministerie. Want toen in 1980 de videotex informatiedienst Viditel online ging, bedachten mensen binnen EZ, waaronder de heer Ypma, dat Viditel wel eens voor het Midden en Klein Bedrijf (MKB) zou kunnen gaan werken. Dat leidde tot de videotex versie van TED (Tenders Electronic Daily). Deze dienst met Europese openbare aanbestedingen was beschikbaar via een ASCII databank en in druk. De meeste bedrijven in Nederland hadden een abonnement op de gedrukte versie, want de online versie via de EC host ECHO was te ingewikkeld. Viditel zou hierin verandering kunnen brengen en de aanbestedingen nog op dezelfde dag van verschijning kunnen publiceren.

Openingsscherm van de EVD met de rubriek Aanbestedingen

Onder de paraplu van VNU Database Publishing International werd een rubriek/site opgezet met een unieke zoekwijze. Videotex bestanden hadden een hiërarchische structuur, die begon met een site van drie cijfers, in het geval van de EVD, 246. De daarop volgende pagina had vier cijfers, bijv. 2461 en de daarop volgende pagina 26412. Omdat echter de aanbestedingen dagelijks ververst werden, werd gekozen voor een de driecijfers 246, gevolgd door de datum, bijv. 246810102 voor 2 januari 1981. Op deze manier hoefde de MKB’er niet van boven naar beneden. Aangezien de ruimte op de videotexpagina’s nog al beperkt waren, konden alle aanbestedingen toch via volgpagina’s zoals 246810102a t/m z vermeld worden.

De eerste tijd werden de koppen van de aanbestedingen overtypt in het videotexformaat, maar later werd een automatische selectie, extractie en conversie gedaan van ASCII naar videotex.

woensdag 13 november 2013

Welk internet was er dan in 1982?


Via LinkedIn stuitte ik op een posting van oud collega Toon Lowette. Toon schreef als freelancer voor de nieuwsbrief Media-Info/Telecom, waarschijnlijk de beste Nederlandstalige nieuwsbrief, waarin van 1980 tot 2004 de migratie van de traditionele media naar de digitale media is gedocumenteerd. Hij beantwoordt een vraag, die ook mij regelmatig gesteld wordt. Toon geeft antwoord op de vraag vanuit zijn tijdsbeeld en de Belgische context. De posting is met toestemming overgenomen van Toon's blog Netspanning.


Al van in 1982 actief in online uitgeven, staat in mijn profiel te lezen. Met wat ongeloof vraagt @jente zich in een tweet af op welk internet ik dan wel actief was in die jaren. Eenvoudig antwoord: online uitgeven bestond al voor het web. Er was een hele wereld aan databanken en online diensten.

Wat deed ik dan daar tussen 1982 en 1993, in jaren voor het commerciële internet aan zijn groei begon? Eerste puntje: het internet bestond al van in de jaren zeventig, het netwerk dat eerst Amerikaanse militaire centra, later computers van universiteiten in de VS met elkaar verbond. Maar het web was er nog niet.

Minitel en Compuserve
Rond 1980 begonnen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk openbare projecten met videotex.
Televisietoestellen en kleine speciale terminals (zie foto) werden met een modem gekoppeld aan een telefoonlijn en daarmee kon je databanken raadplegen, telefoonnummers opzoeken, e-mails versturen, bestellingen plaatsen – eigenlijk alles wat het internet nu ook kan. Zelfs meer, want er zat een ingebouwd betaalsysteem in dat bijv. toen al krantenartikels per stuk afrekende. Frankrijk was de absolute koploper met 7 miljoen gezinnen met zo’n toestel en meer dan 20.000 diensten (nu zou dat websites heten). In de VS ontstond rond die tijd Compuserve, eveneens met enkele miljoenen gebruikers.
 
Bedrijven, bulletin boards en bankieren
Vooral bedrijven raadpleegden databanken online. Reuters was met online financiële informatie de grootste informatieleverancier ter wereld, een miljardenbedrijf. Telecom was duur en niet eenvoudig. Maar ook hobbyisten gingen online via bulletin boards en usenet. Ook online bankieren was er al lang voor het web. In 1982 begon BBL (nu ING) ermee. In 1987 bankierde ik al thuis online met de toenmalige ASLK via videotex. België is overigens altijd wereldkoploper geweest in online banking.

Editel
Ik ging in 1982 bij de krantengroep De Standaard aan de slag als onderzoeker en online uitgever. Testen en proberen. In 1985 lanceerden wij Editel, met real-time Brusselse beursinformatie voor banken en beursmakelaars. Een jaar later startten wij een downloaddienst voor bedrijven en particulieren op, die elke dag de meest recente beursnoteringen in hun personal computers konden binnenhalen via de gewone telefoonlijn. Dat waren dan vooral de eerste IBM-compatibele pc’s, de eerste DOS-pc’s nog voor Windows, en natuurlijk ook de eerste Mac’s, maar ook nog Tandy’s, BBC Acorn, en wat had je toen.
In 1988 leverden wij beurskoersen aan andere kranten en aan banken via het TCP/IP-protocol, en dat was puur internet: computers met mekaar praatten zonder een eigen fysieke huurverbinding – wat een innovatie!
Alles ging traag. Videotex ging over 1200 bits per seconde download, 75 bps upload. Het bleef jarenlang traag, zelfs in 1993-1995, op het web, haalden we maar 14.400, in het beste geval 28.800 bps. Permanent breedband is pas van rond 2000 gemeengoed. Nu heb ik thuis 20.000.000 bps down en 3.200.000 up (denk ik, het steekt niet op een Mbps).

Er waren te veel systemen…
… of tenminste, te weinig gestandaardiseerd. Ieder merk bood zijn eigen systeem aan, computers konden alleen via dure hardware- en software-omwegen met andere merken en types praten. Er was veel punt-tot-punt-communicatie, weinig netwerk. Maar er waren wel veel informatiediensten. Tussen 1991 en 1996 heb ik voor de Europese Commissie nog rapporten gemaakt over de online markt van informatiediensten, en die waren zonder het internet ook een paar honderd miljoen euro groot – in België alleen al.

WWW
En dan deden Robert Cailliau en Tim Berners-Lee hun ding in het CERN in Genève, rond 1990. Deze twee topingenieurs zochten een oplossing voor de duizenden fysici die wereldwijd zo moeizaam communiceerden. Vanuit een praktisch probleem zij hebben de World Wide Web standaard gefabriceerd, die via de academische wereld door overheid en commerciële bedrijven werd opgepikt, en die leidde tot het internet, het web eigenlijk, zoals we dat nu kennen.

Nuttigheid
Soms lijkt het er inderdaad op dat er voor het www geen internet en geen online diensten waren. Ik kan dat @jente niet kwalijk nemen. Ik hoor die opmerking nog wel. Het heeft er mij toe aangezet uiteenzettingen vaak te beginnen met de vraag aan mijn publiek wie er na 1982 geboren is. Omdat soms een beetje geschiedenis verhelderend kan zijn. En omdat ik zie dat ze zich afvragen (en soms zeggen ze het ook, net als @jente) of het welk kan kloppen wat die grijze meneer daar vertelt.
Voor een paar straffe verhalen uit de oude online doos kan @jente altijd bij mij terecht. Wat nu evident is, daar hebben wij vaak veel weken aan gewerkt en gezocht en geploeterd. En veel uit geleerd.
Uit die periode heb ik bijvoorbeeld overgehouden wat nu nog altijd het centrale thema in mijn online consulting is: nuttigheid. Als er online geen nuttigheid wordt geboden, heeft de hele online oefening geen zin. Omdat onze middelen beperkt en duur waren, toen, was nuttigheid cruciaal. Maar ook nu, in de technologische luxe en de overvloed aan snelheid, is nuttigheid het criterium voor een succesvolle dienst.

Sommige dingen veranderen ook in dertig jaar niet.