Posts tonen met het label CD-ROM. Alle posts tonen
Posts tonen met het label CD-ROM. Alle posts tonen

dinsdag 17 mei 2022

Een lasercard voor de medische wereld

Recentelijk vond ik in mijn collectie een Drexon Lasercard terug. Het is een kaart ter grootte van een betaalkaart, maar niet met een magnetische strip, maar een optische strip. De kaart werd uitgevonden in 1981 door het Amerikaanse bedrijf Drexler In 2008 waren er 35 miljoen Drexon Laserkaarten verkocht. Hebt u ze ooit gezien en/of gebruikt?

Toen de Drexonkaart ontwikkeld werd, werden de kaarten gezien als dragers voor medische informatie, voor wetenschappelijke e-boeken en tijdschriften en voor geldtransacties. De informatie wordt gelezen door een kaartlezer verbonden met een PC. Op de kaar kan 2 Mb worden opgeslagen, ca. 800 getypte A4 pagina’s.

In de medisch wereld werd de kaart gezien als een transactiekaart. De kaart identificeerde de patiënt, bevatte het patiëntendossier en de bezoekgeschiedenis. De Laserkaart is een optisch product, ontwikkeld in de tijd dat CD-media (de CD-audio, CD-ROM en een decennium later CD-i) ook op de markt kwam. Deze media konden echter een groter volume informatie van tekst, foto’s en geluid opslaan, maar waren niet zo draagbaar en toegankelijk als de Drexon Lasercard.

Ik heb even rondgekeken in mijn collectie van magnetische en optische media. Het levende één beeldplaat, zes CD-ROMs, één gecombineerde CD-ROM met CD-i, één minidisk en één floppy disk op. 


De tabel laat zien dat de Laserkaart in Nederland geen uitgeefproducten heeft opgeleverd. De beeldplaat was een pilot, waarvoor de aanschaf van een beeldplaatspeler plus PC met software noodzakelijk was. De tekst CD-ROM heeft m.n. in de farmaciewereld toepassing gevonden. De CD-i  werd snel voor de CD-ROM ingeruild toen multimedia gestandaardiseerd werd. Elsevier combineerde beide formats op een schijf om een zo groot gebruikersbestand te bereiken.

Optische media hebben een korte gebruikersperiode gekend en werden met de invoering van internet door online ingehaald.  


 

 

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Foto's: Collectie Jak Boumans

zondag 3 december 2017

Dag van de digitale duurzaamheid gemist

Even niet op Twitter en in mijn agenda gekeken: International Digital Preservation Day (IDPD17) vergeten. Op Twitter een goedmakertje met twee tweets over de duurzaamheidszorgen van Nederlandse CD-ROMs en CD-Is evenals de minidisks.

Trage bits Collectie van 500 Nederlanse CD-ROMs en CD-Is.

 































Exemplaar CD-reader eerste batch van Sony e-readers met minidisks als e-boeken (1994): Hotels en Restaurants in Nederland, Elektronisch Handwoordenboek Engels, Verschueren Groot Woordenboek/Het Juiste Woord, Het Groene Boekje, Reisgids Ierland, WP Culinair Vademecum

















Intussen is het DDS project van De Digitale Stad in een laatste fase en is er een case studie voor webarcheologie. Ook wordt er gewerkt aan de REconstructie van De Digitale Stad (DDS), de eerste internet community in Nederland en de eerste virtuele stad in de wereld (Zie: https://hart.amsterdam/nl/page/285911/freeze-save-and-preserve-our-digital-heritage).  
De term webarcheologie slaat op internet sites en projecten. Vóór internet waren er echter ook andere online en offline media zoals CD-ROMs en CD-Is. Online waren er ASCII databanken en videotex sites. Die media behorenallemaal, inclusief webarcheologie, tot nieuwe-media archeologie. Van daar mijn vraag: 
Wanneer gaan we nu een reconstructie maken van de eerste openbare online dienst in Nederland Viditel (1980)? Aangewezen projectparticipanten zijn m.i.

maandag 28 augustus 2017

Giphart in Big Lit

De schrijver Ronald Giphart gaat samen met een robot een boek componeren. De robot kan putten uit een computer waarin meer dan tienduizend Nederlandstalige literaire werken zijn opgeslagen. Giphart werkt niet alleen met de robot samen, maar ook met medewerkers van het Meertens Instituut en de Universiteit van Antwerpen. 


Lees verder in Het inct.archief van de digitale geschiedenis:
Lees ook:

maandag 16 november 2015

Deze maand in digitaalverleden.nl

Tussen 1985 en november 1991 


zijn in Nederland voor 65 uitgevers 120 tekst CD-ROMs gemaakt door niet minder dan 35 producenten.


Voor meer info zie pg.174-176

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

donderdag 13 augustus 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1986

verscheen bij Microsoft Press ter gelegenheid van het eerste CD-ROM congres het boek CD-ROM: The New Papyrus.










 Meer info op pg. 173

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN 
 

dinsdag 12 mei 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl


In 1991 
 
registreert de lijst van Optische Media Projecten in Nederland slechts 55 beeldplaatprojecten. Dat jaar was het omslagpunt van de beeldplaat naar de multimedia cd-rom, maar ook van tekstproducties op CD-ROM naar multimedia CD-ROMs.
 
 
Meer info op pg. 170, 219

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN  

maandag 20 april 2015

Deze dag in digitaalverleden.nl

In 1993 stelt De Volkskrant haar archief vanaf 1 januari 1993 op CD-ROM beschikbaar, hetgeen leidde tot een rechtszaak over auteursrechten met drie freelancers.






Meer info op pg. 178-179

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN 
 


woensdag 4 maart 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1984  

maakt Philips CD-ROM proefproducties










Meer informatie op pg. 173.

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in     Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

zondag 17 augustus 2014

Bevroren online: introductie CD media (1)

Introductie van de audio CD met een vinylplaat en een CD door Joop Sinjou op 17 augustus 1982 (© Sinjou)

Op 17 augustus, 1982 werd de eerste CD audio, Visitors van Abba, geperst in de Philips fabriek in Langenhagen (Duitsland). De uitvinding van de CD betekende een nieuw tijdperk voor de muziekindustrie, maar ook voor de informatie-industrie. Voor de muziekindustrie werd de introductie van de audio CD een overstap van analoog naar digitaal en een kwaliteitsstap met superieure geluidskwaliteit, krasvrije duurzaamheid en draagbaarheid van het product. Maar de audio CD betekende ook innovatie in de digitale amusementswereld, die uiteindelijk leidde tot de lancering van de DVD en de opvolger Blu-ray.

 
Een van de eerste audio CD spelers, een zgn. bovenlader (© Philips)

Philips en Sony werden partners op vrijwillige basis in het CD project. Nadat de beeldplaat door de consument was afgewezen ten gunste van de VHS videoband, gingen de twee fabrikanten van consumentenelektronica met hun ingenieurs bij elkaar zitten om een nieuwe optische audio schijf te ontwerpen en bijvoorbeeld de doorsnee van de schijf te specificeren. Met de oorspronkelijke opslagcapaciteit van de disc werd gemikt op een uur audio content en een schijf diameter van 115 mm. Uiteindelijk werd gekozen voor 74 minuten, genoeg om Beethoven’s negende symfonie te beluisteren. Over het gat in de schijf was men het snel eens: het zou zo groot worden als een dubbeltjesmunt uit het guldentijdperk. In 1980 werd de nieuwe standaard van Philips en Sony vastgelegd in het zgn. Red Book.   

Op de hekgolf van het succes van de optische audioschijf ontwikkelden Philips en Sony in 1984 een compact disk voor data, de CD-ROM (Compact Disc – Read Only Memory). De schijf had een opslagcapaciteit van 600Mb en werd een aantrekkelijke vervanger van online. De CD-ROM was in feite verpakte bandbreedte enerzijds en een megaboek anderzijds.

CD-ROM bleek een tijdelijke disruptieve technologie. Met name de wetenschappelijke online informatiediensten bekeken het fenomeen CD-ROM met de nodige argwaan. Deze diensten met voornamelijk tekstuele informatie, vnl. ASCII databanken, zagen de optische schijf als een aanval op hun dienstverlening. Zouden deze tekstuele informatiediensten alleen bestaansrecht hebben voor actuele informatie? Zou een bedrijf als Kluwer Rechtswetenschappen een combinatie van online en offline moeten maken, waarbij de online dienst beperkt zou worden tot de meest recente uitspraken en de rest van de jurisprudentie op CD-ROM zou worden gezet?

Maar er was meer aan de hand tussen 1985 en 1997: multimedia deed haar intrede in 1988. Natuurlijk waren er mogelijkheden om grafische werk, foto’s en muziek online te brengen, maar hiervoor waren geen standaarden en in veel gevallen was de capaciteit van de telefoonlijn te beperkt. De cd-rom werd een nieuwe drager voor een gecombineerde stroom van tekst, beeld en geluid. De cd-rom ving gewoon het gebrek aan bandbreedte op. Daarmee heeft de CD-ROM een belangrijke rol gespeeld bij de introductie van multimedia en interactiviteit, hetgeen de ASCII informatiediensten en videotexdiensten niet gelukt was. Deze diensten waren er potentieel klaar voor, want het zoeken in de tekstbestanden liep al via interactieve menustructuren. Maar in videotex waren de afbeeldingen hoekig en primitief en bovendien waren er voor beeld en geluid nog geen standaarden en compressietechnieken beschikbaar. Toen in 1990 een multimediastandaard voor pc's (MPC) werd aangenomen, werd cd-rom de drager voor een gecombineerde stroom van tekst, beeld en geluid.

Dit leidde ook tot een technologische formatenstrijd binnen de data compact disc wereld. Over het CD-ROM formaat was men het snel eens; in een ongewone korte tijd voor standaardisatieprocedures van formaten ontstond een industriestandaard, gevolgd door een ISO norm. Maar met de mogelijkheden van multimedia in het vooruitzicht ontstonden veel formaten, vnl. gericht op multimedia en huiskameramusement. De meeste hadden nauwelijks een kans van overleven.

Voor de grootste verwarring in de formaten, met name onder uitgevers, zorgde Philips met de compact disc interactive (CD-I), een formaat dat huiskameramusement moest brengen zoals films, spellen en documentaires. Philips richtte zelfs voor CD-i een uitgeverij van consumenten titels op, die in 1996 weer werd opgeheven. Voor een kleine verwarring zorgde Sony met de lancering van het elektronisch boek, bestaande uit een elektronisch leesapparaat en een mini-disc van 200Mb, maar die verwarring was ook in 1996 al weer van de markt verdwenen.

De CD-ROM is niet uit beeld verdwenen, maar is slechts een tijdelijke vervanger geweest voor het tekort aan bandbreedte. De CD-ROM heeft wel haar plaats gevonden als distributiemedium van software en persoonlijk archiefmateriaal, terwijl de CD-i de voorloper is geweest van de Digitale Video Disc (DVD). Online kwam in alle hevigheid terug in 1994 met de introductie van internet voor consumenten.


zaterdag 16 augustus 2014

Bevroren online

Morgen 32 jaar geleden, op 17 augustus 1982, werd de eerste CD audio, Visitors van Abba, geperst in de Philips fabriek in Langenhagen (Duitsland). De uitvinding van de CD betekende een nieuw tijdperk voor de muziekindustrie, maar ook voor de informatie-industrie. Voor de muziekindustrie was het een stap van analoog naar digitaal en een kwaliteitsstap met superieure geluidskwaliteit, krasvrije duurzaamheid en draagbaarheid van het product. Maar de CD media die in de hekgolf van het succes van de audio CD ontwikkeld werden, leidden ook naar een (tijdelijke) innovatie in de digitale amusements- en uitgeefwereld met de lancering van CD-ROM, CD-i, elektronisch boek, CD-i, DVD en Blu-ray.
In de geschiedenis van Pre-internet zijn de CD media instrumentaal geweest bij de ontwikkeling van en het gebruik van multimedia in de digitale amusements- en uitgeverswereld. De CD mediaproducten kunnen nu al geclassificeerd worden als behorend tot de nieuwe sector van Nederlands, digitaal erfgoed.

(©foto Collection Jak Boumans; CD eigendom Collection Jak Boumans)
Ter gelegenheid van de introductie van de eerste CD audio, zal er in de komende week een geïllustreerde serie van blogpostings verschijnen over de invloed van CD media onder de titel Bevroren online of ter wel Verpakte bandbreedte. De serie bestaat uit de volgende 8 afleveringen:
1.      Introductie CD media
2.      Beeldplaat
3.      CD-ROM
4.      Tekst CD-ROM
5.      Multimedia CD-ROM
6.      E-boek
7.      CD-i
8.      DVD
9.   Nabeschouwing



vrijdag 3 januari 2014

2014: een memorabel jaar

Het nieuwe jaar is nog maar net begonnen. Toch is 2014 voor mij al een jaar om te herinneren. Het is namelijk 20 jaar geleden dat internet voor consumenten haar echte entree maakte in Nederland. Op 15 januari 1994 opende de internetprovider De Digitale Stad (DDS) in Amsterdam haar deuren.

De Digitale Stad (DDS) kwam op zaterdagavond 15 januari 1994 in het nieuws met een interview van het Acht-uur journaal met Frank de Grave. DDS was een internetproject dat werd opgezet als discussieplatform in het kader van de gemeenteverkiezingen. Het project werd opgezet netactivisten (Hack-Tic), de gemeente en mede geïnspireerd door Marleen Stikker (De Balie), die de virtuele burgemeester van de stad werd. De stad was gebaseerd op de community networks (freenets) in de VS en Canada. Het model van de stad werd gekozen als metafoor.

Links: Eerste interface, tekst zonder grafiek; rechts: interface 3.0


 
 
DDS was een groot succes. In zes weken vroegen 10.000 mensen toegang aan tot de stad. Door bezoeken van de virtuele burgemeester aan organisaties, maar ook aan instellingen kreeg het project plaatselijk veel aandacht. Niet alleen mensen uit Amsterdam meldden zich aan, maar mensen uit het hele land (voor de gebruikers van d DDS computer hier een walk down memory lane: het modem geluid van de telefoonkoppeling 020-6225222). DDS ging 10 weken na de opening verder als intenetprovider. DDS opende in feite de deuren voor consumenten internet en op 1 januari 1997 telde Nederland 1 miljoen internetconsumenten.

Het succes van DDS was verrassend. Er bestond weliswaar een online en multimedia industrie in Nederland. Online databanken, zoals Kluwer Juridische Databank en de Informatiebank werden gebruikt voor wetenschappelijk, technisch en zakelijk onderzoek. Elektronische berichtendiensten zoals Memocom waren aparte, vnl. zakelijke diensten. Voor consumenten was er de informatiedienst Viditel, opgevolgd door Videotex Nederland. En voor amateurs waren er de Bulletin Board Systemen (BBS). Verder was er een begin van een multimedia industrie met tekst CD-ROMs, multimedia CD-ROMs en CD-i titels en een paar elektronische boeken. Maar deze industrie draaide slechts 100 miljoen gulden (45 miljoen euro) aan omzet en het aandeel van consumenten hierin was zeer gering.

Internet ontwikkelde zich echter separaat van deze industrie, vnl. via het academische netwerk SURF. Vanaf 1990 kwamen er internet providers en eind 1993 waren er ca. 295 bedrijven aangesloten op internet. In mei 1993 opende XS4ALL een internetdienst voor consumenten; alhoewel in de eerste twee dagen 500 consumenten werden binnengehaald, verliep de aanwas traag. DDS was de aanjager en werd een doorslaand succes.

Achteraf bezien, zijn een aantal factoren aan te wijzen voor dit consumentensucces.  

a.      Het aantal huishoudens met een PC was sinds 1985 gegroeid van 7 procent naar 34 procent in 1994.

b.      Mensen wilden meer kunnen doen met de PC dan spelletjes, tekstverwerken, administratie en encyclopedieën op CD-ROM opslaan.

c.      Internet kwam binnen als een verstorende technologie. Qua technologie moesten online en multimedia technologieën zich aanpassen of ze, bijv. videotex en CD-i verdwenen helemaal. Uit de betonmolen met verschillende technologieën bleef uiteindelijk internet en e-mail over. Op de achtergrond bleven ook teletekst en CD-OM bestaan, maar speelden geen rol van belang meer.  
© Electronic Media Reporting/Jak Boumans
 
d.      Voor consumenten was internet goedkoop vergeleken met online databanken. Bovendien was de internettechnologie gebruiksvriendelijker dank zij hypertext, had meer grafische mogelijkheden en had grotere  multimedia potentie (tekst, beeld, video en geluid). Bovendien werd internet gecombineerd met e-mail.

e.      Internet ontwikkelde zich niet binnen de bestaande industrie, maar in de wereld van universiteiten en wetenschappelijke instellingen. Bedrijven die internet geïnstalleerd hadden, bleken bovendien aantrekkelijk voor studenten na voltooiing van hun academische studie.

Voor wie meer wil weten over De Digitale Stad, ga naar Reinder Rustema's Engelstalige doctorale thesis.

vrijdag 4 oktober 2013

Nederland bouwt weer een computer (2)

De wetenschappelijke activiteiten op het gebied van computer ontwikkeling en computerbouw hebben vanaf 1956 tot commerciële activiteiten in Nederland geleid.

Electrologica
Na het gereedkomen van de ARMAC (1956) besloot het Mathematisch Centrum haar inspanningen op het gebied van computerbouw te staken. Er werden op basis van de ARMAC plannen gesmeed, die zouden leiden tot een commercieel bedrijf zouden leiden, gericht op de fabricage van computers. Maar hiervoor moest financiering worden gezocht. Een partner werd er gevonden in de Nillmij, de Nederlandsch-Indische Levensverzekering- en Lijfrente-Maatschappij, die het belang en de potentie van een Nederlandse computerindustrie inzag en tevens durfde te investeren in zo'n risicovolle onderneming. De president-directeur van deze verzekeringsmaatschappij, J. Engelfriet, had binnen het bedrijf al stappen tot automatisering ondernomen en was overtuigd dat in Nederland een computerindustrie moest komen. De samenwerking tussen de groep wetenschappers van het mathematisch Centrum en de verzekeringsmaatschappij leidde in1956 tot de oprichting van N.V. Electrologica, het eerste Nederlandse bedrijf, dat zich specifiek met de bouw van computers ging bezighouden.

Het ontwikkelingsteam bestond aanvankelijk uit  A. van Wijngaarden, B.J. Loopstra en C.S. Scholten. Engelfriet was niet zomaar een investeerder, maar bemoeide zich intensief met het bedrijf, met name met de softwareafdeling, die tot 1965 in het gebouw van de Nillmij gevestigd was.

De X1 werd in 1958 gepresenteerd en was een commercieel succes. Er werden meer dan 30 machines verkocht in binnen- en buitenland. De X1 werd dan ook gezien als één van de beste wetenschappelijke machines van zijn tijd. Vijf jaar later werd de X8 aangekondigd. Het was een snellere machine en was ook weer een commercieel succes. Maar toen men variaties begon te produceren op de X8 door de machines uit te kleden. Uiteindelijk werden de ontwikkelingskosten te hoog en kwam er concurrentie o.a. van IBM en andere, vnl. Amerikaanse computerfabrikanten. Electrologica zocht vanaf 1965 samenwerking met Philips, die het bedrijf in 1968 overnam en het integreerde in Philips-Electrologica. Hiermee viel het doek voor N.V. Electrologica en de X-serie, een traditie die was begonnen bij het Mathematisch Centrum en krap 20 jaren had geduurd.

Philips
Philips was in de jaren vijftig als elektronicabedrijf een geduchte nationale en internationale industriële speler. Het is dan ook verwonderlijk dat Philips in de jaren vijftig niet in de markt sprong van commerciële computerbouwers. Zoals gemeld in de eerste aflevering, bouwde Philips Natuurkundig laboratorium twee experimentele computers: de PETER (1958) en de PASCAL (Philips Akelig Snelle CALculator; 1960). Maar commercieel zat Philips met een probleem. Het bedrijf was actief in het maken van componenten voor IBM. En omdat dit profijtelijke handel was, wilde Philips geen concurrent van IBM worden.

Maar vanaf 1960 zag men bij Philips ook dat er een nieuwe en grote markt open lag, die zowel wetenschappelijk onderzoek, techniek als administratie besloeg. In dat jaar richtte het elektronicabedrijf Philips Computer Industrie (PCI) op om zelf te starten met de productie van computers. Na de overname van Electrologica in 1968 veranderde Philips de naam PCI in Philips-Electrologica en kreeg een eigen fabriek in Apeldoorn.

Terwijl de productie van de Electrologica computers gestaakt werd, kwam Philips in 1969 met de P1000 computerfamilie en voorlopers zoals de P880 (zie foto) op de markt. Het eerste exemplaar werd verkocht aan de PTT voor de automatisering van de Girodienst. De leveranties van enkele honderden computers kwamen echter voornamelijk tot stand via de bestaande, binnenlandse netwerken en niet via de gebruikelijke verkoopkanalen. In 1976 stopte de productie ervan.

Philips-Electrologica had intussen een naamsverandering ondergaan in Philips Data Systems (PDS). Dit bedrijf  ging zich concentreren op minicomputers en kleinere systemen. Dit leidde tot de enige twee jaren met winst: 1984 en 1985.

Ondertussen was eerst het home computer en daarna de personal computer op de markt gekomen. Philips was in het home computer markt actief met de Philips P2000 en later met de MSX. Naar het voorbeeld van de IBM-PC besloot Philips in 1986 om ook PC’s te gaan bouwen, geen succes werden, ondanks campagnes met Headstart computers en gebundelde CD-ROMs, o.a. geproduceerd door het Rotterdamse bedrijf AND. In 2003 was het PC avontuur voor Philips over met de sluiting van de Apeldoornse vestiging. Het PC avontuur van Philips was  niet overtuigend. Want in dezelfde tijd begon Philips een half miljard dollar te storten in het CD-interactief avontuur, dat commercieel duurde van 1991 tot 1996. Philips halfslachtigheid werd samengevat in de filosofie: je zit vóór de televisie met CD-i in de huiskamer en achter je persoonlijke computer in je slaap- of studeerkamer.

Holborn
Behalve commerciële productiebedrijven, Electrologica en Philips, was er vanaf 1980 ook een bedrijf actief, dat uitsluitend PCs produceerde: Holborn (Born in Holland). De hardware van de machine was ontworpen door H.A. Polak en de terminal door Vos Industrial Designers. Van binnen is de terminal een aangepaste MicroBee. De Holborn gebruikte het besturingssysteem CP/M.

Het bedrijf Holborn was slechts kort actief, van 1980 tot 1983, toen het failliet ging. Er zijn waarschijnlijk slechts 200 apparaten verkocht, vnl. aan kleine bedrijven voor administratieve en boekhouddoeleinden. Voor de gestylde en ergonomische machine werd destijds 30.000 gulden (ca. 14.000 euro) gevraagd. Het bedrijf moest opboksen tegen machines zoals de IBM PC, maar ook andere, meestal goedkopere kantoormachines als Wang.

De Delftse quantumcomputer
De geschiedenis van de Nederlandse computerbouw overziend, lijkt zich eenzelfde scenario te gaan afspelen. De computerbouw is terug bij de universiteit, in dit geval niet in Amsterdam, maar in Delft. Het verschil in scenario is echter dat vanaf het begin ook de wetenschappelijke instituten en het bedrijfsleven erbij betrokken zijn. Op deze manier kan het bedrijfsleven voordeel via spin-offs genieten.

Wel blijft de vraag over, waarom een universiteit moet beginnen met de bouw van de quantumcomputer. In de VS zijn er o.a. al initiatieven genomen door bedrijven als IBM en Google. Vanwaar dan dit Nederlandse initiatief?  De bouw van quantumcomputers staat nog in de kinderschoenen en in Delft zit een groep experts in de quantumleer en nanotechnologie, die nu via QuTech theorie in praktijk kunnen omzetten.

maandag 8 oktober 2012

Dertig jaar en nu al out

In 1982 werd de audio CD gepresenteerd door Philips. Nu 30 jaar later zijn de audio CD en haar nakomelingen op weg naar het museum.   

© Royal Philips

Op 17 augustus 1982 werd de eerste audio-cd, het album The Visitors van Abba, geperst in de Philips-fabriek in Langenhagen (Duitsland). In oktober werd de platenhandel geconfronteerd met het nieuwe medium. Deze was aanvankelijk niet erg enthousiast, maar vonden het wel fijn dat een audio CD niet gekopieerd kon worden zoals de lp’s en cassettebandjes. En na een prijsverlaging van de CD platen van 60 naar 40 gulden begon het te lopen. Mede door de audio CD groeide een bedrijf als de Free Record Shop van 25 winkels naar 300 winkels. Maar de audio CD is bezig met een neergang. Hoewel een bedrijf als de Free Record Shop nog in 2012 zo'n 8 tot 10 miljoen cd's per jaar verkoopt, is de omzet in de afgelopen jaren gedaald met zo’n 60 procent. De groei is eraf. Netwerkdiensten als iTunes, Real Player, Spotify en Tunify vervangen het medium.

 

Boven:  tekst CD-ROM (1993), multimedia CD-ROM (994);
Onder: CD-i (1995); Sony e-book (1994)
© Jak Boumans Collection

In de hekgolf van het succes van de audio compact disc ontwikkelde Philips een compact disc voor data, de cd-rom ( Compact Disc – Read Only Memory). De voor die tijd grote opslagcapaciteit maakte de schijf een aantrekkelijk alternatief voor online-opslag. De cd-rom werd in 1985 gelanceerd. De datadisk was als medium interessant. De grote opslagcapaciteit maakte het tot een concurrent van online en het faciliteerde de overgang van tekst naar multimedia. Dat wil niet zeggen dat het pad naar succes makkelijk was. De compact disc is ooit omschreven als de telg geboren uit een liefdeloos huwelijk tussen een Nederlandse reus en een Japanse geisha. Voorbestemd als klassiek musicus, leerde het kind toch door voor bibliothecaris, maar werd uiteindelijk gedwongen om zijn geld te verdienen als komiek. Deze korte, maar bondige omschrijving geeft het kronkelpad aan dat cd-media hebben afgelegd. Ondanks de groei van de dataschijven voor opslag van software en entertainment producten (spellen, encyclopedieën, e-books op mini-disks) in de jaren negentig, moesten deze media plaatsmaken voor internet. Nu worden de CD-ROM en de DVD (Digital Video Disc) nog gebruikt voor spellen en films, maar ook deze mediavormen worden bediend door internet. Het is een kwestie van tijd.  

Eerste proef DVD met de film van Bert Haanstra The Netherlands (1995). © Jak Boumans Collection

De periode van 30 jaar overziend, kan gesteld worden dat de CD heeft gediend als een tijdperk tussen smalband en breedband online. De CD was eigenlijk niet meer dan  een medium, dat verpakte bandbreedte verschafte voor muziek en multimedia. De capaciteit op de CD groeide ook wel door van de Mb’s naar de Gb’s op de DVD. Maar de diensten zijn nu overal en altijd beschikbaar.