vrijdag 4 november 2011

Nederlandse digitale pionier Pierre Vinken overleden

Op vrijdag 4 november is Dr Pierre Vinken op 83-jarige leeftijd overladen. Vinken, qua opleiding neurochirurg, is een belangrijke pionier van digitale informatie in Nederland en uitgever met een visie geweest. Hij was een persoon met veel interesses en opinies. Zo schreef hij in literaire bladen, gaf zijn politieke opinie ten beste en was medeoprichter van het Republikeins Genootschap.

De verdiensten van Vinken voor de Nederlandse nieuwe media worden beschreven in het boek Toen digitale media nog nieuw waren – Pre-internet in de polder (1967-1997).

Naast zijn baan als neuro–chirurg in het Academisch Ziekenhuis in Leiden, werkte Pierre Vinken bij "Excerpta Medica, een internationale uitgeverij van ‘abstracts’ op medisch gebied. De uitgeverij beschikte over een vaste staf van 54 medische specialisten die redactionele verantwoordelijkheid droeg voor 35 ‘abstract’-tijdschriften en naslagwerken. De redactie produceerde samenvattingen van biomedische artikelen en bracht indextermen aan. Het archief bestond medio jaren zestig uit meer dan 1,3 miljoen Engelstalige uittreksels en een nog groter aantal indextermen. Ook werden de oorspronkelijke teksten van artikelen gekopieerd voor het archief.
Excerpta Medica kwam in 1966 onder leiding te staan van Dr Pierre Vinken. Toen Vinken directeur werd, kreeg hij te maken met een weinig efficiënt productieproces. Bovendien ontwikkelde hij snel grote plannen voor de uitgeefportefeuille, onder meer wilde hij het aantal ‘abstract’-tijdschriften uitbreiden.
In de praktijk kwam het erop neer dat een samenvatting in meerdere tijdschriften zou voorkomen. In het toenmalige productieproces betekende dit het telkens opnieuw zetten van de relevante uittreksels en indextermen. Bovendien streefde Vinken volledige consistentie in de indextermen na en om dat te bereiken moest de gecontroleerde termenlijst, de thesaurus Malimet ( Master List of Medical Terms) worden geautomatiseerd. In feite wilde Vinken meer productie met minder mensen. Ondanks het extra werk dat een grotere productie mee zou brengen, voelde hij niets voor uitbreiding van de typekamer waar de teksten en indextermen op linten voor de zetmachines werden geponst.
Nu was Vinken via zijn werk als neurochirurg in het Academisch Ziekenhuis in Leiden in contact gekomen met automatisering en met prof. Dr. A.R. Bakker, die een ziekenhuisinformatie-systeem (ZIS) aan het ontwikkelen was. Naar aanleiding van deze kennismaking werden in 1967 de technische specificaties opgesteld waaraan een systeem voor Excerpta Medica moest voldoen.
Op zijn zoektocht om zo’n systeem daadwerkelijk te realiseren, kwam Vinken in aanraking met Frans van der Walle, een vliegtuigbouwkundig ingenieur. Deze adviseerde hem bij de aankoop van een computersysteem, vier geschakelde NCR 315-machines. In een volgende stap werden alle zet- en computeractiviteiten van Excerpta Medica ondergebracht in een nieuw softwarehuis, Infonet, een gezamenlijk bedrijf van de uitgeverij en Van der Walle. In 1968 werd succesvol schaduw gedraaid en na installatie van het systeem in 1969 werden er al aanzienlijke besparingen gerealiseerd op het
productieproces van de uitgeverij. Bovendien werd het mogelijk om nieuwe tijdschriften voor steeds kleinere doelgroepen op de markt te brengen.
In 1974 begon Excerpta Medica, inmiddels overgenomen door Elsevier, haar publicaties per magneetband aan te bieden, zowel aan farmaceutische bedrijven voor intern gebruik van de onderzoeksafdelingen als elektronisch aan online-diensten. Zo kwamen de samenvattingen via de informatiedienst Dialog wereldwijd beschikbaar voor medische en farmaceutische onderzoekers.
Door het succes en de ervaringen bij Excerpta Medica kon Infonet uitgroeien tot een softwarehuis dat ook voor derden ging werken. Zo was het bedrijf betrokken bij de ontwikkeling van het redactioneel systeem voor de Grote Spectrum Encyclopedie (1970–1979) en bij de ontwikkeling van het bibliotheeksysteem PICA".

Pierre Vinken (rechts) naast Neelie Kroes, toenmalig staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat in 1980 tijdens de lancering van het Nederlandse knooppunt van het Europese netwerk EURONET*DIANE (foto © NBBI Archief)




In 1972 werd Excerpta Medica overgenomen door Elsevier en kwam Pierre Vinken in het bestuur van de uitgeverij. Zijn ambitie was de uitgeverij de top uitgeverij te laten zijn van professionele (wetenschappelijke en zakelijke) informatie. Uiteindelijk leidde hij Elsevier via een aantal fusies naar het concern Reed-Elsevier. In 1999 nam hij afscheid van het concern. De uitgeverij was inderdaad een van de belangrijkste spelers te worden van wetenschappelijke en zakelijke informatie in de wereld na de aankoop van de informatiedienst Lexis-Nexis.

zaterdag 22 oktober 2011

Persblog (5)

Eerste bespreking
Deze week verscheen de eerste bespreking van het boek op Essentials Media.
De volgende quotes zijn ontleend aan de bespreking:
'Het geeft een compleet overzicht van deze onzekere roerige periode voor 1997'
'Het staat vol met leuke, interessante weetjes'
'valt er veel te leren van de terugblik die mediaveteraan Boumans geeft'

De volledige bespreking is na te lezen op:
Een tweet
Deze week was er het Cinekid festival en de Cinekid conferentie. Voor de Cinekid conferentie waren verschillende experts uit het buitenland over. Zo ook Christy Dena, een expert op het gebied van crossmedia en transmedia. Haar thesis over de praktijk van transmedia staat online.
Ik heb Christy Dena voor het eerst in 2007 ontmoet, dicht bij de Noordpool tijdens een seminar over crossmedia. Tijdens de ontmoetingin Amsterdam heb ik haar het boek gegeven; niet dat zij er ook maar een woord van kan lezen als Australische. Ze zond tegelijk een tweet de wereld.
christydenaDr Christy Dena


With old friend Jak Boumans and he has given me a copy of his book on the history of new media in The Netherlands! Yay! http://bit.ly/n0SnTI

Google search
71 links op Google Search


zondag 16 oktober 2011

Perslog (4)

Het boek heeft veel vermeldingen gekregen in de  Google zoekmachine.

Als de titel Toen digitale media nog nieuw waren wordt ingetikt, verschijnen er 72 links verdeeld over 27 pagina’s.

Wordt de subtitel Pre-internet in de polder ingetikt dan verschijnen er 41 links over 8 pagina’s.

Meest opvallende link: een link naar een Nederlands Wikipedia artikel over P.J. Vinken. In mijn boek wordt Pierre Vinken uitgeroepen als de eerste nieuwe media pionier in Nederland. Met verwijzing naar mijn boek, (zij het met een spelfout in mijn naam) wordt deze observatie overgenomen door de schriver(s) van het Wikipedia artikel.

In het Wikipedia artikel wordt gesteld:

Brede interessse
Vinken heeft altijd een brede interesse gehad. In 1957 was hij met Geert van Oorschot en diverse anderen betrokken bij de oprichting van het literair tijdschrift Tirade. Van 1959 tot 1963 schreef hij onder pseudoniem over kunst in het weekblad Vrij Nederland. Ook publiceerde hij diverse kunsthistorische artikelen, geïnspireerd door prof. William Hekscher. Als directeur van Excerpta Medica werd hij de grondlegger van de digitalisering van de Nederlandse media. (1967). (Bron: Jan Boumans, Toen digitale media nog nieuw waren, 2011, 70, 304). In 1967 werd op zijn initiatief het landelijk pathologisch anatomisch informatiesysteem PALGA opgericht. In 1968 was Vinken mede-oprichter van bibliotheekautomatiseerder PICA. Vinken had een groot aantal commisariaten. In 1996 was hij mede-oprichter van het Republikeins Genootschap. In 2011 werd bekend dat Vinken voorzitter is van het nieuwe cultuurfonds Ammodo, dat is opgezet door de Stichting Optas.

Leuke tweet van Kees Winkel, Hogeschool Utrecht:


Nieuw top-boek 'Toen digitale media nog nieuw waren' van @YJabo Jak Boumans. Eindelijk de context van waar we staan op een rij

vrijdag 14 oktober 2011

Wie komen er in het boek voor (3)

Vanaf 1980 begonnen commerciële informatiediensten in Nederland. Het werd een tweestromenland van online diensten Enerzijds waren er de ASCII databanken; anderzijds de videotexdiensten.

Op 1 april 1980 ging Teletekst de lucht in. Op diezelfde dag lanceerde Kluwer haar Juridische Databank en op 7 augustus begon de PTT met de videotexdienst Viditel.

Op 1 januari 1980 ging DPI (VNU Database Publishing International BV) van start met Jay Curry als directeur.



Op 1 april werd een begin gemaakt met Teletekst. OP het televisiescherm was een schaakwedstrijd tussen Max Euwe, internationaal schaakkampioen, en Wim Stokla, hoofdredacteur van Teletekst.



CAF van Kempen, directeur van Kluwer Rechtswetenschappen, gaf toe dat de Juridische Databank enige tijd nodig zou hebben om rendabel te worden; maar hij gokte op het gemak en de nieuwe generatie.

J. Kist/C. van Brakel, beide leden van de raad van Bestuur van ICU met o.a. de uitgeverij Samsom, gaven in 1981 toestemming voor het opzetten van een informatiedienst Samsom Data Systemen. In 1983 besloten zij de dienst alweer te sluiten. Volgens Van Brakel was het opzetten van de dienst een vergissing en volgens Kist werd de dienst tijdelijk opgeschort. (Joost Kist is op 5 september j.l. overleden)
In 1982 richt Elsevier samen met de investeringsbank van Limburg LIOF het bedrijf Europe Data op. Het bedrijf zou in meerdere talen en meerdere media documenten van de Europese Commissie gaan uitbrengen. In 1987 wordt het bedrijf opgeheven en gaan een aantal medewerkers verder als EPMS o.l.v. Richard Haineback.
Jacobs Media Company profileerde zich als de eerste syndicator/aggregator van kranten in Nederland.

Bulletin Board Systems verschenen in Nederland: BBS Bausch, Max Keizer, Jan Terpstra.
Videotex

In 1979 werd tot Projectmanager van Viditel benoemd P.G.M. (Chiel) Ruiten (+)



Ger Smits was directeur van Tijl Datapress, het bedrijf dat de beurskoersen via Viditel online bracht met een verbinding tussen de computer van de beursvloer, een eigen videotexcomputer en de Viditelcomputer.



Ad Latjes, exploitant van een reisbureau, was met Viditel de luis in de pels van de KLM. Hij bood tickets aan die tegen een lagere prijs in het buitenland waren ingekocht. Hiermee daagde hij het uniforme prijsbeleid van de KLM in Nederland uit.

Rob van den Bergh was directeur van Intermediair en van de vacaturebank Jobdata op Viditel. Na bijna vijf jaar kapte hij de dienst af, aangezien het medium geen concurrent was van de controlled circulationbladen zoals Intermediair. Projectmanager was Frans de Haas.

Henk Kivits, nu directeur Holland Casino, was directeur van het adviesbureau Intercai en projectmanager van het Kabelproject Zuid-Limburg.
Henk de Goede was directeur van verschillende kabelbedrijven, heeft door de mislukking van het Kabelproject Zuid-Limburg afgeleerd om technische discussies te voeren.
Gustaaf van Ditzhuijzen is de uitvinder van interactieve teletekst, een methode om via de telefoon een computer instructies te geven en de informatie via de kabel op het televisiescherm te brengen. Samen met VNU Nieuwe Media ontwikkelde hij de dienst Ditzitel, die echter afgefloten werd door VNU in 1987.



Jo Abelshausen en Kees Rovers van het bureau Telematica International presenteerden eind 1987 een plan om in Nuenen (Noord-Brabant) 30.000 terminals te plaatsen, uiteraard te leveren door Philips. Het project ging niet door, maar in 2005 had Nuenen wel de primeur van het eerste particuliere glasvezelnet
In 1989 verschenen de drie musketiers van videotex op het toneel: Fred Kappetijn, Dick Ahles en Thomas Lof. Zij startte het bureau Brokerits en wat VNU niet gelukt was, deden zij: zij kregen interactieve teletekst aan de praat via Regionale Interactieve Teletekst Services (RITS).

zondag 9 oktober 2011

Radio interview op Radio 1: 9 oktober 2011

Het interview van hedenochtend op Radio 1 is af te luisteren op:
http://www.geschiedenis24.nl/ovt/afleveringen/2011/OVT-09-10-2011.html

Een beschrijving van het item kunt u vinden op:
http://www.geschiedenis24.nl/ovt/afleveringen/2011/OVT-09-10-2011/Nieuwe-media.html

Op de foto: interviewer Paul van de Gaag (rechts) en auteur Jak Boumans (links). Foto: M.W.C. Driessen.

zaterdag 8 oktober 2011

Perslog (3)

9/10/2011 Interview in het radioprogramma OVT (Onvoltooid Verleden Tijd) op Radio 1 tussen 10 en 11 uur. http://www.geschiedenis24.nl/ovt/afleveringen/2011/OVT-09-10-2011.html

9/10/2011 Maand van de Geschiedenis: http://www.innl.nl/page/23581/nl

8/10/2011 door Google zoekmachine zijn 57 vermeldingen op titel getraceerd

8/10/2011 Aquarel Bulletin voor de Vereniging van Eigenaren
Uw buurman heeft een boek geschreven
Uw buurman van nummer 40, Jak Boumans, heeft een boek geschreven, dat dit weekend verschijnt. Het is geen lekker lezende roman of verhalenbundel geworden, maar een soort archeologisch verslag over de nieuwe media in Nederland tussen 1967 en 1997. Veel mensen denken namelijk dat Nederland voor de komst van internet in het begin van de jaren negentig één grote woeste en onherbergzame polder zonder online netwerken was. Maar niets is minder waar.

7.10.2011 Presentatie Vakblad
Presentatie van iVakblad, een elektronische compagnon uitgave van het gedrukte Vakblad, eenm tijdschrift voor uitgevers van professionele informatie. In zowel de gedrukte als digitale editie is het boek Toen digitale media nog nieuw waren aan de orde.


zaterdag 1 oktober 2011

Perslog (2)

Deze week is de publiciteit uitgebreid. Wanneer op de titel van het boek wordt gegoogled zijn er zes pagina's met vermelding van verkooppunten en een bespreking.
Op de dag van verschijning 27/9/2011 begon Bol.com te adverteren. Ook kwam er een aantal boekhandels met de titel online. Ook een aantal webshops maakt melding van het verschijnen van het boek zoals  NRClux.nl en ereadingevent.nl. Dan was er het radio interview met Herbert Blankesteijn op BNR (zie eerdere posting met link naar het interview). Ook stond er die dag een artikel met statiefoto in Almere Deze Week. Verder schreef Jan Stedehouder een stuk over het boek. Jan heeft meegewerkt aan de redactie van het boek. Zijn bespreking is geplaatst op verschillende blogs. Het wachten is nog op de eerste recensies.

NRClux (boekhandel) 29/9/2011: http://www.nrclux.nl/page/nl/product/867607/

Almere Deze Week 28/9/2011

BNR 27/9/2011: http://www.bnr.nl/programma/bnrdigitaal/316253-1109/senatoren-aan-de-ipad


Linuxweblogs.nl 27/9/2011: http://www.linuxweblogs.nl/tag/frontpage/