Posts tonen met het label Electrologica. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Electrologica. Alle posts tonen

zaterdag 3 januari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1955

wordt het eerste Nederlandse computerbedrijf NV Electrologica opgericht. In 1958 levert Electrologica levert de eerste X1 computer uit aan Nillmij, de Nederlands-Indische Levensverzekeringmaatschappij. In 1965 koopt Philips Electrologica op.




Meer info op pg. 75

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

donderdag 1 januari 2015

Kroonjaren 2015

Elk jaar valt er wel wat te herdenken of te herontdekken. Ik ben in mijn almanak gedoken en heb uit de 550 hoogtepunten uit de informatie-industrie een aantal voornamelijk Nederlandse hoogtepunten gelicht. Ik zal ongetwijfeld nog wel uitgebreider met verhalen op een aantal onderwerpen terugkomen. Wel is duidelijk dat 1995 een belangrijk jaar was voor de opbouw van een Internetpopulatie in Nederland. En 1980 was een druk jaar voor de Nederlandse informatie-industrie. Ook een belangrijk jaar was 1975, toen de top van Kluwer Rechtswetenschappen naar de VS ging om kennis te nemen van de ontwikkelingen op het gebied van elektronische juridische diensten. In de VS was men toen al zo’n 10 jaar bezig.

70 jaar geleden: In het artikel As We May Think in het tijdschrift The Atlantic Monthly beschrijft de Amerikaan Vannevar Bush, wetenschappelijk adviseur van de Amerikaanse president Roosevelt, een niet-bestaande machine met de naam Memex (Memory extension; zie illustratie), die veel kenmerken van nieuwe media heeft zoals het zoeken in documenten. Het artikel wordt gezien als het begin van multimedia en online.
 

60 jaar geleden: Het computerbedrijf NV Electrologica wordt opgericht in Rijswijk (ZH)

55 jaar geleden: Philips, die componenten maakte voor IBM, beslist zelf te starten met de productie van computers in Apeldoorn. Het begon met een P1000-serie voor een brede markt, van wetenschappelijk onderzoek, techniek tot administratie.

45 jaar geleden: Er zijn 88 bedrijven in Nederland die zich bezighouden met automatisering, van servicebureaus en softwarebedrijven tot adviesbureaus en combinaties hiervan.

40 jaar geleden: De top van Kluwer Rechtswetenschappen oriënteert zich in de VS op de juridische informatiediensten van Mead Data Central en West Law. In het zelfde jaar neemt Kluwer Rechtswetenschappen de beslissing om te beginnen met het opzetten van een Juridische Databank.


35 jaar geleden: Een druk jaar voor de nieuwe media in Nederland: De dienst Teletekst van de publieke omroeporganisatie NOS gaat de lucht in en zend tijdens omroeptijd uit; 2000 huishoudens kunnen Teletekst ontvangen. Het staatsbedrijf der PTT (Posterijen, Telegrafie en Telefoon) lanceert de eerste publieke en commerciële online informatiedienst. Viditel, voor de kleinzakelijke en consumentenmarkt. De drie grote Nederlandse uitgevers starten commerciële activiteiten met nieuwe media. Uitgeverij Kluwer lanceert na drie jaar voorbereiding de Juridische Databank, een online informatiedienst voor advocatenkantoren en overheidsinstellingen. Elsevier koopt de Amerikaanse uitgeverij Congressional Information Services (CIS); Elsevier wil het CIS bedrijfsmodel toepassen op de Europese Gemeenschap. VNU lanceert een nieuwe-mediakraamkamer met VNU Database Publishing International BV (zie logo; in bezit van Collectie Jak Boumans).

30 jaar geleden: Abonnees van het Financieele Dagblad kunnen de inhoud van alle nummers op hun beeldscherm krijgen. VNU Business Publications in Londen distribueert haar dagelijkse nieuwsbrief op Telecom Gold, IDB Online, in de VS via NewsNet, een dienst met dezelfde mail- en databanksoftware als Telecom Gold. Samsom Uitgeverijen BV brengen de AROB Fiscus 84 uit als CD-ROM pilot

25 jaar geleden: De opvolger van Viditel, Videotex Nederland, start met 80.000 incidentele gebruikers, waarvan ongeveer 30.000 gebruikers van het openbare deel van Viditel, de proefprojecten met M’tel en TV Videotex evenals de lokale databanken van RITS en de Haagse informatiedienst Infothuis.

20 jaar geleden: Planet Internet wordt officieel gelanceerd als internationale internetdienst door KPN. Voor het einde van het jaar heeft de dienst al 14.000 abonnees binnengehaald, en is daarmee de grootste Internetaanbieder in Nederland.

15 jaar geleden: Het jaar van de Internet gekte. World Online gaat naar de beurs. De startprijs van een aandeel is 43 euro, hetgeen de waarde van het bedrijf brengt op 12 miljard euro. Het aandeel zakt echter razendsnel toen bekend werd dat de CEO Nina Brink voor beurs aandelen had verkocht. In september 2000 fuseert World Online met de Italiaanse ISP Tiscali. (Illustratie: De beursgang van Worldonline veroorzaakte de nodige sociale onrust. Copyright 2000: Bert Driessen). Newconomy gaat naar de beurs. Het aandeel bij uitgifte staat op 10,70 euro. Het bedrijf haalt 400 miljoen euro op, maar het aandeel zakt razendsnel naar aanleiding van kritiek op de boekhouding.

10 jaar geleden: Drie Nederlandse banken – ING/Postbank, Rabobank en ABN/AMRO – ontwikkelen iDEAL, de leidende standaard voor veilige online betalingen bij webwinkels.

5 jaar geleden: Nederland schakelt op grote schaal om naar mobiel internet. Uit de kwartaalcijfers van KPN blijkt dat veertig procent van alle abonnees toegang heeft tot het mobiele datanet. Eenderde van KPN’s Nederlandse omzet komt tegenwoordig uit mobiel internet en sms.

Dit jaar: Nu al een sensatie voor de opening op 12 juni 2015: Kennis in Kaart. Deze tentoonstelling vindt plaats in het Mundaneum te Bergen (België), het "Google van papier" (volgens Le Monde) of nog "The web time forgot" (volgens de New York Times). Via dit visionaire geesteskind van Paul Otlet en Henri La Fontaine, de eerste pioniers van "datavisualisatie", poogden ze vanaf 1895 alle kennis van de wereld te verzamelen en te ordenen! De tentoonstelling is een interactieve tocht naar de kern van de informatiewereld, tussen erfgoed, technologie en maatschappelijke bevraging: van tot hedendaagse kunstenaars die bieden een nieuwe kijk op de complexiteit van de wereld…

woensdag 2 oktober 2013

Nederland bouwt weer een computer (1)

Nederlandse wetenschappers gaan onder leiding van de TU Delft werken aan een supercomputer. De computer moet over vijftien jaar klaar zijn. Het gaat om een zgn. quantumcomputer is een project van QuTech, een instituut voor innovatie, voor negen miljoen per jaar gefinancierd, gefinancierd door het Rijk, de TU Delft, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en het bedrijfsleven.

Na meer dan 60 jaar gaat Nederland weer een eigen computer bouwen. Want tussen 1950 en 1980 werden er computers gebouwd op universiteiten en door commerciële bedrijven in Nederland. Sommige van die computers bestaan nog; veel bleven niet bewaard. In 2010 heeft SCEN, Stichting Computer Erfgoed Nederland, het Nationaal Register Historische Computers gepubliceerd.

Universiteit als computerbouwer
Vanaf 1952 bestudeerden wetenschappers niet alleen computers, maar begonnen ze die ook te ontwikkelen. Universiteiten en wetenschappelijke instellingen werden computerbouwers.
 
 De eerste computer in Nederland was de ARRA I (Automatische Relais Rekenmachine Amsterdam). Hij werd in Amsterdam gebouwd door het Mathematisch Centrum. Het was een machine die wekte met relais, door elektromagneten bediende schakelaars. In de praktijk bleek de machine niet bruikbaar. Bij de presentatie op 21 juni 1952 in aanwezigheid van de Amsterdamse burgemeester d'Ailly en minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen F.J. Th. Rutten aanwezig moest het apparaat een tabel met willekeurige getallen genereren, wat lukte, maar daarna heeft het de geest gegeven. De ARRA II uit 1954 werd wel een succes. De computer bevatte radiobuizen en, transistors en een ringkerngeheugen. Met deze computer werden met succes berekeningen uitgevoerd voor o.a. de Fokker vliegtuigfabriek. De ARRA I noch de ARRA II zijn bewaard gebleven.

In 1954 werd door het Mathematisch Centrum begonnen met de bouw van een tweede generatie computer, de ARMAC (Automatische Rekenmachine MAthematisch Centrum); in 1956 was de computer klaar. Nieuw bij deze machine was dat de software als uitgangspunt werd genomen. Op basis van het ontwerp van de software werd vervolgens de hardware gebouwd. Deze computer maakte gebruik van transistors, een trommelgeheugen en een ringkerngeheugen. De ARMAC rekende onder andere ten behoeve van de Deltawerken. De computer leek commercieel perspectief te hebben. Er is overigens geen exemplaar van de ARMAC bewaard gebleven.

Ook op de TU Delft werd onderzoek gedaan en werden computers gebouwd. In 1952 ontwikkelde Willem van der Poel de ARCO (bijgenaamd Testudo). In het jaar erna werkte hij aan de ontwikkeling van de PETRA, de eerste computer in Nederland met radiobuizen in plaats van relais. In 1957 bouwde Van der Poel de eerste ZEBRA, die half werkt met buizen en half met transistors. De ZEBRA was zo succesvol dat hij, overigens volledig met transistors, in Groot-Brittannië door Stantec in productie werd genomen. De ARCO is bewaard gebleven in de collecties van de TU Delft; de PETRA is echter niet bewaard gebleven. Van de Stantec ZEBRA zijn nog twee exemplaren te vinden in de collecties van de TU Delft.

Wetenschappelijke instellingen
Bij TNO bouwde men in 1955 een computer, de VTH, een technisch zeer geavanceerde analoge computer. Vliegtuigbouwer Fokker gebruikte de computer om vliegtuigbewegingen en luchtstromen te berekenen en simuleren. De VTH wordt gezien als de eerste zeer geavanceerde technisch-wetenschappelijke computer In Nederland. Van de VTH zijn nooit meer exemplaren gebouwen. Nu maakt de VTH deel uit van de collecties van de TU Delft.

In de jaren vijftig was Philips als elektronicabedrijf niet actief in de bouw van commerciële computers. Wel werd bij het Philips Natuurkundig Laboratorium (Natlab) de PETER gebouwd, die in 1958 operationeel werd. Deze werd gevolgd door de PASCAL (Philips Akelig Snelle CALculator), die in 1960 in gebruik werd genomen en veel sneller en betrouwbaarder was dan zijn voorganger. Maar commercieel zat Philips met een probleem, want het bedrijf was actief in het maken van componenten voor IBM. En omdat dit een goede handel was, wilde Philips eigenlijk geen concurrent van IBM worden, maar dat veranderde na 1960.

Tegen het einde van de jaren vijftig waren de universiteiten, met name de Universiteit van Amsterdam en Technische Universiteit Delft, klaar met het bouwen van computers. Omdat het Mathematisch Centrum niets voelde voor een commercieel avontuur met de ARMAC, werd in 1956 het bedrijf Electrologica opgericht. Een jaar later kwam IBM met mainframes op de markt.

Het is interessant om te observeren dat een vergelijkbare situatie is ontstaan rond de quantumcomputer. Er is nog geen quantumcomputer. Er moet bovendien nog veel onderzoek gedaan worden naar de toe te passen quantumleer, te gebruiken nano-apparatuur, maar ook de software. Duurde de ontwikkeling van computers aan de universiteiten in de jaren vijftig ruwweg een decennium, de ontwikkeling van de quantumcomputer wordt geraamd op 15 jaar.