Posts tonen met het label Tim Berners-Lee. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Tim Berners-Lee. Alle posts tonen

woensdag 13 november 2013

Welk internet was er dan in 1982?


Via LinkedIn stuitte ik op een posting van oud collega Toon Lowette. Toon schreef als freelancer voor de nieuwsbrief Media-Info/Telecom, waarschijnlijk de beste Nederlandstalige nieuwsbrief, waarin van 1980 tot 2004 de migratie van de traditionele media naar de digitale media is gedocumenteerd. Hij beantwoordt een vraag, die ook mij regelmatig gesteld wordt. Toon geeft antwoord op de vraag vanuit zijn tijdsbeeld en de Belgische context. De posting is met toestemming overgenomen van Toon's blog Netspanning.


Al van in 1982 actief in online uitgeven, staat in mijn profiel te lezen. Met wat ongeloof vraagt @jente zich in een tweet af op welk internet ik dan wel actief was in die jaren. Eenvoudig antwoord: online uitgeven bestond al voor het web. Er was een hele wereld aan databanken en online diensten.

Wat deed ik dan daar tussen 1982 en 1993, in jaren voor het commerciële internet aan zijn groei begon? Eerste puntje: het internet bestond al van in de jaren zeventig, het netwerk dat eerst Amerikaanse militaire centra, later computers van universiteiten in de VS met elkaar verbond. Maar het web was er nog niet.

Minitel en Compuserve
Rond 1980 begonnen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk openbare projecten met videotex.
Televisietoestellen en kleine speciale terminals (zie foto) werden met een modem gekoppeld aan een telefoonlijn en daarmee kon je databanken raadplegen, telefoonnummers opzoeken, e-mails versturen, bestellingen plaatsen – eigenlijk alles wat het internet nu ook kan. Zelfs meer, want er zat een ingebouwd betaalsysteem in dat bijv. toen al krantenartikels per stuk afrekende. Frankrijk was de absolute koploper met 7 miljoen gezinnen met zo’n toestel en meer dan 20.000 diensten (nu zou dat websites heten). In de VS ontstond rond die tijd Compuserve, eveneens met enkele miljoenen gebruikers.
 
Bedrijven, bulletin boards en bankieren
Vooral bedrijven raadpleegden databanken online. Reuters was met online financiële informatie de grootste informatieleverancier ter wereld, een miljardenbedrijf. Telecom was duur en niet eenvoudig. Maar ook hobbyisten gingen online via bulletin boards en usenet. Ook online bankieren was er al lang voor het web. In 1982 begon BBL (nu ING) ermee. In 1987 bankierde ik al thuis online met de toenmalige ASLK via videotex. België is overigens altijd wereldkoploper geweest in online banking.

Editel
Ik ging in 1982 bij de krantengroep De Standaard aan de slag als onderzoeker en online uitgever. Testen en proberen. In 1985 lanceerden wij Editel, met real-time Brusselse beursinformatie voor banken en beursmakelaars. Een jaar later startten wij een downloaddienst voor bedrijven en particulieren op, die elke dag de meest recente beursnoteringen in hun personal computers konden binnenhalen via de gewone telefoonlijn. Dat waren dan vooral de eerste IBM-compatibele pc’s, de eerste DOS-pc’s nog voor Windows, en natuurlijk ook de eerste Mac’s, maar ook nog Tandy’s, BBC Acorn, en wat had je toen.
In 1988 leverden wij beurskoersen aan andere kranten en aan banken via het TCP/IP-protocol, en dat was puur internet: computers met mekaar praatten zonder een eigen fysieke huurverbinding – wat een innovatie!
Alles ging traag. Videotex ging over 1200 bits per seconde download, 75 bps upload. Het bleef jarenlang traag, zelfs in 1993-1995, op het web, haalden we maar 14.400, in het beste geval 28.800 bps. Permanent breedband is pas van rond 2000 gemeengoed. Nu heb ik thuis 20.000.000 bps down en 3.200.000 up (denk ik, het steekt niet op een Mbps).

Er waren te veel systemen…
… of tenminste, te weinig gestandaardiseerd. Ieder merk bood zijn eigen systeem aan, computers konden alleen via dure hardware- en software-omwegen met andere merken en types praten. Er was veel punt-tot-punt-communicatie, weinig netwerk. Maar er waren wel veel informatiediensten. Tussen 1991 en 1996 heb ik voor de Europese Commissie nog rapporten gemaakt over de online markt van informatiediensten, en die waren zonder het internet ook een paar honderd miljoen euro groot – in België alleen al.

WWW
En dan deden Robert Cailliau en Tim Berners-Lee hun ding in het CERN in Genève, rond 1990. Deze twee topingenieurs zochten een oplossing voor de duizenden fysici die wereldwijd zo moeizaam communiceerden. Vanuit een praktisch probleem zij hebben de World Wide Web standaard gefabriceerd, die via de academische wereld door overheid en commerciële bedrijven werd opgepikt, en die leidde tot het internet, het web eigenlijk, zoals we dat nu kennen.

Nuttigheid
Soms lijkt het er inderdaad op dat er voor het www geen internet en geen online diensten waren. Ik kan dat @jente niet kwalijk nemen. Ik hoor die opmerking nog wel. Het heeft er mij toe aangezet uiteenzettingen vaak te beginnen met de vraag aan mijn publiek wie er na 1982 geboren is. Omdat soms een beetje geschiedenis verhelderend kan zijn. En omdat ik zie dat ze zich afvragen (en soms zeggen ze het ook, net als @jente) of het welk kan kloppen wat die grijze meneer daar vertelt.
Voor een paar straffe verhalen uit de oude online doos kan @jente altijd bij mij terecht. Wat nu evident is, daar hebben wij vaak veel weken aan gewerkt en gezocht en geploeterd. En veel uit geleerd.
Uit die periode heb ik bijvoorbeeld overgehouden wat nu nog altijd het centrale thema in mijn online consulting is: nuttigheid. Als er online geen nuttigheid wordt geboden, heeft de hele online oefening geen zin. Omdat onze middelen beperkt en duur waren, toen, was nuttigheid cruciaal. Maar ook nu, in de technologische luxe en de overvloed aan snelheid, is nuttigheid het criterium voor een succesvolle dienst.

Sommige dingen veranderen ook in dertig jaar niet.

woensdag 23 januari 2013

Een boost voor het web: Mosaic (1)


Het is weer een kroonjaar in de geschiedenis van internet. Op 23 januari 1993 publiceerde het National Center for Supercomputing Applications (NCSA) van de University of Illinois de Mosaic browser. Het was het begin van webbrowsers die het mogelijk maakte informatie te vinden op het world wide web.
 
Om het probleem van vindbaarheid op internet op te lossen begon men in Europa en de VS gericht te zoeken naar oplossingen. In Europa zette de Brit Tim Berners-Lee, als onderzoeker verbonden aan het Europese laboratorium voor deeltjes onderzoek CERN (Centre Européen pour la Récherche Nucléaire) in Génève in 1989 het eerste voorstel voor een nieuw soort software op papier. Centraal in het voorstel stond het begrip van hypertext, een methode ontwikkeld door de Amerikaanse IT wetenschapper Ted Nelson, om stukken tekstuele informatie aan elkaar te koppelen in plaats van informatie lineair of hiërarchisch via boomstructuren te ordenen. Berners-Lee breidde in feite hypertext potentieel uit tot hypermedia via een hyperlink. Daardoor kon ook multimedia binnen het bereik van vindbaarheid komen. Zijn software had drie componenten: een opmaaktaal (HTML), een protocol (TCP/IP) en een webadres (URL) In 1990 was de eerste software en vanaf 6 augustus 1991 werd de World Wide Web browser verspreid.
 
In de VS, voornamelijk aan universiteiten, werden eveneens websoftware en webbrowsers ontwikkeld. Zo presenteerde begin 1990 de University of Michigan een vindsysteem onder de naam Gopher, waarmee documenten te lokaliseren waren. Met deze software, vernoemd naar een graafdiertje, konden informatieaanbieders hun informatie organiseren volgens een hiërarchie van onderwerpen. Gebruikers konden dan hun tekstdocumenten selecteren zonder dat zij de bestandsnaam hoefden te kennen.

Maar in 1992 begonnen twee ontwikkelaars, Marc Andreessen en Eric Bina aan de NCSA van de University of Illinois een grafische browser te ontwikkelen voor tekst, maar later ook voor tekst en grafische elementen zoals tekeningen, foto’s en video’s. Tot dan toe moest men grafische elementen met aparte software ophalen en nu zou dat binnen dezelfde browser gebeuren. De browser kreeg de werknaam Urbana-Champaign 0,5.

Toen de browser op 23 januari 1993 beschikbaar werd gesteld grepen niet alleen de wetenschappers de kans om hun documenten online te zetten, maar met Mosaic konden ook consumenten een website maken en pagina’s opmaken voor hun school of vereniging en over hun hobbies. In negen maanden tijd had de gratis browser Mosaic niet minder dan 1 miljoen gebruikers. Het was een absoluut succes.

Voorlopig was Mosaic nog wel tekstgeoriënteerd. Potentieel zou het grafische elementen aan moeten kunnen, maar dat moest nog wel even ontwikkeld worden. Maar bij de verdere ontwikkeling van Mosaic raakte het ontwikkelteam verstrikt in typische universiteitsproblemen. Marc Andreessen  mocht geen hoofd ontwikkeling worden. Dat was een tegenvaller voor hem en hij verliet de universiteit. Het was weliswaar het begin van het einde voor Mosaic, maar ook het begin van een andere iconische webbrowser, Netscape.








 

zaterdag 6 augustus 2011

Webbrowser 20 jaar

Op 6 augustus 1991 lanceerde Tim Berners-Lee van het Europese onderzoekscentrum CERN in Zwitserland de webbrowser. Daarmee was het World Wide Web geboren. In het boek Toen digitale media nog nieuw waren – Pre-internet in de polder 1967-1997 wordt de  webbrowser ontwikkeling beschreven.

Via het ARPA-netwerk en geassocieerde netwerken zoals bit-net waren tot 1988 alleen berichten en bestanden over het netwerk verstuurd. Het netwerk functioneerde als een soort buizenpost, met verschillende soorten post (e-mail berichten, fi le transfer, usenet). Er waren weliswaar openbare bestanden beschikbaar om te raadplegen, maar die waren moeilijk te vinden.

De Next computer waarmee de eerste webpagina's gemaakt werden.

Om het probleem van vindbaarheid weg te nemen begon men in Europa en de VS gericht te zoeken naar oplossingen. In Europa zette Tim Berners-Lee, als onderzoeker verbonden aan het Europese Laboratorium voor deeltjesonderzoek CERN (Centre Européen pour la Récherche Nucléaire) in Génève in 1989 het eerste voorstel voor een nieuw soort software op papier. Centraal in het voorstel stond het begrip hypertext, een methode ontwikkeld door de Britse wetenschapper Ted Nelson om stukken tekstuele informatie aan elkaar te koppelen in plaats van informatie lineair of hiërarchisch via boomstructuren te ordenen. Berners-Lee breidde in feite hypertext uit tot hyperlink. Daardoor kwam ook multimedia binnen bereik, van tekst alleen naar tekst, beeld en geluid. Zijn ideeën voor het programma, browser genoemd, kregen handen en voeten toen drie componenten werden gerealiseerd: een gezamenlijke opmaaktaal, een protocol en een webadres. In de wetenschappelijke omgeving van CERN werd al Standard Generalized Markup Language (SGML) gebruikt als opmaaktaal voor documenten. Door een van sgml afgeleide set coderingen te maken voor de opmaak van internetpagina’s ontstond de HyperText Markup Language (HTML). Vervolgens kon een gebruiker door de combinatie van html en het HyperText Transfer Protocol (HTTP) communiceren tussen verschillende webmachines.

Eerste webpagina's gemaakt binnen CERN.

Verder kreeg de informatieleverancier een standaardadressering toegewezen met de Uniform Resource Locator (URL). Eind 1990 was de eerste versie van de browser klaar en ging op proef binnen CERN. Wanneer een pagina niet bestond of beschikbaar was verscheen de foutmelding 404 (= niet gevonden) op het scherm. Volgens de mythe zou een foutmelding naar kamer 404 van het instituut gaan, waar werd bekeken of er actie op de foutmelding genomen moest worden, maar kamer 404 bestond niet bij CERN. De foutmelding 404 is gewoon een onderdeel van de lijst van HTTP-statuscodes voor servers en browsers. De verspreiding van de browser buiten CERN begon vanaf 6 augustus 1991. Het World Wide Web was geboren.