Posts tonen met het label Mundaneum. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Mundaneum. Alle posts tonen

donderdag 25 juni 2015

Een catalogus van de wereld

Niet veel mensen krijgen ooit de taak om een catalogus van de wereld te maken. In 1970 kregen een aantal redacteuren van de Grote Spectrum Encyclopedie (GSE) de opdracht om een catalogus van de wereld samen te stellen ten behoeve van een nieuw nasla(g)werk. Deze encyclopedie zou anders zijn dan de bestaande naslagwerken. Het zou een foto van de hedendaagse wereld moeten zijn en niet een naslagwerk vol met Griekse en Romeinse mythische figuren, maar met veel sociologie. Maar hoe maak je zo’n catalogus en breng je er orde in aan? In een gesprek met een bibliothecaris werden een classificaties aangereikt: de Dewey Decimale Code (DDC) of de Universele Decimale Code (UDC). De  DDC en de UDC bestonden beide uit negen allesomvattende categorieen. Met de UDC kon een document behalve in een categorie worden ondergebracht ook informatie over de inhoud van het document  door thematische trefwoorden ontsluiten. Uiteindelijk bleef bij de GSE de indeling van negen allesomvattende categorieen over. Binnen deze categorieen konden de lemma’s voor toekomstige artikelen worden ingevuld, waardoor een beeld van de verschillende disciplines ontstond en uiteindelijk een foto van de wereld in de zeventiger jaren ontwikkeld werd. (Intussen is er binnen de Nederlandse wetenschappelijke bibliotheekwereld een nieuw classificatieschema ontwikkeld: de NBC, Nederlands basisclassificatie).

UDC
Het classificatieschema UDC werd ontwikkeld door de Paul Otlet 1868-1944). Deze idealistische Belg hield zich zijn hele leven bezig met het catalogiseren van de wereld: hoe meer men classificeerde, hoe beter de wereld zou worden. Behalve het classificatieschema UDC ontwierp hij ook fiches van 12 bij 7 cm, waarop een classificatie geschreven kon worden. Naarmate men meer kaartjes had kon men deze thematische trefwoorden onderling verbinden en zou een catalogus van de wereld ontstaan. Uiteindelijk zou uit deze catalogus het Universele Boek, het boek van alle kennis, moeten ontstaan. Paul Otlet bouwde zo een catalogus op van miljoenen fiches en bracht deze met ondersteuning van de Belgische koning onder in de tentoonstellingsgebouwen van het Jubelpark in Brussel

Behalve een catalogus werd in het Jubelpark ook een kennismuseum ondergebracht, het Mundaneum. Hierin toonde Otlet zijn visie op de kennismaatschappij en hoe de fiches uiteindelijk ook elektronische met elkaar gekoppeld zouden kunnen worden. In het Jubelpark werd dan ook een telegraafkamer ingericht, maar ook een kamer met voor zijn tijd de nieuwste microfilm apparatuur. In de Tweede Wereldoorlog werd het archief met de fiches en de artefacten van het museum grotendeels vernietigd.

Voorloper van internet
Paul Otlet kan gezien worden als een pionier de kennismaatschappij en informatiemaatschappij. Internet heeft hij nooit gekend, maar toch was hij verkenner ervan. Hoewel de Amerikanen hypertext altijd toeschrijven aan Ted Nelson (hypermedia) en Vannevar Bush, maakte Otlet in 1934 een mechanisch hypertekst zoeksysteem met wieltjes en haakjes, dat de relevante kaartjes/links zou opleveren. Eigenlijk voorzag Otlet met zijn wereldcatalogus de zoekdienst Google op papier en is hij met 12 miljoen fiches ook de voorloper van Big Data.
© Mundaneum


Vandaag (25/6/2015) wordt in Bergen/Mons (België) het Mundaneum heropent met de tentoonstelling Mapping Knowledge in het kader van Mons, Culturele Hoofdstad van Europa en met steun van Google. De tentoonstelling is een interactieve reis naar de kern van informatie.

In 2014 is er een lezenswaardig boek over Paul Otlet verschenen onder de titel Cataloging the world, PaulOtlet and the Birth of the Information Age, geschreven door Alex Wright en uitgegeven als gedrukt boek en als e-boek door de Oxford University Press (ISBN 978-0-19-993141-5).

donderdag 1 januari 2015

Kroonjaren 2015

Elk jaar valt er wel wat te herdenken of te herontdekken. Ik ben in mijn almanak gedoken en heb uit de 550 hoogtepunten uit de informatie-industrie een aantal voornamelijk Nederlandse hoogtepunten gelicht. Ik zal ongetwijfeld nog wel uitgebreider met verhalen op een aantal onderwerpen terugkomen. Wel is duidelijk dat 1995 een belangrijk jaar was voor de opbouw van een Internetpopulatie in Nederland. En 1980 was een druk jaar voor de Nederlandse informatie-industrie. Ook een belangrijk jaar was 1975, toen de top van Kluwer Rechtswetenschappen naar de VS ging om kennis te nemen van de ontwikkelingen op het gebied van elektronische juridische diensten. In de VS was men toen al zo’n 10 jaar bezig.

70 jaar geleden: In het artikel As We May Think in het tijdschrift The Atlantic Monthly beschrijft de Amerikaan Vannevar Bush, wetenschappelijk adviseur van de Amerikaanse president Roosevelt, een niet-bestaande machine met de naam Memex (Memory extension; zie illustratie), die veel kenmerken van nieuwe media heeft zoals het zoeken in documenten. Het artikel wordt gezien als het begin van multimedia en online.
 

60 jaar geleden: Het computerbedrijf NV Electrologica wordt opgericht in Rijswijk (ZH)

55 jaar geleden: Philips, die componenten maakte voor IBM, beslist zelf te starten met de productie van computers in Apeldoorn. Het begon met een P1000-serie voor een brede markt, van wetenschappelijk onderzoek, techniek tot administratie.

45 jaar geleden: Er zijn 88 bedrijven in Nederland die zich bezighouden met automatisering, van servicebureaus en softwarebedrijven tot adviesbureaus en combinaties hiervan.

40 jaar geleden: De top van Kluwer Rechtswetenschappen oriënteert zich in de VS op de juridische informatiediensten van Mead Data Central en West Law. In het zelfde jaar neemt Kluwer Rechtswetenschappen de beslissing om te beginnen met het opzetten van een Juridische Databank.


35 jaar geleden: Een druk jaar voor de nieuwe media in Nederland: De dienst Teletekst van de publieke omroeporganisatie NOS gaat de lucht in en zend tijdens omroeptijd uit; 2000 huishoudens kunnen Teletekst ontvangen. Het staatsbedrijf der PTT (Posterijen, Telegrafie en Telefoon) lanceert de eerste publieke en commerciële online informatiedienst. Viditel, voor de kleinzakelijke en consumentenmarkt. De drie grote Nederlandse uitgevers starten commerciële activiteiten met nieuwe media. Uitgeverij Kluwer lanceert na drie jaar voorbereiding de Juridische Databank, een online informatiedienst voor advocatenkantoren en overheidsinstellingen. Elsevier koopt de Amerikaanse uitgeverij Congressional Information Services (CIS); Elsevier wil het CIS bedrijfsmodel toepassen op de Europese Gemeenschap. VNU lanceert een nieuwe-mediakraamkamer met VNU Database Publishing International BV (zie logo; in bezit van Collectie Jak Boumans).

30 jaar geleden: Abonnees van het Financieele Dagblad kunnen de inhoud van alle nummers op hun beeldscherm krijgen. VNU Business Publications in Londen distribueert haar dagelijkse nieuwsbrief op Telecom Gold, IDB Online, in de VS via NewsNet, een dienst met dezelfde mail- en databanksoftware als Telecom Gold. Samsom Uitgeverijen BV brengen de AROB Fiscus 84 uit als CD-ROM pilot

25 jaar geleden: De opvolger van Viditel, Videotex Nederland, start met 80.000 incidentele gebruikers, waarvan ongeveer 30.000 gebruikers van het openbare deel van Viditel, de proefprojecten met M’tel en TV Videotex evenals de lokale databanken van RITS en de Haagse informatiedienst Infothuis.

20 jaar geleden: Planet Internet wordt officieel gelanceerd als internationale internetdienst door KPN. Voor het einde van het jaar heeft de dienst al 14.000 abonnees binnengehaald, en is daarmee de grootste Internetaanbieder in Nederland.

15 jaar geleden: Het jaar van de Internet gekte. World Online gaat naar de beurs. De startprijs van een aandeel is 43 euro, hetgeen de waarde van het bedrijf brengt op 12 miljard euro. Het aandeel zakt echter razendsnel toen bekend werd dat de CEO Nina Brink voor beurs aandelen had verkocht. In september 2000 fuseert World Online met de Italiaanse ISP Tiscali. (Illustratie: De beursgang van Worldonline veroorzaakte de nodige sociale onrust. Copyright 2000: Bert Driessen). Newconomy gaat naar de beurs. Het aandeel bij uitgifte staat op 10,70 euro. Het bedrijf haalt 400 miljoen euro op, maar het aandeel zakt razendsnel naar aanleiding van kritiek op de boekhouding.

10 jaar geleden: Drie Nederlandse banken – ING/Postbank, Rabobank en ABN/AMRO – ontwikkelen iDEAL, de leidende standaard voor veilige online betalingen bij webwinkels.

5 jaar geleden: Nederland schakelt op grote schaal om naar mobiel internet. Uit de kwartaalcijfers van KPN blijkt dat veertig procent van alle abonnees toegang heeft tot het mobiele datanet. Eenderde van KPN’s Nederlandse omzet komt tegenwoordig uit mobiel internet en sms.

Dit jaar: Nu al een sensatie voor de opening op 12 juni 2015: Kennis in Kaart. Deze tentoonstelling vindt plaats in het Mundaneum te Bergen (België), het "Google van papier" (volgens Le Monde) of nog "The web time forgot" (volgens de New York Times). Via dit visionaire geesteskind van Paul Otlet en Henri La Fontaine, de eerste pioniers van "datavisualisatie", poogden ze vanaf 1895 alle kennis van de wereld te verzamelen en te ordenen! De tentoonstelling is een interactieve tocht naar de kern van de informatiewereld, tussen erfgoed, technologie en maatschappelijke bevraging: van tot hedendaagse kunstenaars die bieden een nieuwe kijk op de complexiteit van de wereld…