"Historisch besef van digitale media is zo diep als de meest recente verwijzing op Google"



dinsdag 29 mei 2018

25 jaar internet voor Nederlandse consumenten

Op 1 mei feliciteerde ik mijn kleinzoons. Ze keken even op van hun telefoon en vroegen waarmee. De gelukwensen waren natuurlijk niet voor de Dag van de Arbeid, want ze zitten nog op school. Ik feliciteerde ze met 25 jaar internet voor Nederlandse consumenten. Ze haalden hun schouders op en gingen verder met hun slimme telefoons. Het blijft voor mij gissen of ze weten wat consumenten zijn. De term internet kennen ze wel, maar waarom zou je een jubileum vieren van iets dat je dagelijks gebruikt? Ja, ze zaten nog in de boerenkool toen Nederlandse consumenten kennis konden maken met het verschijnsel Internet (zeker, met een hoofdletter, want het was toen een nieuw verschijnsel). 

Op 1 mei 1993 sloeg ik de Volkskrant open en trof een artikel aan met de headline ‘Een werelddeel dat nog van niemand is’ van Francisco van Jole. Het ging over het verschijnsel Internet. Volgens taalonderzoeker Perry Feenstra werd dat woord in dat jaar slechts 22 keer in de nationale dagbladen gebruikt. 

Diezelfde dag stelde de internetorganisatie XS4ALL haar dienst open voor consumenten. Er werd rekening mee gehouden dat het een half jaar tot een jaar zou duren voordat zich vijfhonderd abonnees gemeld zouden hebben. Maar de doelstelling werd diezelfde avond al gehaald. Het artikel in de Volkskrant zal ongetwijfeld hieraan hebben bijgedragen. Daarmee werd XS4ALL de eerste, echte  internetorganisatie die naast zakelijke klanten ook consumenten bediende.

Lees het artikel in het inct.archief van de digitale geschiedenis: 25 jaar internet voor Nederlandse consumenten.

dinsdag 1 mei 2018

25 jaar internet voor consumenten in Nederland

"Op 1 mei 1993 gebeurde er iets opmerkelijks. Op die dag stelde XS4ALL haar server open voor de consument. Het management had als doelstelling om 500 klanten in een half jaar tijd te werven. Maar al 's avonds om 7 uur had de 500ste klant zich aangemeld. 




Dit succes is voor een belangrijk deel te verklaren uit de publicatie van het artikel 'Een werelddeel dat nog van niemand is' van Francisco van Jole "(@2525) in de Volkskrant van die dag". 







Na een oude illustratie,heb ik op de site van een oud geluid gevonden. Het gaat om het geluid van de handshake van een modem naar de server van de IP. Na de ringtone van DDS nu ook een van plus een felicitatieringtone.

Tekstfragment Toen digitale media nog nieuw waren - Pre-internet in de polder (1967-1997) - bit.ly/2e1T7ON Illustraties: Collectie Jak Boumans

dinsdag 24 april 2018

Escher weer interactief

De omroep NTR bouwt aan een serie van interactieve pareltjes.In 2016 lanceerde het de interactieve documentaire De Tuin der Lusten van Jheronimus Bosch ter gelegenheid van de grote Bosch tentoonstelling in ’s Hertogenbosch. Nu heeft de omroep een nieuwe documentaire gelanceerd onder de titel De Metamorfose Van Escher. Nooit eerder was Eschers werk zo gedetailleerd online te bekijken; wel was het werk van Escher vanaf 1996 interactief te beleven op CD-ROM. 

Webdocumentaire 
De interactieve documentaire De metamorfose van Escher, waarin Metamorphosis II centraal staat,  stelt de websitebezoeker in staat het werk en leven van Escher van heel dichtbij te ontdekken en beleven. De online bezoeker kan een  kunsthistorische tour maken door de documentaire, persoonlijke verhalen beluisteren, de techniek van Escher bestuderen. Voor jongeren is er een Klokhuis tour. Niet alleen Metamorphose II, maar ook een tiental andere werken zoals Relativiteit, Reptielen en Verbum zijn op die manier te beleven.

De interactieve documentaire kwam tot stand in samenwerking met de M.C. Escher Foundation, en wordt gelanceerd in dezelfde periode als de start van de Escher tentoonstelling in het Fries Museum (onderdeel van Leeuwarden Culturele hoofdstad). Bezoekers van de tentoonstelling kunnen via een digitale tafel de interactieve documentaire beleven. De speciaal gecomponeerde muziek van Paul M. van Brugge geeft de interactieve documentaire een extra meeslepende ervaring. Voor het jonge publiek biedt de website een speciale Klokhuis Tour.

Bezoekers kunnen op de site ook aan de slag met hun eigen stukje metamorfose. Technieken die Escher over de jaren ontwikkelde zitten nu ingebouwd in de zogenaamde ‘Metamorfose Machine’. Je kunt je zelf gemaakte afbeeldingen roteren, spiegelen, verschuiven en vervolgens morfen naar een tweede afbeelding. Je gecreëerde werk voeg je vervolgens toe aan het digitale ‘Gesamtkunstwerk’; een oneindige online metamorfose. Ook kun je je eigen werk downloaden, printen en delen met anderen. 

CD-ROM documentaire 
Het is niet de eerste keer dat er een interactieve documentaire over Escher wordt gelanceerd. In 1996 werd de zilveren schijf Escher Interactief, ontdek de kunst van het oneindige gepresenteerd in het Nederlands en het Engels. Producent van de schijf was Thijs Chanowski (ja, die van Hallo meneer de Uil).

Het CD-ROMprogramma was beschikbaar op een Multimedia MPC 2 met een mimimum specificatie van Windows 3.1, 25MHz 4865X, 8MB RAM, 640 x 480 monitor x 256 kleuren (64K kleuren aanbevolen) and 16bit audio.

De CD-ROM kreeg internationaal goede kritieken, alhoewel Harold Goldberg van de New York Times Book review zich afvroeg: Ultimately, this is a disk that doesn't quite know if it wants to be a game or a reference tool.

Zelf schreef ik voor het vakblad De Ingenieur (nr 15 – 25 september 1996) een column over de schijf: 
De CD-ROM Escher Interactief, ontdek de kunst van het oneindige is een interessante interactieve verkenningstocht door de nalatenschap van Escher. De schijf geeft ook veel meer informatie dan welk boek over Escher ook. Alleen al de module over zijn leven bestaat uit foto’s, afbeeldingen, geluid- en videofragmenten. Deze module is een document humaine geworden, waarbij een persoon gaat leven en waarbij het duidelijk wordt wat iemand bezighoudt. Zo ook is de module met de Galerie. De werken worden één voor één gepresenteerd al dan niet voorzien van biografische informatie of deskundig commentaar. Hoewel deze onderdelen interessant zijn en met gevoel voor stijl zijn gedaan, is op dit punt als een soort traditie ontstaan bij kunst CD-ROMs. Het zijn dan ook de andere modulen die de schijf interessant maken: Vlakverdelingen, Hol en Bol, Animaties, Bolspiegels, Morphing, Magische beelden en Onmogelijke puzzels. Bij deze modulen wordt gebruik gemaakt van de rekenkracht van de computer. Zo kan men in de module Vlakverdelingen met een geavanceerd tekenprogramma eigen Escher-achtige tekeningen maken. Interessant is het spel Hol en Bol, waarbij de optische illusie wordt uitgebaat als spelelement. Ook bij de animaties wordt gebruik gemaakt van de rekenkracht van de computer. Zo ziet men de band van Moebius, waarover mieren tot in oneindigheid blijven lopen. In de module Bolspiegels kan men afbeeldingen bekijken alsof men een grote waterdruppel op het beeldscherm heeft en deze met de muis kan voortbewegen. Het effect werkt vervreemdend tussen het detail en de tweedimensionale afbeelding. De module Morphing laat zien hoe figuren van griffioenen stapsgewijs overgaan in kikkers. Bovendien kan een gebruiker zijn eigen ontwerp, gemaakt in de module Vlakverdeling, invoeren en laten veranderen in een echt Escherfiguurtje. De module Magische beelden is voor liefhebbers van driedimensionale afbeeldingen; het is niet iedereen gegeven om deze diepten te bevroeden. De module Onmogelijke puzzels is een breinbreker. De opmerking in het begeleidend boekje, dat alle puzzels oplosbaar zijn, geeft aan dat men over het nodige doorzettingsvermogen moet beschikken.
De schijf heeft stijl, is geen vertaling van druk naar elektronisch, maar een echt interactief product. Kortom superlatieven voor het product. Dat betekent overigens niet dat er geen kleine schoonheidsfoutjes inzitten en gemiste kansen. De CD-ROM vraagt bij een maximale instelling – vertaald komt dit neer op een aanvaardbare snelheid  - om 9Mb schijfruimte op het externe geheugen. Het geluid op de schijf van de commentaren is snerpend. De gemiste kans ligt in de module Galerie, waar een loop ingebouwd had kunnen worden; raakt men voor vijf minuten het toetsenbord niet aan, dan worden alle afbeeldingen in historische volgorde afgespeeld, al dan niet voorzien van commentaar. Desondanks blijft het een zeldzaam mooi CD-ROM product.

Online: https://escher.ntr.nl/nl/
CD-ROM: Escher Interactief werd gedistribueerd door A.W. Bruna Informatica; ISBN 9022939324; cd-rom aanwezig in Collectie Jak Boumans.


  


dinsdag 17 april 2018

Kabel naar Gewin, Gemak, Genot

Kabel naar Gewin, Gemak, Genot In de jaren tachtig bedacht Fred Kappetijn, oud-journalist van Elsevier, adjunct-directeur van de Nieuwe Media divisie van VNU en ondernemer, de 3G-formule: Gewin, Gemak en Genot. De formule bevatte de elementen die mensen sneller bereid zouden maken om hun gedrag te veranderen, waardoor ze nieuwe, elektronische informatie-, communicatie-, transactie- of entertainmentdiensten zouden gaan afnemen. Mensen zijn alleen tot een gewenste gedragsverandering te verleiden als zij verwachten dat zij er op de een of andere manier beter van worden. Dat gaat om herkenbare toegevoegde waarden als het verdienen van geld of besparen van kosten, het eenvoudiger en sneller een activiteit uitvoeren of iets met meer plezier doen. Maar om de diensten die deze waarden leveren aan te kunnen bieden, heb je een infrastructuur nodig. Aan het begin van het informatietijdperk dacht men bij infrastructuur voornamelijk in termen van telecom. 

Lees verder bij  het inct.archief van de digitale geschiedenis: Kabel naar Gewin, Gemak, Genot

dinsdag 6 maart 2018

De ‘walled garden’ van i-mode


Nokia Communicator, alias de baksteen (Kupindo.com)

Tegen het einde van de jaren negentig, een kwart eeuw nadat de eerste mobiele telefoons contact legden, begint de mobiele telefoon slimmer te worden. Met een Nokia Communicator kon in 1996 reeds contact gemaakt worden met internet. Technisch was het ingewikkeld met WAP (Wireless Application Protocol); bovendien was het gebruik erg kostbaar. Nu zit er standaard op smartphones software om contact te maken met internet. Maar voordat het zover was, was er i-mode, een contentdienst van Japanse oorsprong, die in Nederland kortstondig gepromoot werd door KPN. 

Japans product 
I-mode werd ontwikkeld door NTT DoCoMo, een Japans telecombedrijf. I-mode maakte gebruik van het HTTP-protocol en de content kon alleen worden gelezen op een speciaal voor i-mode ontwikkelde telefoon. I-mode werd in Japan gelanceerd op 22 februari 1999 en werd daar al snel een succes. In 2003 waren er in Japan 40 miljoen toestellen verkocht.

Lees verder in het inct.archief van de digitale geschiedenis

woensdag 7 februari 2018

Pre-internet commerce


De term e-commerce komt uit het internetvocabulaire. Het begon haar opmars te maken na 1999. Voor die tijd werden er vanaf pogingen gedaan onder de noemer elektronische handel.  Maar alles moest nog geleerd worden via Viditel, Ditzitel, Kijktelefoon en Videotex Nederland. Hoewel in 1995 de eerste webshops op internet verschenen (oa Wehkamp.nl, Shop.nl van o.a. Bernhard van Oranje en Malibu Travel van Ad Latjes), zou het toch tot 1999 duren voordat e-commerce echt van de grond kwam met Bol.com en Marktplaats.

Lees het artikel Van elektronische handel naar e-commerce in inct.archief digitale geschiedenis: Oh, en vergeet niet de video's en foto's te bekijken. 


© Brandpunt, KRO-NCRV

zondag 4 februari 2018

Oude Wang bij Catawiki

Afgelopen dagen werd bij het doorlopen van de Computers Collectibles categorie op Catawiki mijn aandacht getrokken door een WANG Word Processor Office Machine model 2246 S (Scientific).

=============================================================

© Catawiki kavel 16501509

 

 

 

Good condition. Tested and working.

Staat: Goed
Verpakking: Zonder oorspronkelijke doos
Jaar: 1967
Word Processor Office Machine model 2246 S (Scientific computer and calculator).

- Specifications : MVP/LVP - Wang OIS(Office Information System) - Multi User- VS - 4K RAM - 4K ROM/ BASIC in 16 kB ROM -
- Size : 50 cm x 50 cm
- Colour : Old white/beige


=============================================================

Nu hebben oude apparaten mijn interesse als onderdeel van born-digital media archeologie. En op Catawiki komen af en toe mooie oude apparaten langs zoals onlangs de fraai vormgegeven Holborn en de naaimachine van Sharp. Maar een Wang uit 1967? Dat zou een unicum zijn in Nederland. Bovendien meende ik dit apparaat te herkennen als een tekstverwerker die destijds gebruikt werd door de Chiel Kramer, ooit redacteur bij Nieuwsnet, een mislukte uitgave van VNU Tijdschriften van 1979-1981.Door te googelen werd me al snel duidelijk dat de 2200 serie pas in mei1973 gelanceerd was. Dan is model 2246 een latere uitgave in de serie. Dus voordat er prijzen betaald worden op het niveau van de eerste Apple, maar een expertgevraagd om zijn mening.

Jan van de Veen, curator van het Wang Museum in Nijkerk, heeft op internet een pagina over Wang. Hij reageerde met het volgende antwoord: 

Deze terminal is inderdaad van een veel latere datum, ik denk van rond 1980 of zelfs later gezien de toetsenbord lay-out.

Het is niet alleen een terminal, maar zelfs een volledige computer, vandaar de ventilator rechts en ventilatie openingen links.

...

Alle hardware zit in de terminal en bij inschakelen verschijnt direct Ready: op het scherm.
Er is natuurlijk ook seriële communicatie mogelijk met een CPU van WANG.

Deze mail bevestigde mijn vermoeden, dat het niet kan gaan om een apparaat uit 1967, maar het blijft een fraai apparaat. 

Update 10 februari 2018
 Gisterenavond is de Wang teksverwerker uit 1967? geveild op en ging weg voor 125 euro. Hoewel met argumenten twijfel over het jaartal is uitgesproken in mails aan en hun expert Diana van der Valk, kwam er geen antwoord of actie. So much for quality!