Posts tonen met het label Ceefax. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Ceefax. Alle posts tonen

donderdag 22 december 2016

RTL stopt teletekstdienst


Per 1 april zal de zender RTL Nederland haar teletekstdiensten beëindigen. De pagina's 888 en 889 van RTL Text blijven wel beschikbaar voor de ondertiteling van tv-programma's voor doven en slechthorenden. RTL Nederland zendt achter de zenders RTL 4, RTL 5, RTL 7 en RTL 8 teletekst uit. De nieuwspagina's van RTL worden verzorgd door de redactie van het RTL Nieuws. De zender stopt met de dienst aangezien websites, elektronische gidsen en social media de functies van de dienst overnemen. Dit leidt tot steeds minder gebruikers.

RTL Tekst begon drie jaar na de lancering van RTL-Veronique in 1992 met haar reguliere teletekstdienst en was de eerste teletekstdienst in Nederland met advertenties. Dit kon variëren van product tot corporate reclame, maar ook van rubrieken als spiritualiteit tot erotica. Commerciële teksttelevisie werd zelfs zo’n succes dat Teletekst van de publieke omroep marktaandeel in 1992 verloor ten gunste van de commerciële omroep RTL. Dat kwam o.a. door innovatie. Zo experimenteerde bijvoorbeeld RTL met Kijktelefoon, een uitvinding van Hans van Nieuwkerk. Via de combinatie van telefoon en teletekst kon een televisiekijker bijvoorbeeld een offerte van adverterende bedrijven ontvangen op teletekstpagina 200. De Kijktelefoon werd onder andere gebruikt door de verzekeringmaatschappij Centraal Beheer. Centraal Beheer adverteerde voor de Kijktelefoon in de Telegraaf.

De NOS maakt nog geen einde aan teletekst. Wekelijks bezoeken nog 4,6 miljoen gebruikers d dienst op televisie, maar ook via internet en app. De regionale omroep van Noord-Holland, RTV NH, en de Amsterdamse stadszender AT5 besloten twee jaar geleden met de teletekstdienst te stoppen. Ook hier was het teruglopend gebruik van de dienst de reden. Bij andere regionale omroepen is teletekst nog in gebruik. Vlaanderen nam op 1 juni na 36 jaar afscheid van teletekst. De uitvinder van de teksttelevisie, de Britse zender BBC, heeft in 2012, na 38 jaar, de dienst Ceefax afgeschaft. In 2002 was reeds de teletekstdienst van de commerciële Britse zender, Oracle, van televisie gehaald wegens de concurrentie van internet.

Ontwikkeling van teletekst 
Onderzoekers van het Amerikaanse bedrijf RCA waren eind jaren zestig in hun laboratoria bezig met de ontwikkeling van een tekstsysteem voor televisie onder de naam Homefax. In 1971 werden de eerste teleteksttesten ermee uitgevoerd in samenwerking met de onderzoeksinstelling Mitre Corp. RCA werd in haar ambitie echter voorbijgestreefd door een ontwikkeling in Europa.

De Britse omroep BBC liet weten dat het een systeem had ontworpen om nieuws in tekstvorm via een aangepaste televisie te verzenden, zonder dat het programma dat werd uitgezonden onderbroken hoefde te worden. Daarnaast kon het systeem tekstpagina’s koppelen aan televisieprogramma’s voor ondertiteling of vertaling. Op 14 december 1970 legde de BBC het concept van dit systeem vast in een intern memo en op 9 februari 1971 werd een patent aangevraagd op de nieuwe technologie die Teledata werd genoemd. De BBC kondigde op 23 oktober 1971 het komende televisietekstsysteem aan en gebruikte daarvoor de naam Ceefax (see facts). Proefuitzendingen vonden plaats vanaf 1974 en in 1976 startte de BBC met een officiële Ceefax-redactie. De Britse commerciële tv was er ook snel bij en begon in april 1973 met een teletekstdienst onder de naam Oracle (Optical Reception of Announcements by Coded Line Electronics). Beide diensten brachten het weerbericht, beurskoersen, en nieuws- en sportberichten.

Het Britse teletekstsysteem kreeg navolging in een reeks andere landen, waaronder Nederland, Duitsland, Vlaanderen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Australië en Hongkong. Frankrijk ontwikkelde een eigen systeem onder de naam Antiope (Acquisition Numérique et Télévisualisation d’Images Organisées en Pages d’Ecriture).                                    

maandag 6 april 2015

35 Jaar Teletekst (6)

Overleeft Teletekst Ceefax?

De uitvinder van de teksttelevisie, de BBC, heeft in 2012, na 38 jaar,  de dienst Ceefax afgeschaft. Reeds eerder had de commerciële Britse televisie Oracle verkocht aan een internetdienst, die de dienst ook beëindigde. NOS Teletekst is dit jaar officieel 35 jaar actief. De vraag kan gesteld worden hoe lang de dienst nog zal doorgaan. De CEO van de Nederlandse Publieke Omroep, Hagoort, was daar onlangs bij Business News Radio (BNR) duidelijk over: Teletekst wordt gehandhaafd.

Misschien heeft de BBC wel te vroeg de stekker uit Ceefax getrokken? Teksttelvisie werd ingevoerd tijdens de overgang van zwart/wit televisie naar kleurentelevisie en de overgang van minicomputers naar home en persoonlijke computers. Zowel in Groot-Brittannië als in Nederland kreeg  de schrijvende pers niet de kans op aansluiting met dit medium.

 
 
Vanaf het begin nam de dienst direct een plaats in bij de snelle publieksmedia van radio en televisie. In feite werd de tekstdienst de snelste en meest actuele nieuwsdienst voor het publiek. Daar begon in de tweede helft van de jaren negentig verandering in te komen, toen internet geïntroduceerd werd. In Nederland verscheen Teletekst in 1995 op internet via de site van De Digitale Stad en werd in 1997 geïntegreerd in de omroepsite www.omroep.nl. Ook de Nederlandse commerciële omroepen ruimden de teletekstdiensten niet op.

In de wereld van nieuwe, digitale media lijkt Teletekst een dinosauriër. Maar veel mensen maken er gebruik van voor nieuws, sport, beurskoersen, aankomst- en vertrektijden van vliegtuigen en details van televisieprogramma’s. Bijna vijf miljoen Nederlanders kijken dagelijks naar pagina 101, de pagina met nieuwskoppen. De dinosauriër is nog steeds springlevend en heeft een bereik waar veel digitale media nog van dromen. In feite breidt Teletekst nog steeds haar bereik uit publicatie op tablet en mobiele telefoon. Met name is Teletekst geschikt voor mobiele telefoon met negen à tien korte actuele berichten. Snelheid, actualiteit en compactheid blijven voorlopig de kenmerken van Teletekst.

donderdag 2 april 2015

35 Jaar Teletekst (2)

Omroep of (gedrukte) pers

Al in 1976 had de Nederlandse publieke omroepwereld gekeken naar de Britse televisietekstdiensten en gekozen voor het Ceefaxsysteem, dat sinds 1974 door de BBC gebruikt werd. In 1977 werd serieus nagedacht over een televisietekstdienst, maar eerst moest er nog een robbertje gevochten worden met de politiek. De gedrukte pers claimde een hoofdrol bij een dergelijke tekstdienst op televisie.

De tekstdienst werd de inzet van een conflict tussen de publieke omroep en de krantenwereld. De Nederlandse Dagbladpers (NDP), vertegenwoordiger van de krantenuitgevers, zag teletekst als een grafisch communicatiemiddel, vergelijkbaar met een krant, maar dan digitaal. NDP zag de dienst niet als een televisieprogramma. De omroep zag dat anders: het tekstsignaal liftte mee op het televisiesignaal en dus was het een televisiedomein. In september 1977 besloot de verantwoordelijk minister Harry Van Doorn, dat niet de dagbladpers maar de televisiemedia met het nieuwe medium mocht experimenteren. Het argument? De dienst was gebaseerd op beeldlijnen. Daarmee ging de minister overigens geheel voorbij aan het argument dat teletekst geen televisieprogramma was, want het bevatte geluid noch bewegend beeld.

In januari 1978 werd in Nederland begonnen met het opzetten van een organisatie en het uitvoeren van experimenten. De latere afdeling Teletekst stond onder leiding van Wim Stokla, voormalig adjunct-hoofdredacteur van het Journaal. Samen met zijn team volgde hij het voorbeeld van het Britse Ceefax qua rubrieksindeling (nieuwskoppen op pagina 101) en zette een aantal richtlijnen op voor het gebruik van kleur, lengte van zinnen en afbrekingen.

 
Op de Firato van september 1978 presenteerde de NOS de nieuwe dienst Teletekst aan het Nederlandse publiek. In het voorjaar van 1979 werden de eerste proeven uitgevoerd vanuit studio Irene te Bussum. Eind 1979 was de afdeling Teletekst klaar voor de lancering.

Video Firato: http://www.beeldengeluid.nl/en/media/6936/hoe-werkt-teletekst-1978

 




 
 

woensdag 1 april 2015

35 Jaar Teletekst (1)

Op 1 april 1980 lanceerde de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) naar het voorbeeld van de BBC Teletekst, een tekstdienst op televisie. Tien jaar daarvoor bedacht de BBC de dienst en vanaf 1974 werd Ceefax ingevoerd. Tot 2012, toen BBC de dienst na 38 jaar stop zette. Teletekst geniet na 35 jaar nog grote populariteit in Nederland, maar nadert snel de 38 jaar. Zal Teletekst Ceefax overleven? In zes afleveringen zal een overzicht worden gegeven van de ontwikkeling in Nederland.

Het ontstaan van een tekstdienst op televisie

De Britse omroep BBC liet in 1970 weten dat het een systeem had ontworpen om nieuws in tekstvorm via een aangepaste televisie te verzenden, zonder dat het programma dat werd uitgezonden onderbroken hoefde te worden. Op 14 december 1970 legde BBC Research het concept van dit systeem vast in een intern memo en op 9 februari 1971 werd een patent aangevraagd op de nieuwe technologie, die Teledata werd genoemd.

Vanaf 1972 werd er serieus gewerkt aan de nieuwe technologie. Het basisidee was om digitale informatie mee te sturen op een ongebruikt gedeelte van het analoge televisiesignaal. In de televisiestudio werden pagina’s aangemaakt, die werden samengevoegd met het analoge televisiesignaal en via de ether werden verzonden. De dienst kon op twee manieren gebruikt worden: als tekstdienst en als ondertiteling van televisieprogramma’s. De tekstdienst bleek al gauw een nieuwe dienst op zich met nieuws, weerberichten, beurskoersen en sportberichten. De pagina’s werden opgemaakt volgens een sjabloon:  24 regels per pagina met 26 subpagina’s, 40 karakters per regel en zeven kleuren. De keuze voor een pagina kon gemaakt worden via een boomstructuur, waarbij elke pagina gekenmerkt werd met een driecijferig nummer en bepaalde nummers stonden voor rubrieken zoals de 100 serie voor nieuws, de 200 serie voor televisieprogramma’s en de 600 serie voor sport.

De BBC kondigde op 23 oktober 1971 het komende televisietekstsysteem aan en gebruikte daarvoor de naam Ceefax (See facts). Proefuitzendingen vonden plaats vanaf 1974 en in 1976 startte de BBC met een officiële Ceefaxredactie. Het aantal aangepaste tv-toestellen steeg in Groot-Brittannië van 10.000 in 1978 tot 40.000 in 1980. De groei was langzaam, aangezien voor het televisietoestel een decoder nodig was of een ingebouwde chip. Het zou dus een aantal jaren duren voordat oude televisietoestellen plaats maakten voor televisietoestellen met ingebouwde chips.

De commerciële tv was er ook snel bij en begon in april 1973 met een teletekstdienst onder de
naam Oracle ( Optical Reception of Announcements by Coded Line Electronics). Het Britse teletekstsysteem kreeg navolging in een reeks andere landen, waaronder Duitsland, Vlaanderen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Australië en Hongkong. Frankrijk ontwikkelde een eigen systeem onder de naam Antiope (Acquisition Numérique et Télévisualisation d’Images Organisées en Pages d’Ecriture).

In 2002 werd Oracle van televisie gehaald wegens de concurrentie van internet. Ceefax verdween in 2012 door overschakeling van het televisiesignaal van analoog naar digitaal, de Digital SwitchOver (DSO).

In 1976 reisden twee medewerkers van de Nederlandse Omroep Stichting naar London om zich te laten voorlichten over deze televisietekstdienst. Naar aanleiding van dit bezoek kwamen werd de kernvraag gesteld: is deze tekstdienst een televisiedienst; moet de NOS deze techniek omhelzen; moeten de NOS en de omroepen eigen televisietekstdiensten beginnen.

 

dinsdag 31 maart 2015

35 Jaar Teletekst

Op 1 april 1980 lanceerde de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) naar het voorbeeld van de BBC Teletekst, een tekstdienst op televisie. Tien jaar daarvoor bedacht de BBC de dienst en vanaf 1974 werd Ceefax ingevoerd. Tot 2012, toen BBC de dienst na 38 jaar stop zette. Teletekst geniet na 35 jaar nog grote populariteit in Nederland, maar nadert snel de 38 jaar. Zal Teletekst Ceefax overleven? In de komende dagen zal in zes afleveringen een overzicht gegeven worden van teletekst in Nederland:
1.      Het ontstaan van een tekstdienst op televisie;
2.      Omroep of (gedrukte) pers;
3.      De NOS dienst Teletekst;
4.      Tekstdiensten bij de commerciële zenders;
5.      Kabeltekst;
6.      Overleeft Teletekst Ceefax.

dinsdag 20 januari 2015

Dit jaar in digitaalverleden.nl

In 1976 

kijkt de Nederlandse omroepwereld kijkt naar de Britse teksttelevisiediensten en kiest voor het Ceefax systeem van de BBC. In 1979 worden de eerste teletekstuitzendingen uitgevoerd vanuit de studio Irene te Bussum.





Meer info op pg. 54, 56, 70, 84, 127, 128, 131

Voor de introductie van internet was er reeds een informatie-industrie in Nederland. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren geeft een overzicht  van die periode vanaf 1968 tot 1997. Bestel het boek a 29,95 euro (zonder verzendkosten) op http://bit.ly/1DYjRSN

dinsdag 9 april 2013

40 jaar eerste teletekstdemo


Het is 40 jaar geleden dat op 9 april 1973 een select gezelschap bijeen kwam om te kijken naar het  televisietekstsysteem van ITV, de Britse commerciële televisiezender. Voor de eerste keer werden 50 pagina’s getoond via de transmissietoren van Crystal Palace in Londen. Het was het begin van de televisietekstdienst onder de naam van Oracle (Optical Reception of Announcements by Coded Line Electronics).
 
Teletext, televisietekst, was een systeem ontworpen om nieuws in tekstvorm via een aangepaste televisie te verzenden, zonder dat het programma dat werd uitgezonden onderbroken hoefde te worden. Daarnaast kon het systeem tekstpagina’s koppelen aan televisieprogramma’s voor ondertiteling of vertaling. Voor de ontvangst op het televisietoestel was een aanpassing nodig, eerst via een opzetkastje en later via een ingebouwde chip. Teletext was een presentatieprotocol. Tekst wordt gepresenteerd op een stilstaande pagina van 24 regels van 40 tekens per regel in 7 kleuren (wit, rood, blauw, groen, geel, magenta en cyaan). De letters werden opgebouwd uit een mozaïek, wat ook mogelijkheden voor rudimentaire grafische illustraties). De pagina’s waren allemaal genummerd en bereikbaar via een boomstructuur. Bij de indeling van de teletekstpagina’s zette de BBC direkt de standaard voor de pagina-indeling, met pagina 101 voor de koppen van de nieuwsberichten en standaardpagina’s voor televisieprogrammagids, sport, weer en verkeer.
 
Het systeem werd uitgevonden door BBC ingenieurs. Op 14 december 1970 legde de BBC het concept van dit systeem vast in een intern memo en op 9 februari 1971 werd een patent aangevraagd op de nieuwe technologie die Teledata werd genoemd. De BBC kondigde op 23 oktober 1971 het komende televisietekstsysteem aan en gebruikte daarvoor de naam Ceefax (see facts).
 
Proefuitzendingen van de BBC vonden plaats vanaf 1974 en in 1976 startte de BBC met een officiële Ceefax-redactie. Twee redacties van de nationale commerciële zender ITV en de lokale commerciële, Londense zender LWT boden echter al vanaf 1974 als eerste televisie-organisaties televisietekstberichten aan.

In 1992 verloren de commerciële zenders hun franchise op de zender. Vanaf 1 januari 1993 nam Het consortium Teletext Ltd met o.a. Philips de televisietekstdienst over en verzorgde berichten tot 15 december 2009, toen het de dienst staakte vanwege het succes van internet. De BBC stopte haar televisietekstdienst op 31 december 2012.
 
Het Britse teletekstsysteem kreeg navolging in een reeks andere landen, waaronder Duitsland, Vlaanderen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Australië en Hongkong. Frankrijk ontwikkelde een eigen systeem onder de naam Antiope (Acquisition Numérique et Télévisualisation d’Images Organisées en Pages d’Ecriture).

Al in 1976 had de Nederlandse publieke omroepwereld gekeken naar de Britse televisietekstdiensten en gekozen voor het Ceefaxsysteem, dat sinds 1974 door de BBC gebruikt werd. In januari 1978 werd in Nederland begonnen met het opzetten van een organisatie en het uitvoeren van experimenten. De latere afdeling Teletekst stond onder leiding van Wim Stokla, voormalig adjunct-hoofdredacteur van het Journaal. Op de Firato van september 1978 presenteerde de NOS de nieuwe dienst Teletekst aan het Nederlandse publiek. In het voorjaar van 1979 werden de eerste proeven uitgevoerd vanuit studio Irene te Bussum. Teletekst ging 1 april 1980 om 10.00 uur de lucht in als NOS-dienst van de gezamenlijke omroepen.

donderdag 19 april 2012

Britse Teletekst gaat uit de lucht

In Groot-Brittannië is begonnen met de grote overschakeling van analoge naar digitale televisie. Een van de slachtoffers is de dienst Teletext van de BBC. Deze is nu uitgeschakeld in Londen, daarna volgt Tyne Tees en het zuid-oosten van Engeland en op 24 oktober als laatste gebied Noord-Ierland. Met deze verandering komt een einde aan een dienst van 38 jaar.

Teletekst ontstond uit een vroege computerontwikkeling met een centrale computer en een terminal, in 1970 nog een toetsenbord en later een dom scherm. In plaats van voort te borduren op domme beeldschermen, werd gekeken naar een tekstsysteem op een televisie. Het Amerikaanse bedrijf RCA ontwikkelde een systeem Homefax, dat in 1971 experimenteel werd getest samen met Mitre Corp. Maar RCA werd in haar ambitie voorbijgestreefd door een ontwikkeling in Europa. De Britse omroep BBC liet weten dat het een systeem had ontworpen om nieuws in tekstvorm via een aangepaste televisie te verzenden, zonder dat het programma dat werd uitgezonden onderbroken hoefde te worden. Daarnaast kon het systeem tekstpagina’s koppelen aan televisieprogramma's voor ondertiteling of vertaling.

Op 14 december 1970 legde de BBC het concept van dit systeem vast in een intern memo en op 9 februari 1971 werd een patent aangevraagd op de nieuwe technologie die Teledata werd genoemd. De BBC kondigde op 23 oktober 1971 het komende televisietekstsysteem aan en gebruikte daarvoor de naam Ceefax (see facts). Proefuitzendingen vonden plaats vanaf 1974 en in 1976 startte de BBC met een officiële Ceefax-redactie. Het aantal aangepaste tv-toestellen steeg in Groot-Brittannië van 10.000 in 1978 tot 40.000 in 1980. De commerciële tv was er ook snel bij en begon in april 1973 met een teletekstdienst onder de naam Oracle (Optical Reception of Announcements by Coded Line Electronics). Beide diensten brachten het weerbericht, beurskoersen, en nieuws- en sportberichten. In 2002 werd Oracle van televisie gehaald wegens de concurrentie van internet. Nu is Ceefax aan de beurt.

Het Britse teletekstsysteem kreeg navolging in een reeks andere landen, waaronder Duitsland, Vlaanderen, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Australië en Hongkong. In die reeks hoort ook Nederland, waar de omroep vanaf 1976 al keek naar de BBC dienst Ceefax en deze invoerde op 1 april 1980. Frankrijk ontwikkelde een eigen systeem onder de naam Antiope (Acquisition Numérique et Télévisualisation d’Images Organisées en Pages d’Ecriture).

Teletekst is tot nu toe de dinosauriër van de nieuwe media. In Groot-Brittannië was de dienst 38 jaar actief. In Nederland is de dienst al 32 jaar actief. Het technische verschijnsel Teletekst met de 24 tekstregels op het scherm en de 7 kleuren is ook het begin geweest van telecomdiensten, die opereerden onder de generieke naam videotex. In Groot-Brittannië leidde dit tot de Presteldienst en in Nederland tot Viditel, de eerste openbare online dienst.

(Bron: cursieve tekst uit het boek Toen digitale media nog nieuw waren - Pre-internet in de polder (1967-1997) van de hand van Jak Boumans)