Wired 20 jaar

Het tijdschrift Wired viert dit jaar haar 20 jarig bestaan. Hoewel het een typisch Amerikaans blad is over de digitale levensstijl, is Amsterdam gedeeltelijk een inspiratiebron voor het tijdschrift geweest.

 

 Stel je voor: 1993. Het rommelde in de online wereld. Nederland was een driestromenland: Videotex Nederland, een soort tweeweg teletekst voor de consumenten en MKB, ASCII databanken voor de grootzakelijke wereld en Surfnet voor de academische wereld. En al deze stromen wisten misschien wel van elkaars bestaan, maar deden daar nog niets mee. Maar in 1993 begon het echt te rommelen. Surfnet volgde de ontwikkelingen van internetbrowsers voor de academische wereld. Er ontstonden een aantal commerciële internetbedrijven zoals XS4ALL, Knoware en IAE. En het MultiMedia Research Institute (MMRI) organiseerde in het voorjaar het eerste congres in Nederland over internet.

Maar daarvoor waren al een aantal mensen in Nederland internet op het spoor. Zo ook Louis Rosetta die in 1988 naar Amsterdam kwam en werkte als technisch schrijver bij Ink Taalservice, dat de bedrijfspublicatie Language Technology uitgaf. Samen met zijn partner Jane Metcalfe werkte Louis veranderden zij het tijdschrift in Electric Word, dat op een Mac geproduceerd werd samen met de grafisch ontwerper Max Kisman. Het werd een kostbaar, full colour, glossy en trendy tijdschrift, waarvan men zou verwachten dat het over gadgets ging, maar eigenlijk ging veel meer over de veranderingen in de wereld en in levensstijl. Het heeft overigens slechts een tiental edities heeft gekend.

Intussen werkte het stel aan een businessplan voor een nieuw tijdschrift dat ze Millenium noemde, zoals zoveel producten rond de eeuwwende. In 1992 verhuisde het stel naar Los Angeles, waar zij het tijdschrift Wired over de nieuwe levensstijl in de steigers zette. Jane Metcalfe, die later voorzitter van de raad van bestuur van Wired werd, stelde, dat het duidelijk was dat er iets ging veranderen. Ze merkte dat in Amsterdam en zagen het gebeuren. Zo was Philips actief met multimedia en CD-I en voedde de verbeelding.

En in januari 1993 gingen ze op pad met een twaalf pagina manifest  “Manifesto for a New Magazine.” Ze kozen een Mac bijeenkomst in het Moscone tentoonstellingscentrum in Los Angeles om partijen te interesseren. Toen ze genoeg enthousiasme constateerden en toezeggingen kregen voor ondersteuning en advertenties, namen ze het besluit om het eerste nummer te produceren. Dat verscheen in maart/april 1993. Onderwerpen gingen over onderwerpen zoals autogadgets, camcorders, desktops, digital cameras, gaming, thuis audio en video, mobiele telefoons en televisie. En één van de openingsartikelen (de verkoop slogan indachtig: sex sells): This is a naked lady.

Ik hoorde al vroeg van de publicatie en probeerde het in Nederland te krijgen, maar het duurde tot september 1993 voordat het in de kiosken lag. Elke maand ging ik daarna naar de stationskiosk in Utrecht om het nieuwe nummer te kopen. Tegen het einde van het jaar moest ik het echter reserveren, aangezien er meer vraag naar kwam.

Nu bestaat het gedrukte en elektronische tijdschrift 20 jaar. Ter viering van dit jubileum geeft Wired een e-book Wired@20 gratis weg aan abonnees voor hun iPad. Voor niet-abonnees, maar wel e-book readers is het e-book beschikbaar via Amazon in Kindle formaat. Voor E-Pub en Android gebruikers is er geen versie beschikbaar. Wired afficheert zich graag als  wereldspeler, maar voor deze e-book uitgave  luidt het motto: leve de monopolie van Apple en Amazon.  Jammer, zo’n smetje op een jubileum.

Overigens kreeg Wired in Nederland en Vlaanderen een Nederlandstalige pendant in de zomer van 1994. Toen werd het blad Wave gelanceerd door Jan Jacobs en vanaf oktober 1994 verzorgd met redactionele assistentie van Erwin van de Zande via de uitgeverij Riverland in Brussel. In oktober 1994 werd tevens een elektronische nieuwsbrief e-Wave via Riverland Networks gepubliceerd. Helaas heeft het blad slechts tot 1996 bestaan.  



 

Archeologie van de tablet



Het begin van de jaren negentig waren interessante jaren voor de ontwikkeling van de tablet.

Reeds in 1972 had Alan Kay een tablet getekend als protoype.

 

 

Maar het duurde tot de jaren negentig voordat er meer ontwikkeling voor een tablet kwam, weg van de bureaucomputer of de draagbare computer.

 

De ontwikkeling van de tablet kwam uit drie hoeken. In 1989 kwam Apple met de Newton, een personal digital assistant (pda). Ik heb een video gevonden, die de Newton vergelijkt met de iPad.

 

 

Sony ontwikkelde de eerste E-book reader in 1991. Ik heb een video in mijn verzameling gevonden uit maart 1994 van een promotiefilmpje van Sony voor de Datadiscman e-reader met een reclame voor twee Nederlandse e-books: een hotel en restaurant gids en Engels-Nederlands/Nederlands-Engels woordenboek van Van Dale Lexicografie.

 

 

 

De andere ontwikkeling kwam uit de hoek van de krantenuitgevers. Zij zagen al een lange tijd dat de dode-bomenrepubliek zou gaan veranderen. Het Amerikaanse krantenconcern Knight Ridder had in feite als een afdeling voor interactieve media onder leiding van Roger Fidler opgericht en hield zich bezig met videotex, maar ook met een tablet-achtig product, electronic tablet. Dit was een grote tablet, waarop allerlei nieuwe vormen van een interactieve krant werden gesimuleerd.  





  

 

 Deze video is geproduceerd in 1994. Ik had in 1995 het genoegen Roger Fidler te ontmoeten in Amsterdam, waar hij deze video afspeelde en een prototype van de electronic tablet toonde. 

Update: Digitaal antiek

Update 25/05/2013 Bij een veiling in de Duitse stad Keulen is zaterdag 25 mei 2013 een Apple 1 uit 1976 geveild voor een bedrag van 519.000 euro. Het ging om één van de zes nog werkende Apple 1's. Het was een werkend model met een monitor, een bord en een toetsenbord. Op 15 juni 2012 werd een ander exemplaar uit een serie van 200 Apples verkocht door Sotheby's in Londen voor 295.000 euro.


Update 9/7/2013 Een van de eerste Apple-computers heeft vandaag op een onlineveiling bij Christie's 387.750 dollar opgebracht. De originele computer, nu bekend als de Apple-1, is een van de ongeveer 200 pc's die in 1976 zijn geproduceerd door de toen nog jonge Apple Computer Company.

Zie verder blogposting Digitaal antiek. 

Digitaal erfgoed

De Digitale Expo is een onderdeel van '<Save as:// erfgoed> - de buitenbeentjes van Nederlandse computergeschiedenis', een tentoonstelling die vanaf 24 mei 2013 te zien is in gebouw 904 op het Science Park in Amsterdam.

De tentoonstelling is samengesteld door een groep studenten die het vak Tentoonstellingspracticum aan de UvA volgen. De tentoonstelling loopt tot 27 september en is geopend van maandag t/m vrijdag van 7.00 tot 22.00 uur, en zaterdag van 10.00 tot 18.00 uur. De toegang is gratis.
 

Deze tentoonstelling richt zich op de buitenbeentjes van de Nederlandse computergeschiedenis en de computererfgoed collectie van de Universiteit van Amsterdam.

Op de tentoonstelling zijn oude computers tentoongesteld, waaronder de ARMAC, een computer die berekeningen maakte voor de Deltawerken.

Langzamerhand wordt de waarde van computers als erfgoed onderkend. Dat geldt ook voor die oude computer die u bewaart. Parallel aan de tentoonstelling kunt foto's van uw computer op zolder op Facebook posten en vertellen wat voor soort computer het is, waar u deze bewaart en waarom u dat doet. Ga naar Save as://erfgoed.

Overigens bestaat er in Nederland een Stichting Computer Erfgoed Nederland (SCEN).

Support announcement

Nederlandse kandidaten: herman.van.oorschot [at] fullmoon.nl

Mijn laatste handgeschreven brief

Gisteren besteedde ik aandacht aan XS4ALL, een van de eerste Nederlandse internetaanbieders die zijn servers twintig jaar geleden geopend voor consumenten. Gisteren werd ook mijn (misschien laatste) handgeschreven brief online gepubliceerd in het kader van het project Life needs internet.

Ik ontmoette de digitale kunstenaar van dit project in Graz (Oostenrijk) vorig jaar tijdens de prijsuitreiking van de European Youth Award. In het kader van zijn project vraagt Jeroen van Loon aan mensen om hem een ​​handgeschreven brief te sturen over hun kennismaking en ervaring met internet. Mijn brief is vier pagina's lang en beschikbaar op de internetsite Life needs internet.

Voor deze posting heb ik de eerste twee alinea's gekopieerd van mijn brief getiteld Van een lijntje met de hemel naar (draadloos) internet.
Op 1 februari 1970 stond ik op de kade van Hoek uit Holland. Na vier jaar US was ik weer thuis. Ik kwam van de aangename sub-mediterrane klimaat van New Orleans in de extreme kou van Nederland. En dit was niet alleen het weer, maar ook vanwege de drastische verandering in mijn leven.

Vanaf mijn 11e jaar heb ik mijn leven in seminaries had doorgebracht, kostscholen voor studenten die werden opgeleid voor de rooms-katholieke priesterschap. Het leven in deze instellingen was heel ascetisch. Van de vroege ochtend tot de late avond waren ze bezig met de communicatie met de onzichtbare godheid in de vorm van gebed, meditatie, contemplatie en rituelen in tussen studie. Tot mijn 25e jaar draaide mijn leven rond spiritualiteit of beter nog een lijntje met de hemel.
Daarna volgen nog vier kantjes.

Life needs internet is niet een project, waarvoor men wordt gevraagd. Iedereen kan een handgeschreven brief indienen en beschrijven hoe h/zij kennismaakte met het internet of hoe Internet  zijn of haar dagelijks leven beïnvloedt.

20 jaar internet voor de consument

Het is niet duidelijk wie de eerste leverancier van toegang tot internet voor consumenten in Nederland was. In 1992 waren alleen nog maar bedrijven klanten bij de internetaanbieders zoals NLnet, Knoware en IAE. XS4ALL vroeg 100 gulden (45,50 euro) voor een bedrijfsaansluiting. Zo telden de internetaanbieders in 1992 zo’n 239 bedrijven als klant. Maar was het nu NLnet of XS4ALL, die consumenten officieel toegang gaven tot internet.

Het aantal bedrijven aangesloten op internet was niet groot, omdat internet als online systeem slechts bij en kleine groep ondernemers bekend was. Zij kwamen meestal van de universiteit en hadden daar kennisgemaakt met internet. Ondernemers buiten deze groep hadden geen idee van internet en waren bezig met andere systemen zoals Videotex Nederland, ASCII databanken en e-mailsystemen als Low Cost Linking.

Eigenlijk waren de internetaanbieders niet zo geïnteresseerd in consumenten. Ze hadden het marketingapparaat en de helpdesks er niet voor. Als een consument toevallig langskwam en een abonnement wilde hebben, dan kon dat; maar h/zij moest het wel allemaal zonder handleiding uitzoeken. In mei 1994 werd de eerste echte marketingcampagne gevoerd door de internetaanbieder Euronet*Internet met een campagne van abriposters, floppy discs met toegangssoftware en een handleiding. 

Maar 20 jaar geleden op 1 mei 1993 stelde de Nederlandse internetaanbieder XS4ALL (Access for All) wel haar servers ter beschikking van consumenten. En daarmee was XS4ALL de eerste internetaanbieder on Nederland, die bewust de consumentenmarkt betrad. Voor een abonnement werd 30 gulden (ca. 13 euro) in rekening gebracht. 

 XS4ALL kwam voort uit de organisatie Hack-Tic, een groep mensen die hackerstrucs, -tips en -bestanden met elkaar uitwisselden. De organisatie maakte aanvankelijk gebruik van de faciliteiten van de Universiteit van Amsterdam. Maar die verbood op een bepaald moment nog langer gebruik te maken van haar computersystemen. Toen richtte men de stichting XS4ALL op.

Maar op 1 mei 1993 begon dat te veranderen, want op die dag verscheen er een artikel over internet van Francisco van Jole in de Volkskrant onder de titel Een werelddeel dat nog van niemand is. Het artikel sloeg in als een bom. De betekenis van 1 mei 1993 is dan ook groot. Op die dag werd het begrip internet aan een groot publiek via een nationale krant verklaard. En geïnteresseerde consumenten konden onmiddellijk toegang tot internet krijgen.

Want dat was dus ook de dag dat XS4ALL haar servers openstelde voor consumenten. Aan landelijke promotie en publiciteit deed niet één internetaanbieder, zo ook XS4ALL niet. Men gokte dat zich 50 abonnees zouden aanmelden. Maar op 2 mei ’s avonds om 19.00 uur ’s avonds hadden zich 500 abonnees geregistreerd. Internet leefde ook onder consumenten.

Hoewel XS4ALL vanaf 1 mei 1993 abonnementen op internet aan consumenten aanbood, nam het aantal abonnees slechts met tientallen toe. Totdat later in het jaar XS4ALL samen met het politiek-cultureel centrum De Balie in Amsterdam het project De Digitale Stad opzette ter begeleiding van de gemeenteraadsverkiezingen in het voorjaar van 1994. Behalve via de plaatselijke televisie, radio en gedrukte media, zou via De Digitale Stad (DDS) een publieksdebat plaatsvinden. Op maandag 17 januari opende De Digitale Stad haar poorten. Op dit project kwamen veel nationale media af, wat veel publiciteit opleverde. Alleen al in 1994 leverde dit project volgens de database van Beeld en Geluid acht televisie- en radiofragmenten op. De Digitale Stad werd op 15 januari in het 8 uur journaal aangekondigd met een interview met Frank de Grave en de burgemeester van De Digitale Stad Marleen Stikker. Na zes weken telde het project al meer dan tienduizend geregistreerde gebruikers.

On 1996 kreeg de stichting XS4ALL BV naast zich. Sinds 1998 is XS4ALL BV een zelfstandig onderdeel van KPN en biedt verschillende toegangsdiensten zoals ADSL, SDSL en glasvezel aan en via KPN informatiepakketten op de glasvezel.