Posts tonen met het label teletekst. Alle posts tonen
Posts tonen met het label teletekst. Alle posts tonen

woensdag 5 september 2018

Firato 1978: start online publieksmedia in Nederland



Veertig jaar geleden op 5 september 1978 begon de lange mars van de online publieksmedia in Nederland. In het acht-uurjournaal van de NOS maakte het Nederlandse televisiepubliek voor het eerst kennis met online. Op het affiche van de consumenten-elektronicabeurs Firato in de RAI werden de nieuwe media aangekondigd: voor 't eerst in Nederland: viewdata en teletekst. En vanaf de beursvloer introduceerde televisieverslaggeefster Marijn de Koning de nieuwe digitale media. In de reportage is  een NOS demonstratie te zien van teletekst, informatie via de ether of kabel, en een PTT demonstratie van viewdata*/videotex, een interactief systeem via de telefoon. Met deze historisch reportage van 3:36 minuten kregen Nederlandse consumenten een blik op een toekomst met digitale media.

Lees verder op: Historiek: https://historiek.net/firato-1978-het-begin-van-online-publieksmedia-in-nederland/82045/
 

dinsdag 7 augustus 2018

Videotex: een vlugtig medium


Vandaag is het 38 jaar geleden dat Viditel werd gelanceerd doorstaatsecretaris van Verkeer en Waterstaat mw. Neelie Kroes. Deze eerste, openbare, online informatiedienst is gebaseerd op het videotex protocol, een soort teletekst, maar dan met tweewegcommunicatie. Terugkijkend heeft Viditel en haar al dan niet mislukte opvolgers een levensduur van 17 jaar gehad en werd vanaf 1994 overvleugeld door internet. Viditel was één van de eerste elektronische vlugtige media.

(Ik gebruik de zeventiende-eeuwse spelling vlugtig in plaats van de hedendaagse spelling vluchtig om aan te geven dat het medium Viditel intussen verdwenen naar de historische horizon van digitale media.)

Het jaar 1980 was belangrijk voor teletekst- en videotexdiensten. Op 1 april 1980 werd de televisietekstdienst NOS Teletekst geïntroduceerd en die groeide uit tot een doorslaand succes. Tot op de dag van vandaag bereikt Teletekst een miljoenenpubliek.

Op 7 augustus 1980 werd Viditel als eerste commerciële openbare online dienst gelanceerd met 500 abonnees, 150 informatieleveranciers en 15.000 pagina’s. Deze videotexdienst, die liep via het telecomnetwerk, groeide met horten en stoten, maar werd nooit een breed gedragen dienst. Al snel werd duidelijk dat gestreefd moest worden naar grootschaligheid, maar het kabelexperiment Zuid-Limburg met Totaalnet en het VNU-project Ditzitel brachten deze groei niet. 

Door een heroriëntatie op het Franse kiosque-model en haar marketingaanpak liet Videotex Nederland bij de derde poging om videotex te introduceren de markt van gebruikers wel groeien,. Maar ook deze poging leidde niet tot de geprojecteerde marktomvang van 500.000 consumenten en 220.000 kleinzakelijke gebruikers. Vanaf 1994 werd videotex geleidelijk aan overvleugeld door internet. Op 1januari 1997 verdween videotex van het online toneel. 


(Illustraties: Collectie Jak Boumans) 

Zie ook:  
- blog: http://www.inct.nl/nl/artikel/4373/de-vergeten-verjaardag-van-viditel.html 
- video: https://www.youtube.com/embed/wg74YRcv4Tc
 

woensdag 10 januari 2018

1978: Nederland maakt kennis met videotex

Dit jaar 2018 is het 40 jaar geleden dat de twee staatsbedrijven, het NOS en de PTT, de markt gingen testen op nieuwe media. Zij deden dat tijdens de consumenten-elektronicabeurs Firato in de RAI van 1 tot 10 september 1978.

Op 5 september 1978 introduceerde televisiejournaalverslaggeefster Marijn de Koning vanaf de beursvloer de nieuwe media met een demonstratie van teletekst van 61 seconden en videotex van 56 seconden. Hoewel zij evenals de bobo’s van de PTT, de NOS en de dagbladuitgevers worstelde met de verschillen tussen deze technologieën, was het wel duidelijk dat er naast de krant, radio en televisie nieuwe media op komst waren.

Lees verder in het inct.archief van digitale geschiedenis: http://bit.ly/2CMM5pk

maandag 3 april 2017

Teletekst: de dinosauriër van de nieuwe media

Op 1 april is de teletekstdienst van RTL, RTL Tekst, verdwenen van het televisiescherm. Eerder haalde de VTR in Vlaanderen de teletekstdienst al van het televisiescherm. En in 2009 en 2012 was dat ook al gebeurd met de Britse teletekstdiensten van zowel ITV als de BBC. Boosdoener is in alle gevallen het internet, dat van teletekst de dinosauriër van de nieuwe media maakt. Maar haalt NOS Teletekst haar 40 jaar jubileum?

Lees verder in het inct.archief van de digitale geschiedenis

donderdag 22 december 2016

RTL stopt teletekstdienst


Per 1 april zal de zender RTL Nederland haar teletekstdiensten beëindigen. De pagina's 888 en 889 van RTL Text blijven wel beschikbaar voor de ondertiteling van tv-programma's voor doven en slechthorenden. RTL Nederland zendt achter de zenders RTL 4, RTL 5, RTL 7 en RTL 8 teletekst uit. De nieuwspagina's van RTL worden verzorgd door de redactie van het RTL Nieuws. De zender stopt met de dienst aangezien websites, elektronische gidsen en social media de functies van de dienst overnemen. Dit leidt tot steeds minder gebruikers.

RTL Tekst begon drie jaar na de lancering van RTL-Veronique in 1992 met haar reguliere teletekstdienst en was de eerste teletekstdienst in Nederland met advertenties. Dit kon variëren van product tot corporate reclame, maar ook van rubrieken als spiritualiteit tot erotica. Commerciële teksttelevisie werd zelfs zo’n succes dat Teletekst van de publieke omroep marktaandeel in 1992 verloor ten gunste van de commerciële omroep RTL. Dat kwam o.a. door innovatie. Zo experimenteerde bijvoorbeeld RTL met Kijktelefoon, een uitvinding van Hans van Nieuwkerk. Via de combinatie van telefoon en teletekst kon een televisiekijker bijvoorbeeld een offerte van adverterende bedrijven ontvangen op teletekstpagina 200. De Kijktelefoon werd onder andere gebruikt door de verzekeringmaatschappij Centraal Beheer. Centraal Beheer adverteerde voor de Kijktelefoon in de Telegraaf.

De NOS maakt nog geen einde aan teletekst. Wekelijks bezoeken nog 4,6 miljoen gebruikers d dienst op televisie, maar ook via internet en app. De regionale omroep van Noord-Holland, RTV NH, en de Amsterdamse stadszender AT5 besloten twee jaar geleden met de teletekstdienst te stoppen. Ook hier was het teruglopend gebruik van de dienst de reden. Bij andere regionale omroepen is teletekst nog in gebruik. Vlaanderen nam op 1 juni na 36 jaar afscheid van teletekst. De uitvinder van de teksttelevisie, de Britse zender BBC, heeft in 2012, na 38 jaar, de dienst Ceefax afgeschaft. In 2002 was reeds de teletekstdienst van de commerciële Britse zender, Oracle, van televisie gehaald wegens de concurrentie van internet.

Ontwikkeling van teletekst 
Onderzoekers van het Amerikaanse bedrijf RCA waren eind jaren zestig in hun laboratoria bezig met de ontwikkeling van een tekstsysteem voor televisie onder de naam Homefax. In 1971 werden de eerste teleteksttesten ermee uitgevoerd in samenwerking met de onderzoeksinstelling Mitre Corp. RCA werd in haar ambitie echter voorbijgestreefd door een ontwikkeling in Europa.

De Britse omroep BBC liet weten dat het een systeem had ontworpen om nieuws in tekstvorm via een aangepaste televisie te verzenden, zonder dat het programma dat werd uitgezonden onderbroken hoefde te worden. Daarnaast kon het systeem tekstpagina’s koppelen aan televisieprogramma’s voor ondertiteling of vertaling. Op 14 december 1970 legde de BBC het concept van dit systeem vast in een intern memo en op 9 februari 1971 werd een patent aangevraagd op de nieuwe technologie die Teledata werd genoemd. De BBC kondigde op 23 oktober 1971 het komende televisietekstsysteem aan en gebruikte daarvoor de naam Ceefax (see facts). Proefuitzendingen vonden plaats vanaf 1974 en in 1976 startte de BBC met een officiële Ceefax-redactie. De Britse commerciële tv was er ook snel bij en begon in april 1973 met een teletekstdienst onder de naam Oracle (Optical Reception of Announcements by Coded Line Electronics). Beide diensten brachten het weerbericht, beurskoersen, en nieuws- en sportberichten.

Het Britse teletekstsysteem kreeg navolging in een reeks andere landen, waaronder Nederland, Duitsland, Vlaanderen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Australië en Hongkong. Frankrijk ontwikkelde een eigen systeem onder de naam Antiope (Acquisition Numérique et Télévisualisation d’Images Organisées en Pages d’Ecriture).                                    

maandag 31 augustus 2015

Deze dag in digitaalverleden.nl

In 1978

tijdens de consumentenbeurs voor electronica Firato, werd het symposium Videotex en Teletext in Nederland gehouden. De bijeenkomst moest duidelijkheid brengen tussen Teletekst en Videotex.








Voor meer info zie 132 

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

woensdag 19 augustus 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1979 

experimenteerde de NOS met Teletekst vanuit de Studio Irene in Bussum

  





Meer info op pg. 127-131

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

zondag 2 augustus 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1997                                              
wordt teletekst geïntegreerd in de internet
omroepsite www.omroep.nl, maar ook als zelfstandige Teletekstdienst gehandhaafd. Ook de Nederlandse commerciële omroepen ruimen de teletekstdiensten niet op.





Meer info op pg. 127-131

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN 
 

donderdag 25 juni 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1995 

is NOS-Teletekst ook te zien op internet op de site van De Digitale Stad.
Meer info op pg.  251


Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN  


 

dinsdag 23 juni 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1995  


heeft 80 pct van de huishoudens Teletekst.
 
 







Meer info op pg. 84

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN  

donderdag 7 mei 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1990      

staan er 2 miljoen televisietoestellen met teletekstfaciliteit in de huishoudens.







Meer info op pg. 129

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN  

donderdag 2 april 2015

35 Jaar Teletekst (2)

Omroep of (gedrukte) pers

Al in 1976 had de Nederlandse publieke omroepwereld gekeken naar de Britse televisietekstdiensten en gekozen voor het Ceefaxsysteem, dat sinds 1974 door de BBC gebruikt werd. In 1977 werd serieus nagedacht over een televisietekstdienst, maar eerst moest er nog een robbertje gevochten worden met de politiek. De gedrukte pers claimde een hoofdrol bij een dergelijke tekstdienst op televisie.

De tekstdienst werd de inzet van een conflict tussen de publieke omroep en de krantenwereld. De Nederlandse Dagbladpers (NDP), vertegenwoordiger van de krantenuitgevers, zag teletekst als een grafisch communicatiemiddel, vergelijkbaar met een krant, maar dan digitaal. NDP zag de dienst niet als een televisieprogramma. De omroep zag dat anders: het tekstsignaal liftte mee op het televisiesignaal en dus was het een televisiedomein. In september 1977 besloot de verantwoordelijk minister Harry Van Doorn, dat niet de dagbladpers maar de televisiemedia met het nieuwe medium mocht experimenteren. Het argument? De dienst was gebaseerd op beeldlijnen. Daarmee ging de minister overigens geheel voorbij aan het argument dat teletekst geen televisieprogramma was, want het bevatte geluid noch bewegend beeld.

In januari 1978 werd in Nederland begonnen met het opzetten van een organisatie en het uitvoeren van experimenten. De latere afdeling Teletekst stond onder leiding van Wim Stokla, voormalig adjunct-hoofdredacteur van het Journaal. Samen met zijn team volgde hij het voorbeeld van het Britse Ceefax qua rubrieksindeling (nieuwskoppen op pagina 101) en zette een aantal richtlijnen op voor het gebruik van kleur, lengte van zinnen en afbrekingen.

 
Op de Firato van september 1978 presenteerde de NOS de nieuwe dienst Teletekst aan het Nederlandse publiek. In het voorjaar van 1979 werden de eerste proeven uitgevoerd vanuit studio Irene te Bussum. Eind 1979 was de afdeling Teletekst klaar voor de lancering.

Video Firato: http://www.beeldengeluid.nl/en/media/6936/hoe-werkt-teletekst-1978

 




 
 

woensdag 1 april 2015

Deze dag in digitaalverleden.nl

In 1980


gaat de dienst Teletekst van de publieke omroeporganisatie NOS de lucht in en zendt in omroeptijd uit; 2000 huishoudens ontvangen Teletekst.








Meer info op pg. 127-131

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN   
 


dinsdag 31 maart 2015

35 Jaar Teletekst

Op 1 april 1980 lanceerde de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) naar het voorbeeld van de BBC Teletekst, een tekstdienst op televisie. Tien jaar daarvoor bedacht de BBC de dienst en vanaf 1974 werd Ceefax ingevoerd. Tot 2012, toen BBC de dienst na 38 jaar stop zette. Teletekst geniet na 35 jaar nog grote populariteit in Nederland, maar nadert snel de 38 jaar. Zal Teletekst Ceefax overleven? In de komende dagen zal in zes afleveringen een overzicht gegeven worden van teletekst in Nederland:
1.      Het ontstaan van een tekstdienst op televisie;
2.      Omroep of (gedrukte) pers;
3.      De NOS dienst Teletekst;
4.      Tekstdiensten bij de commerciële zenders;
5.      Kabeltekst;
6.      Overleeft Teletekst Ceefax.

woensdag 25 februari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1983   
 
krijgt de NOS Teletekst een semi-permanente status binnen de omroep








Meer informatie op pg. 127-131.

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in     Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

maandag 23 februari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1983     

kan Teletekst worden ontvangen door ca. 250.000 televisietoestellen, waarvan de meeste intussen een ingebouwde decoderchip hebben.










Meer informatie op pg. 127, 128, 129, 130, 131.

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in     Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

zondag 8 februari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1981 

zijn er 15.000 Teletekstdecoderbezitters. Om Teletekst te ontvangen moest een aparte decoder worden aangeschaft. Vanaf 1980 werden chips in televisies ingebouwd. 






Meer info op pgs. 129, 130, 131, 132

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

dinsdag 20 januari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1976 

kijkt de Nederlandse omroepwereld kijkt naar de Britse teksttelevisiediensten en kiest voor het Ceefax systeem van de BBC. In 1979 worden de eerste teletekstuitzendingen uitgevoerd vanuit de studio Irene te Bussum.





Meer info op pg. 54, 56, 70, 84, 127, 128, 131

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

maandag 19 januari 2015

1980: start Nederlandse informatie-industrie

Jonge generaties zullen zich waarschijnlijk  niet bewust zijn van het bestaan van een Nederlandse informatie-industrie vóór de introductie van consumenteninternet in 1994. De aanloop naar de commerciële en publieke begin van de digitale informatie van de Nederlandse industrie is gestart in 1967 en 13 jaar later in 1980 ging de Nederlands informatie-industrie commercieel en publiek met databases, videotexdiensten en teletekst informatiediensten, geproduceerd door bestaande en nieuwe bedrijven en overheidsinstellingen.

De aanloop naar 1980
De digitalisering van het publiceren van informatie begon met de automatisering van zetwerk en de opslag op magnetische tapes. In Nederland werd het proces bedacht door Excerpta Medica en haar zusterbedrijf Infonet. Wetenschappelijke uitgeverij Excerpta Medica begon met fotozetwerk evenals offline en online distributie, resp. magneetbanden en online via diensten als Dialog sinds 1974. De expertise van Infonet werd gebruikt door de redactie en het productieteam van de Grote Spectrum Encyclopedie (GSE) en aanvankelijk voor het nationale bibliotheek systeem.

In 1975 bezocht het management team van Kluwer juridische uitgevers zoals Westlaw in de VS en begon te praten over het opzetten van een Nederlandse juridische database. In 1977 was Kluwer Rechtswetenschap zover dat databanken opgebouwd werden en de eerste met demo’s ermee gegeven.

In 1976 werd het Britse videotexsysteeem  aan kabelaars en telco’s getoond voor de introductie in Nederland. Ook het Nederlandse staatsbedrijf  der PTT toonde interesse. Een jaar later begon de Nederlandse publieke omroep NOS met de variant van videotex, nl. teletekst, de tekst-televisiedienst, te bestuderen.


De consumentenelektronicabeurs Firato was het draaipunt voor bedrijven en staatsinstellingen om serieus over elektronische diensten na te denken of achter te gaan lopen. Dus in 1979 besloot de NOS om te beginnen met het experimenteren met de tekst-televisiedienst Teletekst. Ook de PTT begon  videotex serieus te nemen met het opzetten van een aparte afdeling.



Ook de Nederlandse uitgever VNU zette een videotex adviesdienst TVS (Toegepaste Viewdata Systemen) op. Elsevier was al commercieel bezig en Kluwer was druk met de voorbereiding van de Juridische Databank. Dus twee staatsbedrijven en drie particuliere bedrijven stonden in de startblokken om met publieke of  commerciële digitale informatiediensten geld te gaan verdienen.

Race voor digitale informatie
Het jaar 1980 begon met het nodige lawaai. VNU startte een media-laboratorium onder de naam VNU Database Publishing International. Het werd opgericht om de digitale mogelijkheden onderzoeken voor bedrijfsinformatie. Op 1 april 1980 werden drie digitale informatiediensten gelanceerd. De publieke omroep systeem begon de tekst-televisie dienst Teletekst, (dit tot groot chagrijn van de krantenwereld). Op dezelfde dag  lanceerde Kluwer Rechtswetenschap haar Juridische Databank commercieel. Op dezelfde dag lanceerde het blad Distrifood haar videotex informatiedienst.

Op 7 augustus 1980 lanceerde de Nederlandse PTT met de videotexdienst Viditel met VNU als één van de grootste informatie-aanbieders, nl. Jobdata, Teletips en Distrifood. In hetzelfde jaar kocht Elsevier het Amerikaanse Congres Information Service (CIS) voor 43 miljoen gulden; het uitgeversbedrijf  zag de dienst als een springplank voor een vergelijkbare dienst van de Europese Economische Gemeenschap (EEG).


Het was duidelijk dat de race voor digitale informatie was begonnen. Elsevier was ver vooruit met ervaring in de online databankwereld wereldwijd en specifiek in de Verenigde Staten, maar moest ook de nederlaag van Europe Data, de Europese evenknie van CIS, erkennen in 1987. Kluwer was de juridische dienst begonnen als een nieuw distributiekanaal voor de juridische informatie die zij in eigendom had. VNU DPI was opgezet als een media-laboratorium om haar weg in het bedrijfsleven te vinden, maar dat mislukte, omdat het bedrijf geen eigen content bezat en echt beleid ontbrak. De twee staatsbedrijven begonnen met de Teletekst en Viditel diensten met publiek geld. Alle drie bedrijven, daarentegen, waren gericht op het groeidoel van 30 procent van de omzet uit digitale diensten en producten in het jaar 2000.

Digitalisering kader van de internationalisering
De race voor digitale informatie werd niet alleen beperkt tot het Nederlandse grondgebied. Alle drie uitgeverijen kregen ook expliciet een internationaliseringsbeleid. Elsevier was al internationaal gegaan met zijn wetenschappelijke divisie. Kluwer begon rond te kijken in de wetenschappelijke en professionele sectoren. VNU begon zijn reis van Haarlem naar Harlem in het bedrijfsleven met het kopen van de Amerikaanse dienst Disclosure en het starten van VNU Business Publications in Londen (UK).

Terugkijkend na 35 jaar, kunnen we concluderen dat Elsevier en Kluwer in de digitale informatie-industrie internationaal niches hebben gevonden. Elsevier is groot in wetenschappelijke informatie met diensten zoals LexisNexis, Science Direct en Scopus. Kluwer heeft zich gespecialiseerd in wet- en regelgeving, accountancy en de gezondheidszorg. VNU bestaat sinds januari 2007 niet meer.

zaterdag 17 januari 2015

Deze dag in digitaalverleden.nl

17 januari 1991 

Vanaf de inval van Irak in Koeweit (Golfoorlog) is de Teletekstredactie 24 uur per etmaal bezet.

Bibliografie: Teletekst, 25 jaar in 101 verhalen door Dik Verkuil. Uitgave: NOS, 2005

 


Meer info over Teletekst zie pag. 128

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN 

 









Dik Verkuil NOS NL Nederlands Teletext, 25 jaar in 101 verhalen