De Meimaand is
weer voorbij; het 14e lustrum van de herdenking van de bevrijding ook. Allerlei
nieuwe filmpjes zijn opgedoken en allerlei oorlogsdrama’s zijn weer uitgespeld.
De oorlog speelde bij ons thuis een rol, aangezien ik onder brug van Arnhem in
elkaar ben gezet en mijn ouders na een lange evacuatie hun huis leeggeroofd
vonden en van de grond af opnieuw moesten beginnen. Voor hun levensverhaal
zie de site Tremele
(bit.ly/1KcBJ2f).
Dit jaar is er
ook een concrete herinnering aan de bevrijding in huis, een verjaardagscadeautje
in de vorm van een bevrijdingsvaasje van ontwerper A.D. Copier. Maar er was
meer. Ter gelegenheid van de Bevrijding 2015 had ik in mijn archief de Matla
Agenda van het Haagsch Persbureau Matla opgediept. Aanleiding daartoe was de
vernietiging van het fysieke archief van de de Matla Agenda, in 67 jaar opgebouwd
door het Haagsch Persbureau Matla.
In juni 2014
publiceerde het Persmuseum in haar nieuwsbrief Persmus een verhaal over het
knipselarchief Matla in Den Haag. Dit bureau het Haagsch Persbureau verzamelde
en archiveerde knipsels over zeer uiteenlopende onderwerpen in enveloppen, maar
het verzamelde ook gegevens waar een agenda van gemaakt kon worden. Deze zgn.
Matla Agenda was voor redacties van landelijke en regionale dagbladen en
omroepbladen een wegwijzer voor opkomende onderwerpen. In het klein was het een
papieren Google voor de Nederlandse pers met jubilea van instituten en
bedrijven, jubilea van de geestelijkheid, emiraten, speelschema’s van orkesten
en vastlegging van de feestdagen. Matla werd een begrip bij redacteuren en na
zijn dood werd de zaak voortgezet door de dames Matla, twee medewerkers met een
lange staat van dienst. Tot 1994 toen de dames zich pensioneerden en de zaak
werd voor twee ton aan guldens verkocht aan het WIC, het Wegener Informatie
Centrum, dat ook de archieven van de Sijthoff Pers en Haagsche Courant beheerde
evenals een indrukwekkend Oranje archief. Maar deze archieven, inclusief het
Matla Archief werden in 2011 overgedaan aan de Media Info Groep in Almere.
Alles zou gedigitaliseerd worden, een absolute monsterklus, nog afgezien van
het leggen van de vele miljoenen links. En na proefnemingen werd het project
gestaakt, mede door een gebrek aan belangstelling uit de markt voor dit soort
informatie. De enveloppen en kaartjes gingen een vuilcontainer in, behalve voor
een kleine selectie van het meubilair en van de enveloppen en kaartjes, die
naar het Persmuseum gingen. M.a.w. een archief opgebouwd in 67 jaar werd in een
jaar tijd vernietigd. Door toeval was een aantal clusters uit de Agenda
gedigitaliseerd en gered. Het cluster van de Tweede Wereldoorlog van 1 januari
1940 tot 31 december 1945 telt integraal 17.443 items.
Er is aandacht gevraagd van:
Voor mij
persoonlijk was er een flash-back bij de herdenking bij de Woeste Hoeve in
Beekbergen, waar op 8 maart 1945 door de Duitse bezetter 117 mannen
gefusilleerd als represaille voor de "aanslag" op Rauter, de hoogste
Duitse politiegeneraal en hoofd van de SS in Nederland. In mijn jeugd ging ik
bij mijn vader achterop de fiets en later op mijn eigen fiets mee naar de
herdenking. Later liep ik in september een paar keer de Airborne mars mee.
Dit jaar is er
ook een concrete herinnering aan de bevrijding in huis, een verjaardagscadeautje
in de vorm van een bevrijdingsvaasje van ontwerper A.D. Copier. Maar er was
meer. Ter gelegenheid van de Bevrijding 2015 had ik in mijn archief de Matla
Agenda van het Haagsch Persbureau Matla opgediept. Aanleiding daartoe was de
vernietiging van het fysieke archief van de de Matla Agenda, in 67 jaar opgebouwd
door het Haagsch Persbureau Matla.
‘Matla’ was
decennia lang een begrip op redacties van kranten, tijdschriften en omroepen in
Nederland. De Haagse journalist Jean Hubert Matla richtte in 1927 zijn
‘persbureau’ op. In feite was het een documentatiedienst; Matla verzamelde en
archiveerde knipsels uit binnen- en buitenlandse kranten en tijdschriften.
Tegen betaling konden journalisten die raadplegen. Ook gaf Matla een
maandelijkse agenda uit: een overzicht van aanstaande jubilea, historische
gebeurtenissen, verjaardagen van notabelen. Voor geabonneerde redacties een
rijke bron voor gerecycled nieuws en curieuze achtergrondverhalen
In juni 2014
publiceerde het Persmuseum in haar nieuwsbrief Persmus een verhaal over het
knipselarchief Matla in Den Haag. Dit bureau het Haagsch Persbureau verzamelde
en archiveerde knipsels over zeer uiteenlopende onderwerpen in enveloppen, maar
het verzamelde ook gegevens waar een agenda van gemaakt kon worden. Deze zgn.
Matla Agenda was voor redacties van landelijke en regionale dagbladen en
omroepbladen een wegwijzer voor opkomende onderwerpen. In het klein was het een
papieren Google voor de Nederlandse pers met jubilea van instituten en
bedrijven, jubilea van de geestelijkheid, emiraten, speelschema’s van orkesten
en vastlegging van de feestdagen. Matla werd een begrip bij redacteuren en na
zijn dood werd de zaak voortgezet door de dames Matla, twee medewerkers met een
lange staat van dienst. Tot 1994 toen de dames zich pensioneerden en de zaak
werd voor twee ton aan guldens verkocht aan het WIC, het Wegener Informatie
Centrum, dat ook de archieven van de Sijthoff Pers en Haagsche Courant beheerde
evenals een indrukwekkend Oranje archief. Maar deze archieven, inclusief het
Matla Archief werden in 2011 overgedaan aan de Media Info Groep in Almere.
Alles zou gedigitaliseerd worden, een absolute monsterklus, nog afgezien van
het leggen van de vele miljoenen links. En na proefnemingen werd het project
gestaakt, mede door een gebrek aan belangstelling uit de markt voor dit soort
informatie. De enveloppen en kaartjes gingen een vuilcontainer in, behalve voor
een kleine selectie van het meubilair en van de enveloppen en kaartjes, die
naar het Persmuseum gingen. M.a.w. een archief opgebouwd in 67 jaar werd in een
jaar tijd vernietigd. Door toeval was een aantal clusters uit de Agenda
gedigitaliseerd en gered. Het cluster van de Tweede Wereldoorlog van 1 januari
1940 tot 31 december 1945 telt integraal 17.443 items.
Door toeval was
een aantal clusters uit de Agenda gedigitaliseerd en gered. In 1995 werkte ik
verschillende keren samen met het WIC en de relatie bleef bestaan. Tussen 2002
en 2004 kreeg ik van het WIC toestemming om met mijn Kloosterbrigade een paar
jaargangen van de Matla Agenda op proef te digitaliseren. Het was monnikenwerk
voor de Kloosterbrigade, bestaande uit Mary Boumans, Ton Driessen en José de
Win. In totaal zijn er 54.000 items uit de Agenda overgetikt. Het cluster van
de Tweede Wereldoorlog van 1 januari 1940 tot 31 december 1945 telt in totaal
17.450 items.
Van 1 tot en met
10 mei heb ik op de pop-up site Digitaal
Verleden 10 dagen van de Agenda gepubliceerd om interesse te wekken voor de
Matla Agenda in de oorlogsperiode. LinkedIn en Twitter zijn gebruikt als
sociale gangmakers. Ook is aandacht gevraagd bij de pers. Met een boodschap
naar verschillende instanties heb ik erfgoedinstellingen geattendeerd op het
bestaan van het oorlogscluster en de interesse van deze instellingen getest
voor opname/bruikleen in hun collectie en/of toekomstige tentoonstellingen.
Er is aandacht gevraagd van:
- AD/Haagse
redactie – geen reactie
- Villa Media –
geen reactie
Het
oorlogscluster is aangeboden aan:
- Het Persmuseum
– reactie, geen actie
- Centrale Haagse
Bibliotheek – publiceren geen berichten van derde partijen
- Haags
Historisch Museum – geen reactie
- Museon en
oorlogserfgoedinstellingen – geen reactie
- e-depot
Nationaal Archief – geen reactie
- NIOD –
bevestiging van bericht, geen reactie
- Stichting 40-45
– geen reactie
Behalve deze
oorverdovende stilte, waren er drie bemoedigende reacties. De site is met
toestemming gekopieerd door Ifthenisnow. De redacteur van deze site, Walter van Teeffelen,
illustreerde de agenda items met tekeningen en foto's, beschikbaar op internet. Op
LinkedIn liked Eric Ravesteijn, curator van het Vakbladmuseum, het initiatief.
Ook is er een reactie gekomen uit de familie Matla. De man van een vrouwelijk
familielid heeft een poos bij het Haagsch Persbureau Matla gewerkt en heeft nog
enige documentaire informatie.
De site Digitaal verleden met 10 bevrijdingsdagen uit de Matla Agenda is
verwijderd. De site was tenslotte bedoeld als een pop-up site ter gelegenheid van het 14e lustrum van de Bevrijding 1945. De intentie is om het oorlogscluster t.z.t. te publiceren,
aangevuld met de andere 36.550 items. Meer informatie over de Matla Agenda en
over bruikleen kan worden ingewonnen bij jak [at] euronet [dot] nl.
