Posts tonen met het label XS4ALL. Alle posts tonen
Posts tonen met het label XS4ALL. Alle posts tonen

dinsdag 29 mei 2018

25 jaar internet voor Nederlandse consumenten

Op 1 mei feliciteerde ik mijn kleinzoons. Ze keken even op van hun telefoon en vroegen waarmee. De gelukwensen waren natuurlijk niet voor de Dag van de Arbeid, want ze zitten nog op school. Ik feliciteerde ze met 25 jaar internet voor Nederlandse consumenten. Ze haalden hun schouders op en gingen verder met hun slimme telefoons. Het blijft voor mij gissen of ze weten wat consumenten zijn. De term internet kennen ze wel, maar waarom zou je een jubileum vieren van iets dat je dagelijks gebruikt? Ja, ze zaten nog in de boerenkool toen Nederlandse consumenten kennis konden maken met het verschijnsel Internet (zeker, met een hoofdletter, want het was toen een nieuw verschijnsel). 

Op 1 mei 1993 sloeg ik de Volkskrant open en trof een artikel aan met de headline ‘Een werelddeel dat nog van niemand is’ van Francisco van Jole. Het ging over het verschijnsel Internet. Volgens taalonderzoeker Perry Feenstra werd dat woord in dat jaar slechts 22 keer in de nationale dagbladen gebruikt. 

Diezelfde dag stelde de internetorganisatie XS4ALL haar dienst open voor consumenten. Er werd rekening mee gehouden dat het een half jaar tot een jaar zou duren voordat zich vijfhonderd abonnees gemeld zouden hebben. Maar de doelstelling werd diezelfde avond al gehaald. Het artikel in de Volkskrant zal ongetwijfeld hieraan hebben bijgedragen. Daarmee werd XS4ALL de eerste, echte  internetorganisatie die naast zakelijke klanten ook consumenten bediende.

Lees het artikel in het inct.archief van de digitale geschiedenis: 25 jaar internet voor Nederlandse consumenten.

dinsdag 1 mei 2018

25 jaar internet voor consumenten in Nederland

"Op 1 mei 1993 gebeurde er iets opmerkelijks. Op die dag stelde XS4ALL haar server open voor de consument. Het management had als doelstelling om 500 klanten in een half jaar tijd te werven. Maar al 's avonds om 7 uur had de 500ste klant zich aangemeld. 




Dit succes is voor een belangrijk deel te verklaren uit de publicatie van het artikel 'Een werelddeel dat nog van niemand is' van Francisco van Jole "(@2525) in de Volkskrant van die dag". 







Na een oude illustratie,heb ik op de site van een oud geluid gevonden. Het gaat om het geluid van de handshake van een modem naar de server van de IP. Na de ringtone van DDS nu ook een van plus een felicitatieringtone.

Tekstfragment Toen digitale media nog nieuw waren - Pre-internet in de polder (1967-1997) - bit.ly/2e1T7ON Illustraties: Collectie Jak Boumans

dinsdag 2 augustus 2016

In het zicht van internet...

Met een staat van dienst in de reclamewereld en marktonderzoek sinds 1972 had het automatiseringsbedrijf IVEV (Instituut voor Enquête Verwerking) na een fusie met het RijksComputerCentrum dé informatiebank van Nederland in handen. Maar in het zicht van internet strandde de Informatiebank.

IVEV
IVEV was als automatiseringsafdeling van Makrotest actief in de marktonderzoek wereld, toen het zich in 1972 afscheidde. Onder leiding van Frans van Weeren werd het een innoverend bedrijf dat slimme software ontwikkelde, maar ook grote softwarepakketten aankon. Zo ontving het bedrijf als tweede software bedrijf in Nederland een licentie voor het gebruik van Oracle software.
Qua activiteiten had het bedrijf een scala aan projecten van mediaplanning tot boekenoplage-voorspellingssysteem. Ook hield IVEV het Regio-, Basis- en RTVbestand van Het Media Instituut bij en stelde het online beschikbaar. Verder ontwikkelde het bedrijf het PTT-Verrijkingsinstrument voor marktonderzoek, waarbij postcodes werden verrijkt met CBS gegevens, urbanisatiegraad, gemeentegrootte, provincie, Nielsengebied, EEG code, Cebucogebied, nodaal gebied, plaatsnaam en gemeentenaam. 

IVEV/Marketing Data 
V.l.n.r. Ruud Buijn, Han Koppelaar, Gerard van Meurs, Frans van Weeren, Rob Piscaer, Lex van Straten en Bob Grossenbagt 
(© Onderzoek)

Vanaf 1986 werd een online activiteit toegevoegd, die IVEV als centraal inbelpunt voor de marketing-communicatiewereld en een opstap was naar een bredere online doelgroep. In 1986 werd de informatieleverancier Marketing Data overgenomen. Het bedrijf was in 1984 opgericht en produceerde samenvattingen van kranten- en tijdschriftartikelen, voorzien van bedrijfscodes. De doelgroep was werkzaam in marketing, reclame en zakelijke dienstverlening. De gebruiker kon op trefwoorden en bedrijfscodes in de databank informatie zoeken. Behalve elektronische informatie leverde Marketing Data op verzoek ook de kopieën van de originele artikelen. De portefeuille van online bestanden werd in de jaren daarna verder uitgebreid. Zo bracht IVEV in 1989 voor uitgeverij Vermande databestanden van het ministerie Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening online. 

Informatiebank 
IVEV en Marketing Data kwamen in 1990 in contact met het RCC, het RijksComputerCentrum. In dat jaar was het overheidsbedrijf verzelfstandigd in aanloop naar privatisering. RCC nam in de jaren tachtig een centrale positie in als rekencentrum voor de overheid. Dat was voornamelijk administratief werk, maar bij de ministeries ontstond ook de behoefte aan het produceren en raadplegen van databanken. Hiervoor was IBM Stairs-software op grote mainframes beschikbaar. In 1991 had het RCC 25 openbare overheidsbestanden online met in totaal 1 miljoen documenten, variërend van bibliografische bestanden van ministeries en semioverheidsinstellingen tot fulltext parlementaire bestanden.
Het RCC streefde ernaar marktleider te worden op het gebied van het online ontsluiten van informatie in databanken en besloot IVEV over te nemen in 1991. De activiteiten werden ondergebracht in de werkmaatschappij RCC-IVEV. In 1995 werd de werkmaatschappij uitgebreid met de oprichting van de Informatiebank als een gezamenlijke onderneming van SDU en de RCC Roccade werkmaatschappij Twinfo (het toenmalige RCC-IVEV). Doelstelling van het bedrijf was om  zich ontwikkelen tot een multimedia-uitgeverij op het terrein van openbaar bestuur, milieu, marketing en management.
RCC Roccade stak haar ambitie om uit te groeien tot dé online- en offline-informatiedienst  van Nederland niet onder stoelen of banken en wilde uitbreiden. Zo kocht het de Nederlandse  Pers Databank en nam het de milieu-informatiedienst  Centrale Ingang Milieu Informatie (CIMI) onder haar hoede. 

In het zicht van internet... 
De activiteiten van Twinfo vielen samen met de introductie van internet in Nederland. Op 1 mei 1993 XS4ALL lanceerde haar internet toegang met 500 gebruikers op de openingsdag. En op 15 januari 1994 opende De Digitale Stad (DDS) haar poorten en wist in korte tijd 10.000 gebruikers voor zich te winnen.
Maar RCC Roccade kreeg die internetgolf niet te pakken. Want in 1996 kondigde RCC Roccade een programma van desinvesteringen aan vanwege de laagconjunctuur. Bovendien rommelde het ook binnen RCC Roccade en Twinfo, waar culturen met elkaar botsten. Dat leidde tot een splitsing van de activiteiten van de Informatiebank in de segmenten overheids- en bedrijfsinformatie. Het onderdeel overheidsinformatie, inclusief CIMI, ging verder als Sdu Informatiebank in Den Haag. De bedrijfsinformatietak, met de productgroepen Marketing Data, Nederlandse Persdatabank en de Management CD, bleef bij de Informatiebank, maar stonden in de verkoop. Zo werd in 1996 de Nederlandse Pers Databank overgenomen door het uitgeversconcern PCM. Marketing Data werd in 1997 verkocht aan investeerders. De drijvend krachten achter de Informatiebank, Frans van Weeren en Atie de Heer verdwenen uit beeld. En de overgebleven activiteiten van Twinfo werden geïntegreerd in RCC Roccade of afgebouwd.

In het zicht van internet verloor Nederland een potentieel krachtige online databank.

dinsdag 12 juli 2016

De Digitale Stad gaat weer herleven

De kennis van de geschiedenis van digitalisering is oppervlakking. In gastcolleges vraag ik studenten wel eens naar hun eerste computer, hun eerste bankrekening, hun eerste e-mail, hun eerste mobiele telefoon, hun eerste appie en met wie. De komst van de mobiele telefoon kunnen ze meestal nog wel herinneren, maar de eerste computer (nee, geen my first Sony!). 

Digitale archeologie 
Nu is er ook weinig van de digitale geschiedenis in Nederland te ervaren. Als het al iets dan gaat het voornamelijk over hardware, computers van mainframe, PC’s en draagbare computers. Er zijn weinig historische programma’s te ervaren. Gelukkig is er het Nederlands Instituut voor Games en Computers in Zwolle. M.n. in het Gamesmuseum, ook wel bekend als het Bonami Spel museum, geeft een goede beleving van spellen sinds de digitalisering. Maar een echte belving van bijvoorbeeld de eerste sites van internet was tot nu toe onmogelijk. Maar dat zal niet lang meer duren.   

De Digitale Stad (DDS)
Onlangs werd in het Amsterdam Museum een voorvertoning gegeven van site De Digitale Stad, die op 15 januari 1994 in Amsterdam van start ging en de eerst stimulans  voor consumenten internet in Nederlands was. Het was een project van het politiek-cultureel centrum De Balie en xs4all, naar het voorbeeld van de Free-Nets in Noord-Amerika. Aanleiding waren de gemeenteraadsverkiezingen in het voorjaar van 1994. Behalve via de plaatselijke televisie-, radio- en gedrukte media, zou via De  Digitale Stad een publieksdebat plaatsvinden. De metafoor van een virtuele stad werd gekozen om het karakter van het publieke domein van DDS  te benadrukken. Na eerst tekstuele informatie- en  communicatiediensten aangeboden te hebben, werd op 15 oktober 1994 overgegaan naar een grafi sche interface op het World Wide Web. De organisatie kreeg geld van de gemeente Amsterdam voor het opzetten van een site. Om het debat in forums aan te wakkeren was er natuurlijk publieke belangstelling nodig. En die kreeg DDS op radio en televisie en in de schrijvende pers. Marleen Stikker werd de virtuele burgemeester van dds en stond de media te woord. En aan de poorten stonden duizenden potentiële internetters van buiten Amsterdam te dringen om via een inbelverbinding toegang te krijgen tot dds. Na zes weken telde het project al meer dan tienduizend geregistreerde gebruikers. Niet alleen internet aanbieder xs4all was verrast door de belangstelling, maar ook lijnenboer PTT Telecom (citaat uit: Toen digitale media nog nieuw waren, pg. 250).

Virtuele beleving
Iets van de eerste opwinding uit 1994 zal in het najaar terug te voelen zijn, wanneer DDS versie 4.0 te beleven is. Zoals men nu nog steeds door Pompei kan lopen en een Romeinse stad kan ervaren, zo zal men dan ook de eerste Nederlandse virtuele stad kunnen bezoeken en herbeleven, voorzien van een plattegrond.
De voorvertoning van DDS versie 3.0 was onderdeel van het project ‘DDS herleeft’, een initiatief van het Amsterdam Museum, De Waag Society, UvA and Beeld en Geluid. De originele bestanden zijn teruggevonden in het DDS archief, dat in het bezit is van het Amsterdam Museum. Het bestand is 10Mb en stond op een harde schijf. Deze heeft 20 jaar opgeslagen gelegen. Van het bestand hebben informaticastudenten van de Vrije Universiteit (VU) en de Universiteit van Amsterdam (UvA) twee versies gemaakt: één met alle gegevens en een replica. DDS versie 4.0 zal een emulatie zijn  die helemaal nieuw is geprogrammeerd 'om een hedendaags, stabiel en beveiligd functioneren mogelijk te maken'. In die versie zal men een avatar kunnen kiezen en door de stad kunnen verplaatsen van café naar postkantoor en bibliotheek via de metro. 

20 jaar terug in de tijd 
‘DDS herleeft’ is een eerste webarcheologisch project, waarmee men terug kan naar internet zoals het was tussen 1994 en 1996. Daarmee kunnen we zo'n twee decennia terugkijken. Het zou mooi zijn als we nu ook de eerste online publieksdienst Viditel van 1980 zouden kunnen nabouwen en online beschikbaar stellen, zodat men kan voelen hoe het was om via videotex informatie tot zich te nemen. Misschien heeft het ex PTT museum, het Museum voor Communicatie, of de opvolger van PTT nog een paar tapes liggen.

maandag 25 april 2016

30 jaar .nl


Vandaag is het 30 jaar geleden dat het landensuffix .nl in gebruik werd genomen. Bovendien was .nl het eerste, operationele landensuffix. De aanduiding van landen werd in Nederland bedacht.
 

Internetpioniers Jaap Akkerhuis, Daniel Karrenberg, Teus Hagen en Piet Beertema (rechts) ter gelegenheid van zijn pensionering, op 16 September 2004. Bron: CWI.





In Nederland had het Mathematisch Centrum (MC) in Amsterdam in 1982 al contact met Arpanet en speelde het instituut een rol in het netwerk van Europese universiteiten. Zo werd het MC een knooppunt tussen de VS en Europa. Vanuit Arpanet werden domeinnamen uitgegeven Maar in 1986 raakten de domeinnamen op voor de 25.000 computers, aangesloten op het UUCP-netwerk van de universiteiten en het Arpanet.  Deze domeinnamen verwezen naar defenbsie-instellingen, universiteiten en onderzoeksinstellingen. Piet Beertema, medewerker van MC, maar dan sinds 1983 met een nieuwe naam Centrum voor Wiskunde en Informatie (CWI), bedacht toen het landensuffix in de domeinnaam.   John Postel van het Stanford Research Institute, verantwoordelijk voor de domeinnamen, keurde het landensuffix als naamgevend instrument goed.

En zo kreeg Nederland op 25 april 1986 zijn suffix .nl toegewezen. Nederland was het eerste land met een eigen landenaanduiding. Op 30 april volgde de registratie van de eerste Nederlandse domeinnaam: cwi.nl. De eerstvolgende instituten waren: nluug.nl; nikhef.nl; rug.nl en sara.nl. Piet Beertema werd registrar en hield de domeinnamen bij. Erg druk had hij het niet in de eerste jaren, want de eerste twee jaar registreerde hij slechts 60 domeinen in zijn zakboekje. In 1989 werd er slechts één domeinnaam geregistreerd. Behalve academische rekencentra konden ook bedrijven een domeinnaam laten registreren, tenminste als zij hun inschrijving bij de Kamer van Koophandel konden overleggen.

Dat er weinig groei was, lag ook aan de gedaanteverandering die internet onderging. Arpanet besloot om als militaire tak van internet verder te gaan en het National Science Foundation (NSF) werd in 1988 verantwoordelijk voor het academische en commerciële NSFnet. Op 17 november 1988 om 14:30 uur koppelde Piet Beertema Nederland als een van de eerste landen buiten de VS aan het academische netwerk NSFnet, de opvolger van Arpanet. Nederland bracht de eerste, niet militaire, transatlantische internetverbinding tot stand.




De aansluiting gaf wel een impuls aan de academische wereld voor het gebruik van internet. Maar het registreren van domeinnamen nam pas echt toe vanaf 1993, toen XS4ALL op 1 mei haar internetdiensten voor consumenten lanceerde en op de eerste dag 500 abonnementen afsloot. En internet kwam echt op gang toe De Digitale Stad haar poorten openden en bedrijven niet wisten hoe snel ze zich moesten registreren om een internetprofiel te hebben. Om alle registraties bij te kunnen houden werd de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) opgericht. Op 31 januari 1996 werden de taken van het CWI overgenomen.  

Eind maart 2016 waren meer dan 5,6 miljoen domeinnamen geregistreerd bij SIDN (zie SIDN statistieken). Nederland is hiermee vierde op de ranglijst van het aantal domeinnamen met een landensuffix (country code Top Level Domain – ccTLD). Nederland wordt voorafgegaan door .cn(China), .de (Duitsland) en .uk (Verenigd Koninkrijk). Opvallend is dat de VS geen landensuffix heeft.

PS Het boekje van Piet Beertema met de 60 eerste domeinnamen is in het bezit van SIDN, maar niet voor het publiek beschikbaar.

zaterdag 13 juni 2015

Boek: 25 jaar internet in Nederland

De titel van het boek is saai. Deze klinkt als een gedenkboek van een omroep of van een fabriek. Maar niets is minder waar, want de subtitel draagt meer spanning aan: Fascinerende herinneringen van de Nederlandse pioniers die Amsterdam tot centrum van het Europese internet maakten.

Het boek is het resultaat van een opdracht van Amsterdam Economic Board, dat vroeg de 25 jarige internet geschiedenis te beschrijven. Er werd niet gekozen voor een analyse van de ontwikkelingen van internet in Nederland, maar voor een reeks interviews met zo’n 40 gangmakers van internet. Jammer genoeg ontbreken om verschillende redenen een aantal spelers zoals Felipe Rodriquez (medeoprichter van XS4ALL), Adam Curry (Jamby), Roel Pieper (Twinning Network) en Nina Brink (World Online).

De interviews werden eerst online als pdf gepubliceerd op de site Netkwesties. Maar voor het boek is twee derde van het materiaal van deze pdf geschrapt, waardoor de interviews winnen aan kracht en puntigheid. Bovendien zijn de interviews en een beperkt aantal analyses gerangschikt en geplaatst in de context van vier ‘hoofdstukken’:
-          Aartsvaders (m/v) en Fundamenten;
-          Surfnet en Ams-ix;
-          De Digitale Stad, providers en ‘gratis toegang’;
-          Pioniers en vernieuwen voor de inhoud van internet.

De interviews van met name de eerste twee hoofdstukken laten zien dat internet kwam vanuit de academische hoek en dat vanuit Amsterdam via netwerktechnologie internet door Europa werd verspreid. Het is fascinerend om te zien hoe mensen vanuit verschillende functies en affiliaties zoals EUnet, NLnet en XS4ALL met ziel en zaligheid bezig zijn geweest om te innoveren en internet te verspreiden. Dit was niet altijd zonder strijd en leidde soms tot principiële technische  en politieke conflicten over protocollen (OSI van de telecombedrijven vs TCP/IP van internet).

Het derde ‘hoofdstuk’ bevat interviews met mensen die stonden tussen de techniek en diensten en internet aan de man gingen brengen. De Digitale Stad, die internet naar de consumentenmarkt toebracht en Euronet*Internet en Planet Internet die marketingmethodes hanteerden om gebruikers te werven.

Het laatste ‘hoofdstuk’ bevat interviews over de verscheidenheid aan ontluikende contentdiensten zoals veilingen, reclame, omroep, kranten en tijdschriften en reisreserveringen; van Marktplaats tot VPRO, Sanoma, Lost Boys en Booking.com.

De auteur van het boek is Peter Olsthoorn, zelf een internetpionier, die op Planet Internet 12 jaar een rubriek over ontwikkelingen in internet en de computerwereld verzorgde. Met dit boek heeft hij een interessant overzicht afgeleverd van mensen in Nederland, die hebben bijgedragen aan de snelle ontwikkeling van internet in Nederland en in Europa.

Het boek bestaat uit interviews en een klein aantal korte analyses. Opvallend is dat niemand de geïnterviewde personen deel uitmaakte van de andere mediawereld van de ASCII en videotex onlinediensten en de CD-media. De enige persoon die er het dichtst bijkomt is Michel Mol die vanaf 1993 met Lost Boys CD-i producties maakte voor Philips en pas in 1997 omschakelde naar internet. Maar als je de andere interviews lees, lijkt het alsof internet in Nederland ineens uit het niet ontstaan is en in korte tijd een doorslaand succes werd.  Er ligt dus nog een thema voor het volgend boek klaar: de ontwrichtende innovatie van internet in Nederland (1982-2001).  
 
Het boek kan besteld worden via www.fastmovingtargets.nl:
Peter Olsthoorn, 25 jaar internet in Nederland. FMT; 2015. ISBN 978-94-92280-00-8

   

vrijdag 1 mei 2015

Deze dag in digitaalverleden.nl

Op 1 mei 1993


wordt XS4ALL actief op de internet consumentenmarkt.













Meer info op pg. 236, 239, 248

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN