Posts tonen met het label VHS. Alle posts tonen
Posts tonen met het label VHS. Alle posts tonen

maandag 18 augustus 2014

Bevroren online: beeldplaat (2)

 
Ontwikkelteam beeldplaat met in het midden Klaas Compaan (© Philips)
In 1969 demonstreerde ir. Klaas Compaan, onderzoeker bij het Natuurkundig laboratorium (Natlab) van Philips, een prototype van de optische beeldplaat met een diameter van 30 cm en opslagcapaciteit van 324Mb. In tegenstelling tot de vinyl muziekplaten kende deze plaat geen groeven, maar een lint met putjes. Het was ook niet een naald van een grammofoon die zich mechanisch door groeven ploegde, maar een laserbundel tastte putjes af.
 
Terwijl de technici de beeldplaattechnologie verder ontwikkelden, werd door andere Philips-mensen nagedacht over de toepassingsmogelijkheden van de beeldplaat. In 1971 werd Thijs Chanowski, toen succesvol AV-producent van onder meer de televisieserie De Fabeletjeskrant, en Erik de Vries, de nestor van de Nederlandse televisie, uitgenodigd om van gedachten te wisselen met Liong Tan, hoofd van de videogroep van het Natlab. Zij zagen de beeldplaat als een interactief voorlichtings- en opleidingsinstrument. Een beeldplaat voor het Nederlands Zuivelbureau werd het eerste voorbeeld van een interactieve beeldplaat, gericht op verschillende doelgroepen. Menustructuren en koppelingen met teletekst-overlays maakten die differentiatie mogelijk

Introductie van de beeldplaatspeler in 1995 (foto Collection Jak Boumans; foto Collection Jak Boumans)
Maar de marketingafdeling van Philips en andere bedrijven zagen meer heil in het gebruik van de beeldplaat als medium voor de opslag van film onder de naam Laservision. De consumentenmarkt kwam schuchter op gang, maar werd wreed verstoord door de videobandtechniek van JVC, Sony en ook van Philips. De strijd tussen videobandformaten met JVC met VHS, Sony met Betamax en Philips met V2000, werd gewonnen door JVC, aangezien bij de VHS recorder een groot aantal voorbespeelde banden met o.a. soft porno werd geleverd. Ondanks de fantastische kwaliteit van de Betamax van Sony, won JVC dank zij de portfolio. Het betekende het einde van de beeldplaat op de consumentenmarkt. Maar aangezien de beeldplaat ingeblikte deskundigheid vertegenwoordigde, die overal en altijd inzetbaar was, werden er toepassingen in opleiding, vorming en training, voorlichting, marketing en archivering.

 
Domesday systeem, bestaande uit een Acorn computer en beeldplaatspeler (foto BBC CC BY 3.0)

Een van de mooiste toepassing van beeldplaten is het Britse Domesday-project van de BBC in samenwerking met Acorn Computers en Philips. Het uiteindelijke resultaat bestaat uit twee beeldplaten, die een inventarisatie van de Britse samenleving anno 1986 bevatten. Het Domesday-project is geproduceerd naar het voorbeeld van het Domesday boek van 1086, waarin 13.418 plaatsen in de Engelse graafschappen ten zuiden van de grens met Schotland worden vermeld. Op de Domesday-beeldplaten zijn 23.000 hedendaagse kaarten te zien, aangevuld met statistieken, tekst, beeld en geluid.

Beeldplaat Dutch Royal Library Disc van de KB (© foto Collection Jak Boumans; beeldplaat eigendom Collection Jak Boumans)
In Nederland liet in 1987 de Koninklijke Bibliotheek met steun van het    ministerie van Onderwijs en Wetenschappen de Dutch Royal Library Disc  produceren met 7.000 illustraties van in haar bezit zijnde middeleeuwse boeken. In 1984 produceerde Uitgeverij Het Spectrum een beeldplaat met 54.000 illustraties van de Grote Spectrum Encyclopedie. Ook werd een beelddatabank voor de reclame-industrie en uitgeverij opgezet en op een aantal beeldplaten gerealiseerd (helaas ging het bedrijf spoedig erna failliet). Maar ook kwamen er beeldplaten voor de opleiding van kraanmachinisten van het containerbedrijf ECT en instructiemateriaal voor het repareren van DAF vrachtwagens.

Hoes van de beeldplaat met illustraties van de Grote Spectrum Encyclopedie (© foto Collection Jak Boumans; beeldplaat eigendom Collection Jak Boumans)

De oplages van de beeldplaten waren uiteraard beperkt. De productie van interactieve beeldplaten groeide volgens Philips in Nederland van 40 titels in 1986 naar 125 in 1987 en iets meer dan 200 in 1988. De oplage per product lag gemiddeld tussen de 20 en 30 exemplaren. Van de geproduceerde titels is maar weinig meer over. Als beeldplaten al  terug te vinden zijn, dan zijn ze niet afspeelbaar bij gebrek aan een beeldplaatspeler. In 1991 werden in de lijst van Optische Media Projecten in Nederland, opgesteld door Electronic Media Reporting (EMR), slechts 55 beeldplaatprojecten geïdentificeerd. Dat jaar was precies het omslagpunt van de beeldplaat naar de multimedia cd-rom.

zondag 17 augustus 2014

Bevroren online: introductie CD media (1)

Introductie van de audio CD met een vinylplaat en een CD door Joop Sinjou op 17 augustus 1982 (© Sinjou)

Op 17 augustus, 1982 werd de eerste CD audio, Visitors van Abba, geperst in de Philips fabriek in Langenhagen (Duitsland). De uitvinding van de CD betekende een nieuw tijdperk voor de muziekindustrie, maar ook voor de informatie-industrie. Voor de muziekindustrie werd de introductie van de audio CD een overstap van analoog naar digitaal en een kwaliteitsstap met superieure geluidskwaliteit, krasvrije duurzaamheid en draagbaarheid van het product. Maar de audio CD betekende ook innovatie in de digitale amusementswereld, die uiteindelijk leidde tot de lancering van de DVD en de opvolger Blu-ray.

 
Een van de eerste audio CD spelers, een zgn. bovenlader (© Philips)

Philips en Sony werden partners op vrijwillige basis in het CD project. Nadat de beeldplaat door de consument was afgewezen ten gunste van de VHS videoband, gingen de twee fabrikanten van consumentenelektronica met hun ingenieurs bij elkaar zitten om een nieuwe optische audio schijf te ontwerpen en bijvoorbeeld de doorsnee van de schijf te specificeren. Met de oorspronkelijke opslagcapaciteit van de disc werd gemikt op een uur audio content en een schijf diameter van 115 mm. Uiteindelijk werd gekozen voor 74 minuten, genoeg om Beethoven’s negende symfonie te beluisteren. Over het gat in de schijf was men het snel eens: het zou zo groot worden als een dubbeltjesmunt uit het guldentijdperk. In 1980 werd de nieuwe standaard van Philips en Sony vastgelegd in het zgn. Red Book.   

Op de hekgolf van het succes van de optische audioschijf ontwikkelden Philips en Sony in 1984 een compact disk voor data, de CD-ROM (Compact Disc – Read Only Memory). De schijf had een opslagcapaciteit van 600Mb en werd een aantrekkelijke vervanger van online. De CD-ROM was in feite verpakte bandbreedte enerzijds en een megaboek anderzijds.

CD-ROM bleek een tijdelijke disruptieve technologie. Met name de wetenschappelijke online informatiediensten bekeken het fenomeen CD-ROM met de nodige argwaan. Deze diensten met voornamelijk tekstuele informatie, vnl. ASCII databanken, zagen de optische schijf als een aanval op hun dienstverlening. Zouden deze tekstuele informatiediensten alleen bestaansrecht hebben voor actuele informatie? Zou een bedrijf als Kluwer Rechtswetenschappen een combinatie van online en offline moeten maken, waarbij de online dienst beperkt zou worden tot de meest recente uitspraken en de rest van de jurisprudentie op CD-ROM zou worden gezet?

Maar er was meer aan de hand tussen 1985 en 1997: multimedia deed haar intrede in 1988. Natuurlijk waren er mogelijkheden om grafische werk, foto’s en muziek online te brengen, maar hiervoor waren geen standaarden en in veel gevallen was de capaciteit van de telefoonlijn te beperkt. De cd-rom werd een nieuwe drager voor een gecombineerde stroom van tekst, beeld en geluid. De cd-rom ving gewoon het gebrek aan bandbreedte op. Daarmee heeft de CD-ROM een belangrijke rol gespeeld bij de introductie van multimedia en interactiviteit, hetgeen de ASCII informatiediensten en videotexdiensten niet gelukt was. Deze diensten waren er potentieel klaar voor, want het zoeken in de tekstbestanden liep al via interactieve menustructuren. Maar in videotex waren de afbeeldingen hoekig en primitief en bovendien waren er voor beeld en geluid nog geen standaarden en compressietechnieken beschikbaar. Toen in 1990 een multimediastandaard voor pc's (MPC) werd aangenomen, werd cd-rom de drager voor een gecombineerde stroom van tekst, beeld en geluid.

Dit leidde ook tot een technologische formatenstrijd binnen de data compact disc wereld. Over het CD-ROM formaat was men het snel eens; in een ongewone korte tijd voor standaardisatieprocedures van formaten ontstond een industriestandaard, gevolgd door een ISO norm. Maar met de mogelijkheden van multimedia in het vooruitzicht ontstonden veel formaten, vnl. gericht op multimedia en huiskameramusement. De meeste hadden nauwelijks een kans van overleven.

Voor de grootste verwarring in de formaten, met name onder uitgevers, zorgde Philips met de compact disc interactive (CD-I), een formaat dat huiskameramusement moest brengen zoals films, spellen en documentaires. Philips richtte zelfs voor CD-i een uitgeverij van consumenten titels op, die in 1996 weer werd opgeheven. Voor een kleine verwarring zorgde Sony met de lancering van het elektronisch boek, bestaande uit een elektronisch leesapparaat en een mini-disc van 200Mb, maar die verwarring was ook in 1996 al weer van de markt verdwenen.

De CD-ROM is niet uit beeld verdwenen, maar is slechts een tijdelijke vervanger geweest voor het tekort aan bandbreedte. De CD-ROM heeft wel haar plaats gevonden als distributiemedium van software en persoonlijk archiefmateriaal, terwijl de CD-i de voorloper is geweest van de Digitale Video Disc (DVD). Online kwam in alle hevigheid terug in 1994 met de introductie van internet voor consumenten.


zaterdag 25 augustus 2012

Oud-Philipsman Wisse Dekker overleden

Oud-Philipsman Wisse Dekker is op 25 augustus 2012 overleden in het Zeeuwse Zoutelande. Onduidelijk is of hij omgekomen is in een eenzijdig verkeersongeluk of onwel is geworden.

Dekker, geboren op 26 april 1924 in Eindhoven, was tussen 1982 en 1986 president-directeur van Philips. Hij kwam in 1948 in dienst bij Philips. Na verschillende functies in het Verre Oosten te hebben bekleed, kwam hij terug naar Europa. In 1976 werd hij lid van de raad van bestuur. Van 1 januari 1982 tot 22 april 1986 was Dekker president van Philips en voorzitter van de raad van bestuur. Hij werd daarna opgevolgd door Cor van der Klugt, waarna hij plaats nam als president-commissaris. In 1994 kwam, na een periode van 46 jaar, een einde aan de loopbaan van Dekker bij Philips.

Onder zijn leiding leed Philips grote stroppen met de videorecorder, V2000. De verwerving van aandelen van de platen- en filmmaatschappij Polygram  vanaf 1983 was daarentegen een gouden greep van Dekker.

Video 2000
Vanaf 1975 kwamen er drie videosystemen op het markt. In begin 1975 kwam er VHS systeem van JVC. In 1976 kwam er Betamax van Sony op het markt en tenslotte in 1979 het V2000 systeem van  Philips. Video2000 was het meest 'gecomprimeerde' systeem dat ooit is uitgevonden op videogebied. Video 2000 moest een goedkoop systeem en een ruimtebesparend systeem. Uiteindelijk kon se videoband dubbelzijdig gebruikt worden zoals een gewone audiocassette. Hiermee werd de opbergruimte van videocassettes ten opzichte van VHS videobanden met bijna 50 procent gehalveerd!
V2000 videorecorder is door aanwezige high-tech daarmee complexer, waardoor het stukken duurder was dan VHS videorecorder. Maar dit zou terugverdiend worden, omdat de V2000 banden amper duurder zijn dan VHS banden en dubbelzijdig te gebruiken zouden zijn.
Bovendien leek het systeem op een professionele videorecorder met opties als stilstaand, snel vooruit of snel achteruit.... alles gaat zonder lelijke strepen, waarvan VHS en Betamax nog steeds last hadden. Van Video2000, dat in 1979 op de markt kwam, had men de verwachting dat het de standaard zou worden gezien de beeldkwaliteit, het twee keer zo smal bandspoor en de mogelijkheden voor digitale opslag in de toekomst. .
Toch verloopt Video 2000 om meerdere redenen. Philips kwam laat op de markt met Video 2000 ten opzichte van VHS en Betamax. Bovendien was VHS een eenvoudig systeem en gemakkelijk te produceren, niet zo gecompliceerd als Video 2000
Maar op marketinggebied ging er ook meer fout. Philips weigerde in zee te gaan met pornoproducenten. VHS stortte zich wel op de porno en hield het aanzienlijk langer uit. Kortom het V2000-systeem bevatte een superieure techniek, maar ging aan preutsheid ten onder. In 1986 verdween het V2000 systeem van de markt.

PolyGram
Philips had zich tot 1972 opgesteld als een fabrikant voor consumenten elektronica, maar realiseerde zich dat platenspelers en cassettespelers muziek nodig hebben. Maar vanaf 1972 ging Philips via deelnemingen in de amusementsindustrie. Eerst zeer voorzichtig in de platenindustrie met een label als de Deutsche Grammaphon Geselschaft. Maar het zag ook wel de toekomst aankomen met film en digitale media.  In 1983 kocht Philips 40 procent van de aandelen van Polygram en in 1987 kocht Philips Siemens uit en werd 100 procent eigenaar van Polygram. De compact disc betekende een grote stimulans in muziekindustrie, maar was ook het begin van video en multimedia op compact disc.
Philips werd actief op het gebied van audio, video en multimedia. Voor multimedia werden zelfs  eigen formats ontwikkeld, de Video Langspeel Plaat (VLP) of Laser disc, een beeldplaat voor films en de Compact Disc-interactive, een multimedia disc bestemd voor de televisie. De Laser disc stierf al nadat het net van de tekentafel af was. CD-i had iets meer adem en werd in 1991 in de VS gelanceerd en in 1992 in Nederland. Philips begreep al snel dat het bedrijf niet alleen van de verkoop van cd-i-hardware kon leven. Het bedrijf zette een eigen uitgeverij op voor de ontwikkeling en distributie van titels, die in nauw overleg zou gaan werken met ontwikkelaars en andere uitgevers. De nieuw opgezette uitgeverij Philips Media volgde een zigzagkoers ten aanzien van de titelontwikkeling van cd-i. Er kwam geen duidelijke positionering van het medium in de consumentenmarkt. Het aanbod liep van eenvoudige kinderpuzzels tot spellen voor volwassenen, van educatieve titels tot encyclopedieën en van geïllustreerde audio-platen tot films. Philips probeerde alle consumentensegmenten te bedienen met de cd-i. Daardoor moest het bedrijf niet alleen concurreren met de fabrikanten van spelcomputers maar ook met de producenten van multimedia cd-rom’s. Een laatste poging om de wereld markt te veroveren werd gedaan in 1995.
Maar het was duidelijk dat het einde in zicht was. Philips Media probeerde het nog met cd-i-online, een combinatie van speler met modem, maar het bleef trekken aan een dood paard. Cor Boonstra, de toenmalige president-directeur, verklaarde eind 1996 dat cd-i was mislukt. Philips was volgens hem geen content licentiebedrijf en startte de verkoop van Polygram die in 1999 aan het Canadese bedrijf Seagram werd verkocht. 

Reactie
Andre Gromsound schreef op 25 augustus 2017 de volgende (geredigeerde) opmerkingen:
1) de foto van de videorecorder is een VCR, het eerdere systeem van 1972-1978. Heeft NIETS te maken met v2000.

2) het porno verhaal is een werkelijk onuitroeibaar sprookje. alsof de fabrikant iets te zeggen heeft over wat de gebruikers er mee doen. JVC en SONY brachten ook niet zelf porno uit dat doen derden distributeurs etc.
Tenslotte: v2000 verloor omdat het simpelweg 2 jaar te laat op de markt was. toen was VHS al zover in de markt doorgedrongen -ook in de videotheken- dat het probleem zichzelf alleen maar versterkte.
Wie alleen maar zelf TV opnam of hobbyde met een camera was het beste uit met V2000 (superbeeld, meer mogelijkheden en zuinig bandverbruik).
Andre Gromsound AV collectie
http://gromsound.mfbfreaks.com

Update 
De discussie over de V2000 en porno s inderdaad een eeuwige en is onlangs (14 mei 2017) nog gevoerd: 
https://www.netkwesties.nl/1015/betamax-videorecorder-niet-mislukt-door.htm.
Op Twitter kwam de volgende reactie: 
Peter Olsthoorn
Peter Olsthoorn heeft je Tweet geretweet 15 mei Digitaal verleden @DigiVerleden
Hardnekkige historische mare verdient vergetelheid: Betamax niet mislukt door gebrek aan seks, Peter Olsthoorn. http://bit.ly/2qFXKUe 
Hans Perukel‏ @hperukel 15 mei 
Als antwoord op @DigiVerleden @Peteraanzee
Hoe dan ook staat vast dat ze bij Philips te weinig sex hadden. Los van betamax