Posts tonen met het label computererfgoed. Alle posts tonen
Posts tonen met het label computererfgoed. Alle posts tonen

dinsdag 29 augustus 2017

Eerste en oudste NL computerarcheoloog heengegaan


Vorige week zaterdag werd bekend dat Edo Dooijes op 24 juli was overleden. Daarmee is waarschijnlijk de eerste en oudste Nederlandse  computer-archeoloog heengegaan. Tot zijn dood was Dooijes curator van het Computermuseum van de Universiteit van Amsterdam (UvA) op het Science Park Amsterdam.

Dooijes werd in 1936 geboren in Amsterdam als zoon van Dick Dooijes, een letterontwerper en typograaf. Na zijn gymnasium-beta studeerde hij natuur- en wiskunde aan de UvA. Hij werd wetenschappelijk medewerker en universitair hoofddocent. Met de opkomst van computers werd zijn belangstelling gegrepen door informatica en in 1983 behoorde hij tot de oprichters van de vakgroep informatica van de UvA.


Foto Steph Scholten

In 1991kreeg hij een subsidie van 5.000 gulden om computer-apparatuur en computerbenodigd-heden in een collectie bij elkaar te brengen. Zo staat er nu in het museum een IBM van 1948 met radiobuizen, maar ook analoge apparatuur, waarmee wiskundige problemen konden worden gesimuleerd.

Ik ontmoette Dooijes in 2013 tijdens de Digitale Expo, onderdeel van '<Save as://erfgoed> - de buitenbeentjes van Nederlandse computer-geschiedenis', een tentoonstelling die vanaf 24 mei 2013 te zien was in gebouw 904 op het Science Park in Amsterdam. De tentoonstelling was samengesteld door een groep studenten. De tentoonstelling richtte zich op de buitenbeentjes van de Nederlandse computergeschiedenis en de computererfgoed-collectie van de Universiteit van Amsterdam. Op de tentoonstelling zijn oude analoge computers tentoongesteld, waaronder de ARMAC, een computer die berekeningen maakte voor de Deltawerken. Tijdens de tentoonstelling hield de Stichting Computer Erfgoed Nederland (SCEN) haar laatste bijeenkomst.

Maar Dooijes ging door. In het gebouw 904 was een kleine collectie tentoongesteld, terwijl het grootste deel van het erfgoed is ondergebracht in het depot van de Universiteitsbibliotheek. In deze ruimte in het midden van het gebouw, dat van hogere verdiepingen bekeken kan worden, zijn oude floppy disc bestanden gekraakt en magneetbanden ontcijferd van computers die reeds lang vervangen zijn. Dooijes moet met plezier hebben gekeken naar de restauratie van De Digitale Stad (1994), waarvan bestanden op magneetbanden en harde schijven zijn ontcijferd.

Dooijes heeft een Interessante stelling nagelaten: fantastische machines moeten niet alleen bewaard worden, maar zij moeten ook nog werken, ook met de historische benodigdheden zoals ponskaarten, ponsbanden en floppy discs; al was het alleen maar om oude bestanden te restaureren.

Bekijk het YouTube filmpje

dinsdag 20 mei 2014

Digitaal antiek bij Catawiki

Oeps, het was aan mijn aandacht ontsnapt, maar de veilingsite Catawiki heeft tegenwoordig een veiling voor computers en video games. Het is een van de nieuwste veilingen naast die van postzegels, boeken, glas, keramiek en wijn. Het is een echte veilingsite, maar ook een walhalla voor verzamelaars. Voordeel van Catawiki ten opzichte van andere veilingsites zoals Marktplaats is dat er wekelijks of periodiek veilingen zijn en de ingezonden objecten in een lijst staan. Het oogt chiquer en meer betrouwbaar.

Nu dus ook een veiling voor computers en video games sinds maart. Nu klinkt de categorienaam nogal wijds. Onder computers kan veel worden verstaan, van mainframes tot mobiele telefoons en van specifieke computers tot spelcomputers. En gaat het om digitaal antiek of om niet-gewenste sinterklaascadeautjes?

Digitaal antiek heeft een beetje vorm gekregen dankzij de veilingen bij Christie’s en Sotheby’s van de eerste Apple computers. Mainframes en micro computers hebben te weinig sex appeal om bij de voornoemde veilinghuizen te worden aangeboden. Maar alle PCs en spelcomputers en de content producten als spellen en informatiebestanden beginnen langzamerhand interesse op te wekken als computererfgoed. Verschenen de eerste Apple computers in 1976 op de markt, nu 40 jaar later is er een grote variëteit aan modellen en toepassingen ontstaan van PCs tot tablets, van cassettebandjes tot usb sticks en van informatieproducten tot spellen.

Ik heb de veilingen van de afgelopen weken eens nagekeken. De omvang van de wekelijkse veilingen zijn nog niet zo groot als die van bijv. de postzegelveilingen en omvatten 40 à 50 veilingitems. De eerste indruk is dat er veel spelletjes uit het verleden worden verhandeld, die op zolder gevonden worden. Apparatuur is schaars, waarschijnlijk omdat er veel is opgeruimd of vanwege de conditie van de apparaten. Maar bij sommige apparaten en spellen onderkent de aanbieder de historische waarde, gezien het gebruik van de woorden vintage, uniek en zeldzaam.

          



 Akoestische coupler l. 1982 (Property of Johannes Cornelius van Nieuwkerk); © Collection Jak Boumans); 2. 1983 (© Collectie Jak Boumans) 

Ik ben geen gamer, dus ik kan niet veel zeggen over de aangeboden items. Maar op apparatengebied zag ik al een kleine verscheidenheid ontstaan, variërend van PCs, modems, een schaakcomputer, een paar draagbare computers en tafel en draagbare spelcomputers. Bij de PCs zat een Apple McIntosh uit 1986, maar ook een Portable Compaq 486 (model naaimachine). Ook zaten er twee modems bij, die ik beide in mijn collectie heb, een akoestisch BH-modem en een TRS-80. Ook werd er een Kasparov Cavalier schaakcomputer uit 1988 aangeboden, bruikbaar op reis. Ook zat er een redelijk zeldzame Epson HX20 uit 1983 bij, waarvan geclaimd wordt dat deze een van de eerste draagbare (=onder de 5 kilo) computers was. En er was een redelijk aanbod van Atari en Sega computers, maar ook een MSX computer van Philips en veel Nintendo handsets.
Ook het entertainment/edutainment vlaggenschip van Philips kwam voorbij: een CD-i speler met een paar spellen en de interactieve encyclopedie. Ook wordt franchisemateriaal zoals T-shirts, knuffels en caps aangeboden. Wat ik niet zag waren CD-ROM tekstbestanden zoals archieven van de Volkskrant. Ook zag ik niet een Speak & Spell apparaat van Texas Instruments, een hulp bij het leren van een taal. Dit apparaat bevat de eerste stemchip. 

© Collectie Jak Boumans



Het lijkt e dus op dat er een digitaal antiek handelscategorie aan het ontstaan is. Maar het is voorlopig nog geen vetpot voor aanbieders en de organisator van de veiling. Het duurste apparaat dat ik tegenkwam was een werkende Apple MacIntosh uit 1986, die voor 166 euro wegging. Het akoestisch modem van TRS-80, aangeprezen als vintage, bracht slechts 10 euro op. En op de Epson 20, een van de eerste draagbare computers, werd slechts 36 euro geboden. Wel is duidelijk dat de digitaal-antiekhandel in Nederland nog in de kinderschoenen staat. De richtprijzen voor vergelijkbare apparaten liggen op Ebay hoger.