Kroonjaren 2015

Elk jaar valt er wel wat te herdenken of te herontdekken. Ik ben in mijn almanak gedoken en heb uit de 550 hoogtepunten uit de informatie-industrie een aantal voornamelijk Nederlandse hoogtepunten gelicht. Ik zal ongetwijfeld nog wel uitgebreider met verhalen op een aantal onderwerpen terugkomen. Wel is duidelijk dat 1995 een belangrijk jaar was voor de opbouw van een Internetpopulatie in Nederland. En 1980 was een druk jaar voor de Nederlandse informatie-industrie. Ook een belangrijk jaar was 1975, toen de top van Kluwer Rechtswetenschappen naar de VS ging om kennis te nemen van de ontwikkelingen op het gebied van elektronische juridische diensten. In de VS was men toen al zo’n 10 jaar bezig.

70 jaar geleden: In het artikel As We May Think in het tijdschrift The Atlantic Monthly beschrijft de Amerikaan Vannevar Bush, wetenschappelijk adviseur van de Amerikaanse president Roosevelt, een niet-bestaande machine met de naam Memex (Memory extension; zie illustratie), die veel kenmerken van nieuwe media heeft zoals het zoeken in documenten. Het artikel wordt gezien als het begin van multimedia en online.
 

60 jaar geleden: Het computerbedrijf NV Electrologica wordt opgericht in Rijswijk (ZH)

55 jaar geleden: Philips, die componenten maakte voor IBM, beslist zelf te starten met de productie van computers in Apeldoorn. Het begon met een P1000-serie voor een brede markt, van wetenschappelijk onderzoek, techniek tot administratie.

45 jaar geleden: Er zijn 88 bedrijven in Nederland die zich bezighouden met automatisering, van servicebureaus en softwarebedrijven tot adviesbureaus en combinaties hiervan.

40 jaar geleden: De top van Kluwer Rechtswetenschappen oriënteert zich in de VS op de juridische informatiediensten van Mead Data Central en West Law. In het zelfde jaar neemt Kluwer Rechtswetenschappen de beslissing om te beginnen met het opzetten van een Juridische Databank.

35 jaar geleden: Een druk jaar voor de nieuwe media in Nederland: De dienst Teletekst van de publieke omroeporganisatie NOS gaat de lucht in en zend tijdens omroeptijd uit; 2000 huishoudens kunnen Teletekst ontvangen. Het staatsbedrijf der PTT (Posterijen, Telegrafie en Telefoon) lanceert de eerste publieke en commerciële online informatiedienst. Viditel, voor de kleinzakelijke en consumentenmarkt. De drie grote Nederlandse uitgevers starten commerciële activiteiten met nieuwe media. Uitgeverij Kluwer lanceert na drie jaar voorbereiding de Juridische Databank, een online informatiedienst voor advocatenkantoren en overheidsinstellingen. Elsevier koopt de Amerikaanse uitgeverij Congressional Information Services (CIS); Elsevier wil het CIS bedrijfsmodel toepassen op de Europese Gemeenschap. VNU lanceert een nieuwe-mediakraamkamer met VNU Database Publishing International BV (zie logo; in bezit van Collectie Jak Boumans).

30 jaar geleden: Abonnees van het Financieele Dagblad kunnen de inhoud van alle nummers op hun beeldscherm krijgen. VNU Business Publications in Londen distribueert haar dagelijkse nieuwsbrief op Telecom Gold, IDB Online, in de VS via NewsNet, een dienst met dezelfde mail- en databanksoftware als Telecom Gold. Samsom Uitgeverijen BV brengen de AROB Fiscus 84 uit als CD-ROM pilot

25 jaar geleden: De opvolger van Viditel, Videotex Nederland, start met 80.000 incidentele gebruikers, waarvan ongeveer 30.000 gebruikers van het openbare deel van Viditel, de proefprojecten met M’tel en TV Videotex evenals de lokale databanken van RITS en de Haagse informatiedienst Infothuis.

20 jaar geleden: Planet Internet wordt officieel gelanceerd als internationale internetdienst door KPN. Voor het einde van het jaar heeft de dienst al 14.000 abonnees binnengehaald, en is daarmee de grootste Internetaanbieder in Nederland.

15 jaar geleden: Het jaar van de Internet gekte. World Online gaat naar de beurs. De startprijs van een aandeel is 43 euro, hetgeen de waarde van het bedrijf brengt op 12 miljard euro. Het aandeel zakt echter razendsnel toen bekend werd dat de CEO Nina Brink voor beurs aandelen had verkocht. In september 2000 fuseert World Online met de Italiaanse ISP Tiscali. (Illustratie: De beursgang van Worldonline veroorzaakte de nodige sociale onrust. Copyright 2000: Bert Driessen). Newconomy gaat naar de beurs. Het aandeel bij uitgifte staat op 10,70 euro. Het bedrijf haalt 400 miljoen euro op, maar het aandeel zakt razendsnel naar aanleiding van kritiek op de boekhouding.

10 jaar geleden: Drie Nederlandse banken – ING/Postbank, Rabobank en ABN/AMRO – ontwikkelen iDEAL, de leidende standaard voor veilige online betalingen bij webwinkels.

5 jaar geleden: Nederland schakelt op grote schaal om naar mobiel internet. Uit de kwartaalcijfers van KPN blijkt dat veertig procent van alle abonnees toegang heeft tot het mobiele datanet. Eenderde van KPN’s Nederlandse omzet komt tegenwoordig uit mobiel internet en sms.

Dit jaar: Nu al een sensatie voor de opening op 12 juni 2015: Kennis in Kaart. Deze tentoonstelling vindt plaats in het Mundaneum te Bergen (België), het "Google van papier" (volgens Le Monde) of nog "The web time forgot" (volgens de New York Times). Via dit visionaire geesteskind van Paul Otlet en Henri La Fontaine, de eerste pioniers van "datavisualisatie", poogden ze vanaf 1895 alle kennis van de wereld te verzamelen en te ordenen! De tentoonstelling is een interactieve tocht naar de kern van de informatiewereld, tussen erfgoed, technologie en maatschappelijke bevraging: van tot hedendaagse kunstenaars die bieden een nieuwe kijk op de complexiteit van de wereld…

Elektronische krantensystemen in Nederland

Het verhaal over het grafische workstation Aesthedes, bracht mij ook een ander grafisch systeem. Dit systeem kwam uit de krantenwereld en werd ontwikkeld door de systeemafdeling van Damiate Pers in Haarlem.

Evenals Aesthedes werd het ook ontwikkeld in de jaren tachtig. Verschillende bedrijven waren toen in de race om een volledig zetsysteem te bouwen. Uiteraard waren de ontwikkelingen in de VS al ver, aangezien hier de digitalisering in de krantenwereld al in de jaren zestig begonnen was. Eind 1969 had de New York Times al een digitaal zet- en archiefsysteem. Maar de Amerikaanse krantenwereld was anders dan de Europese en de gehanteerde formaten waren ook verschillend van de Europese, continentale dagbladen.

In Nederland begonnen krantendirecties vanaf 1980 rond te kijken. Dit resulteerde in 1984 in een redactioneel, zet- en archiefsysteem voor Het Financieeele Dagblad. Ook in die tijd werkte de Volkskrant aan de invoering van een systeem. In een aantal gevallen werden er ook zelf digitale systemen opgebouwd, die langzamerhand werden uitgebreid. Ook werden digitale systemen gekocht en zelf geintegreerd.

Dit was ook het geval bij de Damiate Pers. Toen de systeemontwikkeling in de tweede helft van de jaren tachtig goed op gang kwam, besloot men van de afdeling systeemontwikkeling een zelfstandig bedrijf Mediasystemen te maken dat als integrator ook voor derden kon gaan werken.  Het bedrijf werd een internationale ontwikkelaar en leverancier van advertentie- en redactionele oplossingen gebaseerd op open standaards voor uitgevers van dagbladen en andere media. Het bedrijf werd uiteindelijk expert op het gebied van workflows. Zo implementeerde het na 2000 systemen voor Damiate Pers en voor de Gooi- en Eemlander; beide bedrijven zijn onderdelen van Telegraaf Media.

In 2000 vond er een afsplitsing plaats met de oprichting van WoodWing Software, gericht op de ontwikkeling van generieke softwarecomponenten ten behoeve van het uitgeven voor verschillende media. De producten die WoodWing Software het eerst op de markt brengt, zijn productiviteit verhogende plug-ins voor Adobe InDesign: Smart Styles en Smart Layout.

In 1996 werd Mediasystemen gekocht door Triple-P; in 2004 werden de activiteiten volledig geintegreerd in Triple-P en verdween de naam van de markt.