Blogs avant la lettre

5 december 1984 was een bijzondere dag. Niet omdat het weer eens Sinterklaas was, maar omdat VNU Business Publications (London) haar eerste online dienst begon. Op de Online Conference 1984 in Londen werd de eerste Europese, dagelijkse online dienst voor de computerindustrie gepresenteerd: de elektronische nieuwsbrief IDB Online. In 1987 kreeg de nieuwsbrief heel even navolging: VNU Business Publications (Amsterdam) bracht de Telecom Daily uit.

Het inct.archief digitale geschiedenis: Blogs avant la lettre 
http://www.inct.nl/nl/artikel/5546/blogs-avant-la-lettre.html

Deze dag in digitaalverleden

In 1984 

lanceert de Londense vestiging van VNU Business Publications, met een subsidie van de Europese Commissie, op de berichtendienst Telecom Gold een elektronische nieuwsbrief voor de computerindustrie, IDB Online. Het was de eerste dagelijkse, elektronische nieuwsbrief in Europa.

 Voor meer info zie pg.120-122

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

Gaten in het digitaal geheugen

Op 5 december 2014 vertelde ik het verhaal over de eerste dagelijkse nieuwsbrief om online te gaan in Europa in 1984. De nieuwsbrief werd op de markt gebracht door VNU op Telecom Goud voor enkele jaren en dan een aggregator opgenomen de nieuwsbrief in zijn portefeuille, de meeste kans op de host Dialog (deze dagen een ProQuest bron). Dit is alles wat ik weet over het leven van de elektronische nieuwsbrief. Ik heb geprobeerd om wat erna gebeurde op te sporen. Een mailtje naar de VNU marketingman van destijds Clive Snell, bracht geen uitkomst. Zoekacties op  internet leverden geen verwijzing naar een editie of een bron op. Het is dus meest waarschijnlijk dat niet een van de edities is bewaard gebleven.

Hi Jak,

Good to hear from you. I think you know more about all this than I do.
I have been away from that world for some 20 years
so can't help with any of your queries at all.

Best wishes

Clive

Zoals ik op 5 december reeds heb aangegeven werd in 1987 door de redactie van Telecombrief een dagelijkse nieuwsbrief gemaakt, die echter snel door het management uit de lucht werd gehaald. Ik ga ervan uit dat niet een van deze nieuwsbrieven digitaal bewaard is gebleven. Of misschien toch op floppy disc?

Toen ik verder zocht in mijn archief, kwam ik op een andere elektronische nieuwsbrief, waaraan ik bijgedragen heb geleverd aan het begin van de jaren tachtig. De Online Chronicle was een tweewekelijkse online nieuwsbrief, geproduceerd door Online Inc, uitgever van de gedrukte tijdschriften Online en Database, later overgenomen door Information Today. De nieuwsbrief werd gestart door de redacteur van Online, Jean-Paul Emard en liep van 1981 tot 1988. Ik Europees nieuws bijgedragen, zo'n 300 artikelen. Deze werden op een van de oudste online informatiediensten geladen, Dialog als bestand 170. Dialog is ontstaan binnen de luchtvaartindustrie Lockheed, werd overgenomen door de eigenaar van Reuters, de Canadese uitgever Thomson en later verkocht aan ProQuest. Geen bestanden kunnen worden teruggehaald, noch een genoemde bron op internet. De enige inhoud die ik heb links van de artikelen is een lijst van bibliografische gegevens zoals datum stempels en 308 koppen. Misschien mag ik een deel van de informatie op een floppy disk hebben, maar die nog steeds een floppy disk kan lezen.

Een lijst met voorbeelden van 30 koppen van artikelen in de rubriek Europese Nieuws voor de Online Chronicle (Dialog File 170) van 1982 tot 1988, geschreven door Jak Boumans op een Superbrain PC(zie foto boven)

Jr   Titel

1988 Agricultiural Abstracts On CD-ROM

1988 Elsevier Buys TWO U.S. companies

1988 German CD-ROM With Economic Formule

1988 Dutch Magazine Titels On CD-ROM

1988 Book Review – Electronic Publishing, A Blueprint

1987 Kluwer Announces Merger With Wolters Samsom Group

1987 Hoppenstedt Shows CDROM With Dataware Software

1987 Elsevier Makes Public Bid For Legal Publisher Kluwer

1987 Jim Ducker Leaves One Pergamon Company For Another

1986 10th  International Online Informaton Meeting London

1986 Search Aid & Publications (European) – Guide Minitel

1986 Pergamon-Infoline After The Take-Over Of Orbit

1986 Changes at MEAD Data Central International

1986 Three Scenarios For European Information Industry

1985 Finsbury Data Adds New Database

1985 Belindis Keeps Going

1985 Datasolve To Launch New Database

1985 Belgian Host Euris Stops

1985 Television Channel Used For Business Data Transport

1985 G-Cam Launches French Language Daily Newspaper

1985 Eurolex Sold To Butterworth by Mead Data Central

1985 Finsbury Moves Into The Black After 5 Years

1985 Excerpta Medica Ups Prices

1985 CNOL Goes With Data-Star

1984 Prestel Security Breach

1984 French Online Market 1983: FFR 100M

1982 Elsevier-NDU To Start Europe Data

1982 Belgian Host Belindis To Enlarge Capacity
1982 IEPRC To Institute Fellowship
 

Maar als we het dan toch hebben over gaten in het digitale geheugen, dan is er een groot gat van de eerste Nederlandse videotexdienst Viditel. Het systeem noch beeldpagina’s kunnen nog opgeroepen worden. Er zijn wel video’s en foto’s van, maar er is  geen werkend demonstratiesysteem met een aantal beeldpagina’s.  

Er zijn veel bestanden verdwenen tussen 1967 en 1997. Het zou interessant zijn om de Directory of databases van 1997 na te lopen. Toen was het nog mogelijk om alle online databanken te vatten in een (gedrukt) naslagwerk. De vraag is echter of al deze bestanden bewaard hadden moeten blijven? Naar mijn mening zijn deze online publicaties een weergave van een zich ontwikkelende informatie-industrie, in het bijzonder van Europa, voordat internet op het toneel verscheen. IDB Online was een monitor voor de computer industrie in Europa en kan inzicht geven hoe computerbedrijven tot stand kwamen en het computergebruik in heel Europa werd bevorderd. En de Online Chronicle gaf een beeld van de ontwikkeling van de informatie-industrie in de VS en Europa. En Viditel was de eerste Nederlandse online publieksdienst.

Ook van internet is er weinig bewaard van de jaren 1993 tot 1997. Op de Wayback Machine kunnen nog een aantal Nederlandse pagina’s en sites teruggevonden worden, maar representatief zijn ze niet. Gelukkig verzorgt een groep mensen, in 1994 betrokken bij De Digitale Stad, het archief hiervan en biedt het Amsterdam Museum onderdak aan dit archief.

Het digitale geheugen van de jaren 1967 tot 1997 bevat grote gaten van verdwenen diensten en bestanden met weinig substantiële ruimte ertussen.  

Eerste dagelijkse online nieuwsbrief in Europa 30 jaar geleden

Vandaag is het 30 jaar geleden dat de eerste dagelijkse online nieuwsbrief in Europa werd gelanceerd tijdens de jaarlijkse Online Information Meeting  in het Novotel in Hammersmith. Het was de zakelijke nieuwsbrief IDB Online, een nieuwsbrief voor de computerindustrie. Dagelijkse, zakelijke nieuwsbrieven waren wel bekend in de VS, maar niet in Europa, laat staan nieuwsbrieven voor consumenten. Ik had de eer om de nieuwsbrief te lanceren namens VNU (London) Ltd.
© Foto en artefact Collectie Jak Boumans 

IDB, Informatics Daily Bulletin, was een bestaande nieuwsbrief die dagelijks gemaakt werd als een tweezijdige A4 op geel papier. Het bracht dagelijks berichten uit de computer en informatie-industrie. De meeste abonnees waren gevestigd in Groot-Brittannië; verder waren er abonnees in Europa en de VS.  Deze abonnees ontvingen de nieuwsbrief via de Royal Mail.

Het idee voor een online nieuwsbrief ontstond na de zoveelste poststaking van de Royal Mail in 1982/1983. Opzeggingen kwamen binnen uit de VS en Europa.  Er werd uitgegekeken naar een andere distributie. Plannen voor een dagelijkse online nieuwsbrief werden gepresenteerd, maar het management twijfelde. VNU had net haar eerste investering in electronisch uitgeven gedaan met de aankoop van het Amerikaanse bedrijf Disclosure. En in Europa had VNU net zo’n 15 miljoen gulden (7, 5 miljoen euro) verbrandt met het uitgeeflaboratorium VNU Database Publishing International. Maar met een subsidie van 60.000 euro van de EEG Commissie werd de weg geëffend.

Voor een dagelijkse online nieuwsdienst werd gekeken naar voorbeelden in de VS. Een van de voorbeelden was de veertiendaagse nieuwsbrief voor de informatie-industrie, Online Chronicle, file 170 op de host (tegenwoordig server genoemd) Dialog. Maar het plan kreeg pas echte vaste vormen met de e-mail dienst Telecom Gold, een dochter van British Telecom. Deze dienst was uniek in 1982, omdat in die tijd e-mail diensten en databank diensten gescheiden waren. Maar software van Westinghouse bracht e-mail en een databankdienst onder in dezelfde machine. De dagelijkse nieuwsbrief zou worden geladen op de databankdienst, terwijl de koppen van de artikelen naar de e-mailbox van de abonnee werden gestuurd.

In 1983 werden de plannen uitgewerkt en in 1984  werd proef gedraaid. De redactie bleef werken zoals het altijd had gedaan. De tekst voor de nieuwsbrief werd elektronisch geproduceerd met Wordstar als tekstverwerker. De distributie van de papieren nieuwsbrief bleef via de dagelijkse post gaan. De elektronische versie werd de volgende morgen geproduceerd en vóór 12 uur ’s middags op de machine van Telecom Gold geladen. Vanaf 1985 werd een kopie automatisch gestuurd naar de Amerikaanse online dienst Newsnet, die dezelfde Westinghouse software had.

Voor VNU (London) Ltd. was  het de eerste kennismaking met een elektronisch product. De marketing ervoor werd uitgedokterd door Clive Snell, tegenwoordig  mede-oprichter en commercieel directeur van Mylearningworx ltd. De nieuwsbrief heeft enige jaren als zelfstandig elektronische nieuwsbrief gedraaid en is daarna opgenomen in een aggregatiebestand van computerpublicaties.

 

In 1987 volgde Chiel Kramer en Dirk Rignoldus van de redactie van Telecombrief bij VNU Business Publications in Amsterdam het voorbeeld van IDB Online. Zij publiceerden Telecombrief Online op Memocom van PTT Telecom, een vergelijkbare dienst met Telecom Gold. Maar hun dagelijkse nieuwsbrief was geen lang leven beschoren. De elektronische publicatie werd nog in hetzelfde jaar opgeheven. 

Top 2000: David Bowie en management by e-mail

De Top 2000 is weer in volle gang. Weer tijd voor oude bekenden. Zo ook voor David Bowie. Hij bracht in het afgelopen jaar zijn nieuwste plaat op de markt. De titel: The Next Day . David Bowie wordt oud en eschatologisch, wachtend op de volgende dag, het verlangen naar het groene gras aan de andere kant van het leven, denk ik.

Maar aan het begin van de jaren tachtig was hij erg vooruit, zoals ik uitvond. Ik werkte in 1983 voor de Nederlandse uitgeverij VNU in Londen. Het bedrijf was net begonnen met een nieuwe dochteronderneming in het Verenigd Koninkrijk, gespecialiseerd in computer publicaties. Naast gedrukte tijdschriften, had het bedrijf de intentie te starten met databasepublishing. Daartoe kocht concern een bedrijf in Bournmouth met naslagwerken op hardware en software. Deze boeken werden nog steeds geproduceerd in een ouderwetse manier, loodzetten. Dus nieuwe manieren moesten ontwikkeld worden om deze informatie in een database te zetten en de boeken efficiënter te produceren en uiteindelijk online te zetten. Dit was meer dan tien jaar vóór internet.

Ik werd gevraagd door het management te werken aan deze ontwikkeling. Het betekende regelmatig vluchten naar Londen en vele gesprekken met pioniers in het database en online uitgeefgebied, zoals de heren Patrick Gibbons en David Worlock. Ze worstelden ook met het opzetten van databases en het online marketing diensten aan mensen die misschien net een computer hadden aangeraakt, laat staan gezocht naar informatie.

Op een dag kreeg ik een uitnodiging voor een diner van een collega. Ik werd voorgesteld aan ene Don, een Amerikaanse freelancer, die een opdracht had om nieuwe diensten te ontwikkelen voor het e-mailsysteem van ITT Dialcom. Op dat moment waren e-mail en online databases nog gescheiden van elkaar. Als van e-mail naar een database wilde, moest je jouw computer opnieuw aan te melden bij de dienst. Het ITT Dialcom systeem was, echter, nieuw in twee aspecten: het e-mailsysteem was store-and-forward en het e-mail systeem was zo geconfigureerd, dat van het e-mailsysteem naar het  databasesysteem kon worden overgegaan. Don werkte met een TRS-80 Model 100, een van de eerste lichtgewicht laptops. Hiermee werkte hij aan de koppelingen van dochterondernemingen aan de computers van wereldwijde conglomeraten via e-mail en databases.

Maar ik ontdekte ook, dat hij andere bedrijfssystemen aan het verkennen was. Zo had hij ook rock bands als klant. Hij behandelde deze informatie vertrouwelijk. Maar op een dag liet hij zich ontvallen, dat een van zijn cliënten David Bowie was. In 1983 bereikte deze zanger een nieuw hoogtepunt in zijn populariteit met commerciële successen van de plaat Let's Dance, met nummers als Modern Love en China Girl. In 1984 ging Bowie op de Serious Moonlight Tour. Voor deze wereld tour had Don een rapportagesysteem ontwikkeld op basis van de organisatie: voorbereidingsteam, de roadies en het podiumteam, met allerlei functionaliteiten zoals e-mail voor contact en een spreadsheet-systeem voor de taken en financiële rapportage. (Vandaag zeggen mensen dat een dergelijk systeem moet werken in een wolk, maar dat was anders gezien het 32K interne geheugen van de TRS-80 Model 100). De tour duurde zes maanden. En elke keer wanneer de laatste noot van het David Bowie concert had geklonken, wist de directie van het management precies de inkomsten van de concertsessies en van de hele tour tot dan toe.

(Het contact heeft uiteindelijk ook gewerkt voor VNU Londen. Het bedrijf begon in 1984 met het online publiceren van de eerste dagelijkse elektronische nieuwsbrief in Europa , genaamd IDB Online, een blog avant la lettre voor de computer industrie, dat werkte op het ITT Dialcom systeem  en werd  gebruikt door de Telecom Gold berichtendienst van British Telecom.)

The Next Day

Het is de Week van de Jaren ’80 op Radio 2. Een van de meest bekende zangers uit dat decennium was David Bowie. Laat die nu onlangs zijn nieuwste cd te hebben uitgebracht met de eschatologische titel The Next Day.  Volgens mij wordt David Bowie oud en kijkt hij uit naar het groene gras aan de andere kant van het leven.

Maar voor de jaren tachtig was David Bowie zijn tijd ver vooruit, merkte ik in die tijd. Ik werkte toen voor de uitgeverij VNU in London. Het bedrijf had net een Brits bedrijf gevormd, dat gespecialiseerd was in computeruitgaven. Behalve gedrukte bladen wilde het bedrijf actief worden met databasepublishing en elektronische publicaties. Daartoe had het bedrijf een uitgeverijtje in Bournemouth gekocht dat naslagwerken over hardware en software publiceerde. De boeken werden nog op de traditionele manier geproduceerd. Er moesten dus nieuwe manieren ontwikkeld worden om de informatie in een database op te slaan en online te distribueren. Het was wel in het pre-internet tijdperk.

Ik werd gevraagd door het management van VNU Business Publications om de ontwikkeling te begeleiden. Dat betekende veel vluchten naar Londen en veel praten met Britse pioniers op het gebied van databasepublishing en online. Zij worstelden ook met het opzetten van databanken en het marketen van online diensten aan mensen die nauwelijks een computer aangeraakt hadden, laat staan met een computer naar informatie hadden gezocht.

Op een dag werd ik door een collega gevraagd voor een dinertje en werd ik voorgesteld aan een zekere Don. Hij was een Amerikaan, die bezig was met het ontwikkelen van nieuwe toepassingen voor het e-mail systeem van ITT Dialcom. In die tijd waren e-mail diensten gescheiden van databankdiensten. Het nieuwe e-mail systeem van IT Dialcom was uniek in twee opzichten: het e-mail systeem was het eerste professionele mailsysteem met store-and-forward van elektronische boodschappen en het systeem had een configuratie van een e-mail systeem met een databasesysteem. Don werkte op dat systeem met een TRS-80 Model 100, een van de eerste lichtgewicht draagbare computers. Als freelancer had hij de opdracht om alle onderdelen van het wereldwijde Westinghouse concern aan elkaar te koppelen met een management database.

Maar ik merkte ook dat Don ook voor andere bedrijven en groepen business systemen ontwikkelde, zoals voor muziekbands. Hij praatte daar niet graag over, want dat was confidentiële informatie. Maar op een dag liet hij zich de naam van David Bowie ontvallen. In 1983 maakte deze zanger furore met de (vinyl)plaat Let's Dance, met daarop songs als like Modern Love en China Girl. Naar aanleiding van het verschijnen hiervan werd voor 1984 de Serious Moonlight Tour gepland. Voor deze tour ontwikkelde Don een business systeem, te gebruiken door het planningsteam, de roadies, het opbouwteam en he team dat het optreden begeleidde. Het systeem bevatte allerlei functionaliteiten  zoals e-mail en spreadsheets. De tour duurde zes maanden en werd uitgevoerd met een altijd verbonden ploeg. Ieder keer wanneer de laatste noot van het David Bowie concert had geklonken, wist het management precies hoeveel er binnengekomen was met het concert en met de toer tot dan toen. Vandaag zou een dergelijk system een cloud systeem genoemd worden, aangezien de TRS-80 Model 100 slechts een 32K interne geheugen had.

(De kennismaking met Don heeft uiteindelijk nog een dienst opgeleverd voor VNU. Eind 1984 lanceerde VNU London de eerste dagelijkse nieuwsbrief in Europa met IDB Online, twee A4's voor de computerindustrie op het ITT Dialcom systeem.)