Unieke Nederlandse PC geveild voor 3.100 euro

De illustratie is van een Holborn 6500 en niet van een Holborn 6110, die ter veiling is aangeboden. 

Catawiki heeft afgelopen week een veiling van vintage computerobjecten georganiseerd.  Deze nieuwe rubriek bij Catawiki van vintage computerobjecten verschilt van de andere aangeboden computerobjecten van gangbare draagbare computers en tablets. De aangeboden vintage objecten komen uit de jaren tachtig en negentig. Het zijn tot nu toe oude rekenmachines, maar ook Apple machines zoals MacIntosh en Indigo evenals Commodore machines (als dan niet met verpakking). Maar bij deze veiling was het mogelijk om op een unieke machine te bieden. En dat werd dan ook gedaan door 10 bieders met een stevige prijs voor de winnaar van de veiling. Het gaat niet om de miljoenen zoals bij de eerste Apple machines, maar voor een Nederlandse PC is 3.100 euro, excl. veiling en verzendkosten, een fors bedrag. Dit terwijl de machine niet langer functioneert door een probleem met het moederbord.operationeel is. 

Maar het is een Holborn (Born in Holland), gemaakt in een bedrijf dat vanaf 1979, uitsluitend PCs fabriceerde. De hardware van de machine was ontworpen door Hans Polak samen met Henny Bevers en  het ontwerp van de futuristische terminal was gemaakt door Vos Industrial Designers. Van binnen is de terminal een aangepaste MicroBee monitor en maakte gebruik van een Z80 processor. De Holborn gebruikte het besturingssysteem CP/M. 

Artikel in de Tubantia van 21 mei 2021

 

Het bedrijf Holborn begon met haar hoofdkantoor in Holten in 1978. De eerste fabricagefaciliteit was in Hengelo en later in Enschede. Het bedrijf was slechts kort actief, van 1979 tot 1983, toen het failliet ging. Het bedrijf ontwikkelde twee productielijnen: de groeicomputer de multi 9100, een, uitbreidbaar, op maat gemaakt business systeem met een eigen ontwikkeld besturingssyteem Holborn Operating System (HOS); later kwam ook de 7100 versie uit, die naar de 9100 kon worden uitgebreid. Maar Holborn is meer bekend om de stand-alone Holborn 6110 onder CP/M en het prototype 6500 beide met de science-fictionachtige monitor. Er zijn waarschijnlijk slechts 100 apparaten van de 6110 geproduceerd en verkocht, vnl. aan kleine bedrijven voor administratieve doeleinden. Voor de gestylde en ergonomische machine werd aanvankelijk 30.000 gulden (ca. 14.000 euro) gevraagd. Het bedrijf moest in Nederland opboksen tegen grotere machines van eigen bodem zoals Elektrologica en Philips, maar ook tegen goedkopere kantoormachines zoals Wang. En de echte concurrentie kwam in 1981 met de introductie van de PC door IBM en latere klonen. 

 

Het veilingsobject is een Holborn 6110. Het aangeboden systeem bestaat uit een toetsenbordmonitorconsole en een externe box met twee diskettestations. Het systeem is oorspronkelijk begin jaren tachtig gekocht voor zo'n 20.000 gulden als middelgrote zakelijke computer.

Deze computer stopte met werken in 1996. De computer is onlangs aangezet, de diskdrives gaan aan en draaien en de ventilator op de computer gaat aan. Het scherm gaat niet aan en het lijkt erop, dat het mislukt is om een onderdeel op het moederbord te repareren.

 

Persoonlijke noot. Ik heb in 1980 kennis gemaakt met PCs bij het nieuwe media laboratorium VNU Database Publishing International (VNU DPI). in Amsterdam. Er was een Apple IIe aanwezig, maar de automatiseringsafdeling van VNU had een grote batch Superbrains (over AI gesproken) gekocht en deelde deze machines, die werkten met het besturingssysteem CP/M, uit. De Superbrain was ergonomisch een lompe machine, waar je problemen met je rechterhand kon krijgen van de opstaande rand bij het toetsenbord . (Foto Coll. JB)

  

Iconische schootcomputers geveild

Op vrijdag 17 februari 2017 werden op Catawiki Computer Collectibles twee vintage schootcomputers geveild: een Olivetti M-10 en een Tandy Radio Shack Model 200. De twee iconen werden geveild met een verschil van 74 euro.

Beide laptops zijn iconen uit een tijd waarin draagbare computers meer sjouwables van ca. 10 kg waren. Ze werden dan ook schootcomputers genoemd en waren tussen de gewichtsbandbreedte van 1,5  en 2 kg.  Opvallend is wel het beweegbare scherm van de Olivetti M-10 met een venster van 8 regels, terwijl de Tandy Radio Shack Model 200 een groter beweegbaaar scherm met 16 regels heeft. Het is des te opvallender omdat de sjouwables tot die tijd een ingebouwd scherm hadden met een afneembaar toetsenbord.

Boven links: NEC 8201A (bruikleen van Hans van Nieuwkerk; foto: Collectie Jak Boumans); boven rechts: Tandy Radio Shack Model 100 (computer en foto: Collectie Jak Boumans; beneden links: Olivetti M-10 (Catawiki); beneden rechts: Tandy Radio Shack Model 200 (Catawiki) 

De twee computers behoren tot de familie schootcomputers ontworpen door Kyocera in 1982. De eerste schootcomputer uit deze familie was de NEC 8201A. Deze werd in 1983 gevolgd door de Tandy Radio Shack Model 100. De laatste werd redelijk verkocht in de VS, maar weinig in Europa, totdat fabrikant Olivetti het design model Olivetti M-10 lanceerde. Het chassis van deze schootcomputer zat onder het toetsenbord terwijl het 8-regelig scherm beweegbaar was in tegenstelling tot de NEC 8201A en Tandy Radio Shack Model 100, waarbij de schermen in het chassis ingebouwd is. De Tandy Radio Shack Model 200 heeft een apart beweegbaar scherm ter grootte van het chassis. Dit levert een 16-regelig scherm op. De Tandy Radio Shack Model 200 werd daarmee het prototype voor de laptop.

Op de veiling ging het dus tussen een design schootcomputer en prototype voor de laptop, terwijl in principe het chassis hetzelfde was, zij het met verschillende voortschrijdende geheugenspecificaties. De design schootcomputer bracht slechts 26 euro op, terwijl de Tandy Radio Shack Model 200 slechts 100 euro opleverde, terwijl de veilingmeester deze draagbare computer schatte op 150 tot 260 euro.

Het is wonderlijk om te zien dat twee vintage schootcomputers, iconisch vanwege hun beweegbare schermen, zo’n verschil in prijs lieten zien.  

Meer informatie over sjouw- en schootcomputers 

Een reactie via LinkedIN  
Henk Janssen Dag Jak, ik heb er ook nog zo een thuis. maar die bewaar ik nog even. Ik heb er destijds als system engineer bij VNU ongeveer 100 van ingericht en uitgeleverd aan correspondenten. Grappig dat ze nu als vintage worden beschouwd. De tijd is snel gegaan. 

Jak Boumans Dag Henk, leuk om te horen dat er zo'n 100 apparaten in gebruik kwamen. Was dat rond 1984? Bij de Telegraaf experimenteerde o.a. redacteur gezondheid Gongrijp met een Tandy Radio Shack Model 100. 

Henk Janssen Jak, ja om en nabij die periode moet dat wel geweest zijn. Wij hebben destijds naast de M-10 ook diverse Tandy's gehad toen die op de markt kwamen. Die hadden immers een veel uitgebreider scherm. Het is allemaal al lang geleden. Wel grappig om het nu weer terug te zien.

 

Digitaal antiek bij Catawiki

Oeps, het was aan mijn aandacht ontsnapt, maar de veilingsite Catawiki heeft tegenwoordig een veiling voor computers en video games. Het is een van de nieuwste veilingen naast die van postzegels, boeken, glas, keramiek en wijn. Het is een echte veilingsite, maar ook een walhalla voor verzamelaars. Voordeel van Catawiki ten opzichte van andere veilingsites zoals Marktplaats is dat er wekelijks of periodiek veilingen zijn en de ingezonden objecten in een lijst staan. Het oogt chiquer en meer betrouwbaar.

Nu dus ook een veiling voor computers en video games sinds maart. Nu klinkt de categorienaam nogal wijds. Onder computers kan veel worden verstaan, van mainframes tot mobiele telefoons en van specifieke computers tot spelcomputers. En gaat het om digitaal antiek of om niet-gewenste sinterklaascadeautjes?

Digitaal antiek heeft een beetje vorm gekregen dankzij de veilingen bij Christie’s en Sotheby’s van de eerste Apple computers. Mainframes en micro computers hebben te weinig sex appeal om bij de voornoemde veilinghuizen te worden aangeboden. Maar alle PCs en spelcomputers en de content producten als spellen en informatiebestanden beginnen langzamerhand interesse op te wekken als computererfgoed. Verschenen de eerste Apple computers in 1976 op de markt, nu 40 jaar later is er een grote variëteit aan modellen en toepassingen ontstaan van PCs tot tablets, van cassettebandjes tot usb sticks en van informatieproducten tot spellen.

Ik heb de veilingen van de afgelopen weken eens nagekeken. De omvang van de wekelijkse veilingen zijn nog niet zo groot als die van bijv. de postzegelveilingen en omvatten 40 à 50 veilingitems. De eerste indruk is dat er veel spelletjes uit het verleden worden verhandeld, die op zolder gevonden worden. Apparatuur is schaars, waarschijnlijk omdat er veel is opgeruimd of vanwege de conditie van de apparaten. Maar bij sommige apparaten en spellen onderkent de aanbieder de historische waarde, gezien het gebruik van de woorden vintage, uniek en zeldzaam.

          

 Akoestische coupler l. 1982 (Property of Johannes Cornelius van Nieuwkerk); © Collection Jak Boumans); 2. 1983 (© Collectie Jak Boumans) 

Ik ben geen gamer, dus ik kan niet veel zeggen over de aangeboden items. Maar op apparatengebied zag ik al een kleine verscheidenheid ontstaan, variërend van PCs, modems, een schaakcomputer, een paar draagbare computers en tafel en draagbare spelcomputers. Bij de PCs zat een Apple McIntosh uit 1986, maar ook een Portable Compaq 486 (model naaimachine). Ook zaten er twee modems bij, die ik beide in mijn collectie heb, een akoestisch BH-modem en een TRS-80. Ook werd er een Kasparov Cavalier schaakcomputer uit 1988 aangeboden, bruikbaar op reis. Ook zat er een redelijk zeldzame Epson HX20 uit 1983 bij, waarvan geclaimd wordt dat deze een van de eerste draagbare (=onder de 5 kilo) computers was. En er was een redelijk aanbod van Atari en Sega computers, maar ook een MSX computer van Philips en veel Nintendo handsets.
Ook het entertainment/edutainment vlaggenschip van Philips kwam voorbij: een CD-i speler met een paar spellen en de interactieve encyclopedie. Ook wordt franchisemateriaal zoals T-shirts, knuffels en caps aangeboden. Wat ik niet zag waren CD-ROM tekstbestanden zoals archieven van de Volkskrant. Ook zag ik niet een Speak & Spell apparaat van Texas Instruments, een hulp bij het leren van een taal. Dit apparaat bevat de eerste stemchip. 

© Collectie Jak Boumans



Het lijkt e dus op dat er een digitaal antiek handelscategorie aan het ontstaan is. Maar het is voorlopig nog geen vetpot voor aanbieders en de organisator van de veiling. Het duurste apparaat dat ik tegenkwam was een werkende Apple MacIntosh uit 1986, die voor 166 euro wegging. Het akoestisch modem van TRS-80, aangeprezen als vintage, bracht slechts 10 euro op. En op de Epson 20, een van de eerste draagbare computers, werd slechts 36 euro geboden. Wel is duidelijk dat de digitaal-antiekhandel in Nederland nog in de kinderschoenen staat. De richtprijzen voor vergelijkbare apparaten liggen op Ebay hoger.