"Historisch besef van digitale media is zo diep als de meest recente verwijzing op Google"



zaterdag 19 augustus 2017

Een e-boek van een computeraap of cyberdatabase

Evenementen worden meer en meer living labs, laboratoria waar men bij een evenement wetenschappelijke proeven kan doen. Zo worden er gedurende de Vierdaagse in Nijmegen verschillende medische proeven gedaan met de lopers. Zo ook bij Lowlands in Biddinghuizen. Daar wordt een experiment gehouden met een interface tussen het brein en een computer.

Vrijwilligers op Lowlands krijgen een badmuts op met plugjes, die via draden verbonden zijn met een computer. De deelnemers worden gevraagd naar het scherm te kijken, waarop letters met verschillende snelheden geprojecteerd worden en worden gevraagd een letter te kiezen met hun hersenen. Een breingolf bepaalt de letter en geeft deze door aan een computer.

Experimenten met de brein-computer interface zijn niet nieuw. In het eerste decennium na de eeuwwisseling werden er wereldwijd de nodige experimenten gedaan. Zo mocht ik op het Interactive Institute in Stockholm (Zweden), het huidige RISE Interactive Institure, in het laboratorium een sessie bijwonen waarbij de deelnemers een band om hun hoofd hadden en gevraagd werden zich te concentreren op het spelen van fysieke spellen., in dit geval een voetbalspel. De opzet was om een balletje aan het rollen te krijgen naar de helft van een tegenstander. Het onderzoek van het instituut  naar hersenactiviteiten is intussen uitgebreid.

Met het experiment typen met je brein op Lowlands willen wetenschappers van de Nijmeegse Radboud Universiteit de brein-computer interface optimaliseren. Er wordt nu al een verbinding gemaakt met een computer en de connectie is uit te breiden naar bijvoorbeeld een robot. Er wordt niet gekeken naar de volgorde van de letters, zodat er eventueel een zin uit te componeren is. Dat zou ook een interessant experiment zijn.

Zo heeft de Belgische doctor in de psychologie Dirk Bollen, gespecialiseerd in de interactie tussen mens en computer, een experiment lopen, waarbij hij een boek wil schrijven. Hij heeft niet gekozen om letters via breingolven te produceren, maar hij via een algoritme. Die computerroutine spoort op internet lukraak woorden op en rijgt die aaneen. Ooit moet hieruit een zinnig verhaal vloeien.

Dirk Bollen heeft zich laten inspireren door het inifinite monkey theorem. Deze honderd jaar oude stelling uit de wiskunde voert een aap (geen app) op, die op een typemachine hamert. Als de computeraap (geen app), dat maar lang genoeg doet, rollen er vanzelf echte woorden en zinnen uit  de typemachine. Bollen kan er direct een e-boek van maken.

Een derde experiment heeft zich onlangs aangekondigd. Ronald Giphart gaat samen met het Meertens Instituut en de Universiteit van Antwerpen een boek produceren uit een databank, waarin tienduizend literaire werken zijn opgeslagen. Over zijn methode heeft de schrijver(/programmeur?) zich nog niet uitgelaten. Maar ook hier kan men een e-boek verwachten.

Wie zal het eerst een e-boek klaar hebben: Dirk Bollen met zijn computeraap of Ronald Giphart met zijn cyberbibliotheek? Het experiment van Bollen was te volgen op www.monkeychronicles.com. Nu treft men er een 404 foutmelding aan. Is het experiment gestopt? Meer over het experiment kan men lezen en zien op https://craftworkz.co/projects/Monkey-Chronicle-AI-spider-art.

donderdag 6 juli 2017

Chriet Titulaer verdween in het wormgat

Op 23 april 2017 overleed Chriet Titulaer. Er is naar aanleiding van zijn dood veel over hem geschreven en gezegd op radio en televisie, op de schandelijke DWDD uitzending na.


Onlangs zat ik met een astronomie redacteur te praten over hem en deze gaf aan dat Chriet Titulaer  in 1997 al zijn biografie had geschreven. Dat was in het jaar dat hij gas terugnam vanwege zijn ziekte en eens terug te kijken. Het werd een boek met de titel Mijn biografie, dat 192 pagina’s telt, rijkelijk is geïllustreerd en werd uitgegeven door Uitgeversmaatschappij Tirion in Baarn. Via Bol.com zijn een aantal exemplaren van het boek via wederverkopers te koop voor belachelijke prijzen tussen 82 euro en 124,70 euro, exclusief een bijdrage van 1,99 euro in de verzendkosten.


Chriet Titulaer loopt in het boek door zijn wonderlijke leven heen. Als HBS leerling stond hij ’s morgens voor het naar school gaan augurken te plukken en ’s middags na school tomaten te sorteren. In 1997 constateert hij dat hij zo’n 60 boeken heeft geschreven met een gezamenlijke oplage van 1.240.000 exemplaren en ruim 2600 artikelen* (vaste bijdragen niet meegerekend). Het aantal lezingen, rtv programma’s en interviews heeft hij niet bijgehouden.















Hij was een groot popularisator van de wetenschap: astronomie, ruimtevaart, automatisering en telecommunicatie. Hij deed dat in tekst, woord en beeld, maar ook met projecten zoals Space ’86. Met het project Huis van de Toekomst meende hij een lijn van projecten gevonden te hebben. Het Huis van de Toekomst was een succes met zo’n 500.000 bezoekers per jaar. Maar met het Kantoor van de Toekomst in ‘s Hertogenbosch werd het al moeilijker om betrouwbare partners samen te brengen. En het Hotel van de Toekomst, geprojecteerd in Houten, kwam niet van de grond door politiek gekonkel.

Zijn hart lag duidelijk bij de astronomie en ruimtevaart. Automatisering en telecommunicatie hoorden er bij, maar waren geen absolute prioriteit. Toch is het opmerkelijk, dat in het boek PTT Telecom sporadisch voorkomt. Dit terwijl hij (zijn naam of portret) door PTT Telecom verschillende keren gebruikt is in advertenties. Bovendien had PTT Telecom een echte pleitbezorger in hem voor de online-informatiedienst Viditel in 1980, maar hij zwakte zijn steun af naarmate Viditel achterbleef in acceptatie. Vanaf de jaren negentig was hij de promotor van ISDN voor PTT Telecom.

 
© Collectie Jak Boumans/Driessen Desktopping


In zijn boek Mijn biografie komt het woord internet (met of zonder hoofdletter) niet voor. Dat is niet per sé verwonderlijk, want internet was nog geen gemeengoed. In 1995 kwam het woord ‘internet’ slechts 22 keer voor in het dagblad Trouw en 2000 keer in het hele jaar in alle nationale kranten en publiekstijdschriften. Hij zag wel de vooruitgang, maar niet de kracht, die van internet uitging. Eigenlijk eindigde Chriet Titulaer zijn werkzame leven in het wormgat van nieuwe media zoals Viditel, CD-ROM, HDTV, 3D en Virtual reality, die vervangen werden door internet met diensten als XS4ALL, Euronet Internet, Planet Internet en World Online.

·       * Via het boek kwam ik er achter dat wij voor dezelfde nieuwsbrief hebben gewerkt: Media Info van VNU Tijdschriften, gelanceerd op 1 oktober 1980.

maandag 3 juli 2017

Boekentips NL computergeschiedenis


Hoe de Nederlandse computer-geschiedenis weer tot leven komt


Wat doet u met oude privé pc’s, cd-roms en oude internetbestanden? Gooit u pc’s weg (zonder de schijven te wissen)? Doet u uw cd-roms in de afvalbak voor plastic omdat u het wachtwoord bent vergeten of omdat u de zilveren schijven toch niet meer kunt lezen? En laat u uw internetbestanden weglopen via het digitale afvalputje na het commando Ctrl+Alt+Delete?


En wat doet het bedrijf waar u werkt ermee? Heeft de rechtsopvolger van VNU nog een exemplaar van de eerste business videotexterminal in haar archief? Heeft HP/De Tijd de eerste cd-rom van 1995 in een vitrine bij de receptie tentoongesteld? Kan Van Dale Lexicografie de eerste e-woordenboekgroep E-N/N-E op minidisk van 1994 nog afspelen op de eerste Sony Data Discman, de eerste e-reader in Nederland uit 1994? Waarschijnlijk zijn al deze artefacten in de vergetelheid geraakt. 

Lees verder: InCT archief digitale geschiedenis


woensdag 31 mei 2017

19 juni 1980: de geboorte van Diane

Op 19 juni 1980 kwamen meer dan honderd literatuuronderzoekers en wetenschappelijke bibliothecarissen bij elkaar in het Nederlands Congresgebouw in Den Haag. Het was een belangrijke, maar ongewone dag voor ze. Normaal zaten zij – in het pre-Google tijdperk – achter hun beeldscherm om als intermediair in wetenschappelijke databanken te zoeken voor hun collega’s: onderzoekers en wetenschappers. Oneerbiedig werden zij ook wel online machinisten genoemd.

Lees het hele artikel.
Bekijk de fotoreportage.

donderdag 11 mei 2017

De apenstaartposter

Update 1/7/2017: 
De column Een apenstaart op een affiche staat nr 2 van top 3 van meest gelezen artikelen in mei!

De column Een apenstaart op een affiche heeft een aantal zaken losgemaakt:
- Er is belangstelling bij een museum om de poster in de collectie webarcheologie op te nemen. 
- Ook was er een e-mail en een tweet van één van de oprichters van Euronet*Internet, Arko van Brakel.
- Via de reacties op Linked, kwam ik achter de naam van de ontweper van de apenstaartposter, nl. Krijn van Noordwijk. Chapeau Krijn, een poster die de tand des tijds kan doorstaan!

E-mail van Arko van Brakel:
Hi Jak!
Wat een ontzettend leuk artikel en wat een originele insteek heb je gekozen!!!
Dank!
Groet Arko 

Tweet van Arko van Brakel:
Pracht artikel van @YJabo over begintijd internet in NL, met hoofdrol voor onze #EuroNet #BeCurious campagne: inct.nl/nl/artikel/587… #trots 

Verder kwamen er een aantal verrassende reacties op de tweet en op de LinkedIn boodschap van Arko van Brakel. Zo kwam ik er achter wie de ontwerper van de poster was, nl. Krijn van Noordwijk. En had Marc Boersma, een oud medewerker van Euronet*Internet (E*I), bij een verhuizing van het bedrijf in 1999 nog een paar posters meegenomen voor het nageslacht!

Dennis Vriesde
Helemaal mee eens! De mooiste slogan van E*I was imho "Als u niet weet wie uw provider is zijn wij het waarschijnlijk"


Jacqueline Hentzen
Beste campagne ooit! Trots dat ik daar bijna 10 jaar deel van heb uitgemaakt. Tijd om nooit te vergeten.


Marc Boersma
Krijn van Noordwijk heeft deze briljante reclameposter ontworpen. In december 1999 is EuroNet Internet verhuisd van de Herengracht naar de Muiderstraat. De originele abriposters lagen toen in de kelder. Ze zouden weggegooid worden, maar ik heb ze veiliggesteld en bewaard in een stevige kartonnen koker. Wie nog zo'n originele reclameposter wilt, moet ff contact met mij opnemen. Voorraad is wel beperkt. Als founding father van EuroNet Internet heeft Arko van Brakel vanzelfsprekend recht op een origineel exemplaar. 






Herman De Haan
Hallo Marc, ik wil er graag een hebben. Deel je mening dat het redelijk briljant is. Werkte toen bij O&M


Jacqueline Hentzen

Jacqueline Hentzen
Hey Marc, wat super goed van je. Mag ik er eentje van je hebben? Euronet is bepalend geweest voor de rest van mijn loopbaan en ben dankbaar dat ik daar mijn loopbaan mocht beginnen. Alles goed met je verder? groet, Jacqueline

 




woensdag 10 mei 2017

Persagenda in WO II: 10 mei 1945



‘Matla’ was decennia lang een begrip op redacties van kranten, tijdschriften en omroepen in Nederland. De Haagse journalist Jean Hubert Matla richtte in 1927 zijn ‘persbureau’ op. In feite was het een documentatiedienst; Matla verzamelde en archiveerde knipsels uit binnen- en buitenlandse kranten en tijdschriften. Tegen betaling konden journalisten die raadplegen. Ook gaf Matla een maandelijkse agenda uit: een overzicht van aanstaande jubilea, historische gebeurtenissen, verjaardagen van notabelen. Voor geabonneerde redacties een rijke bron voor gerecycled nieuws en curieuze achtergrondverhalen. Deze agenda werd in de oorlog bijgehouden door de dames Matla, twee assistenten van de journalist Matla. Zelf speelde Matla een rol in het Haagse verzet.

De agenda van 4 tot 10 mei 1945 zal integraal en authentiek qua schrijfwijze worden gepubliceerd.

10 mei 1945:
• hoopt ir. G.H. Nieuwland, scheikundig ingenieur aan de Rijks-seruminrichting, te Rotterdam zijn 65en verjaardag te gedenken.
• hoopt ir. E.A.J.M. van der Velden, civiel ingenieur, te Breda zijn 60en verjaardag te gedenken.
• werd Churchill 5 jaar geleden, benoemd tot Britsch premier en minister van defensie.
• Hemelvaartsdag.

9 mei 1945:
• hoopt dr. F.J. Soesman, zenuwarts, te Den Haag zijn 75en verjaardag te gedenken.
• is het 25 jaar geleden, dat te Semarang de "Sarèkat Ambon" werd opgericht, welke vereeniging zich onder meer ten doel stelt de bevordering der stoffelijke en zedelijke belangen van de inheemsche bevolking der residentie Ambon
• is het 100 jaar geleden, dat de Zweedsche ingenieur C.G.P. de Laval, een der pioniers der turbinetechniek in het laatst der 19en eeuw, te Orsa (Zweden) werd geboren.
• feestdag van sint Gregorius van Nazianze (kerkleeraar).
• hoopt dr. D. Jacobs, em.-predikant der Ned. Herv. gemeente te Boskoop, den dag te herdenken, waarop hij 25 jaar geleden te Nijkerkerveen het predikambt aanvaardde.

8 mei 1945:
• bestaan de Ostadewoningen aan de Jacob Catsstraat te Den Haag 60 jaar.
• hoopt G.H.E. Bergsma, oud-ondervoorzitter van den Octrooiraad, te Den Haag zijn 70en verjaardag te gedenken.
• hoopt gep. reserve luitenant-kolonel C. Ringeling, oud-secretaris-generaal van het Departement van defensie, te Den Haag zijn 70en verjaardag te gedenken.
• bestaat het "Oostersch Genootschap in Nederland" te Leiden 25 jaar.
• is het 100 jaar geleden, dat de katholieke theoloog en moraal- en rechtsphilosoof V. Cathrein te Brig (Wallis) in Zwitserland werd geboren.
• is het 300 jaar geleden, dat de Fransche dichter F.M. Chastelet de Beauchateau, een wonderkind, dat reeds op zevenjarige leeftijd verzen schreef, te Parijs werd geboren.

7 mei 1945:
• is het 150 jaar geleden, dat de Nederlandsche werktuigkundige G.M. Röntgen, de pionier van het Nederlandsch stoomvaartwezen, te Essen in Oost-Friesland werd geboren.
• is het 150 jaar geleden, dat Fouquier-Tinville te Parijs als laatste slachtoffer van de guillotine werd ter dood gebracht.
• is het 50 jaar geleden, dat de Pruisische generaal-veldmaarschalk A. von Pape te Berlijn overleed.
• is het 30 jaar geleden, dat het Engelsche mailschip "Lusitania" van de Cunard-lijn op weg van de Ver. Staten naar Liverpool door een Duitschen onderzeeër werd getorpedeerd, waardoor meer dan duizend opvarenden den dood vonden.
• is het 50 jaar geleden, dat de parochiekerk van sint Jozef te America (dekenaat Horst) door mgr. Boermans werd ingewijd.         
• bestaat de parochiekerk van O.L.Vr. Visitatie te Hoogeveen 40 jaar.
• hoopt ds. J.J.H. Bange Wzn., Ned. Herv. predikant te Zuidhorn, zijn 40-jarig ambtsjubileum te gedenken.
• hoopt ds. F.G. Hospers, Ned. Herv. predikant te Zeist, zijn 40-jarig ambtsjubileum te gedenken.
• vindt te Brugge de jaarlijksche H. Bloedprocessie plaats.
• hoopt de Duitsche componist Karl Bleyle, die onlangs een compositie voltooide de tekst uit Nietsches "Also sprach Zarathustra", zijn 65en verjaardag te gedenken.

6 mei 1945:
• hoopt P. Jas, arts te Rotterdam, zijn 75en verjaardag te gedenken.         
• hoopt J.M. van Rossum, zenuwarts te Rotterdam, zijn 50en verjaardag te gedenken.
• hoopt mr. J. Dijckmeester, burgemeester van Zutphen, zijn 65en verjaardag te gedenken.
• is het 70 jaar geleden, dat in The Times een artikel verscheen van Frederic Greenwood, als gevolg waarvan Engeland de Egyptische aandeelen van het Suez-kanaal voor vier miljoen p.st. in handen kreeg, zoodat het Britsche Rijk sindsdien over de helft van alle aandeelen de beschikking heeft.
• is het 75 jaar geleden, dat de Engelsche geneeskundige sir prof. J.Y. Simpson, o.m. de ontdekker van de bedwelmende werking van chloroform, dat hij in 1847 als anaestheticum invoerde, te Edinburgh overleed.
• hoopt ds. J. Sybrandy, Geref. predikant te Blija zijn 45-jarig ambtsjubileum te gedenken.
• hoopt ds. H. Meulink, Geref. predikant te Enschede, zijn 45-jarig ambtsjubileum te gedenken.
• hoopt A.C. Rochat, journalist te Utrecht, zijn 65en verjaardag te gedenken.

5 mei 1945:
• laatste kwartier.
• hoopt mr. A.M. Joekes, oud-lid der Tweede Kamer, zijn 60en verjaardag te gedenken.
• is het 300 jaar geleden, dat de Fransche veldheer Henri de Latour d'Auvergne vicomte de Turenne bij Mergentheim in Wurttemberg door Mercy werd verslagen.
• hoopt prof. dr. J.G. Rutgers, hoogleeraar in de zuivere en toegepaste wiskunde en de mechanica aan de Technische Hoogeschool te Delft, zijn 65en verjaardag te gedenken.
• is het 250 jaar geleden, dat de Vlaamsche beeldhouwer Gabriel Grupello uit Brussel in dienst trad van Johann Wilhelm, keurvorst van de Palts, te Dusseldorf.
• is het 40 jaar geleden, dat Louis van Gasteren als Ludovico in "Othello" debuteerde bij "Het Nederlandsche Tooneel".

4 mei 1945:
• bestaat de Passage te Den Haag 60 jaar.
• is het 10 jaar geleden, dat van Batavia het eerste vliegtuig vertrok van een bij wijze van proef door de K.N.I.L.M. geopend nieuwe wekelijksche verbinding Soerabaja-Bali-Makassar v.v.
• feestdag van sint Monica (moeder van sint Augustinus).
• is het 100 jaar geleden, dat de Oostenrijksche schilder Joseph Danhauser te Weenen overleed.
• is het 25 jaar geleden, dat de Duitsche schilder Karl Röchling te Berlijn overleed.
• is het 50 jaar geleden, dat te Berlijn de première ging van de opera "Der Evangelimann", welke door den Oostenrijkschen toondichter Wilhelm Kienzl in tekst en op muziek was gebracht naar een novelle (over een rechterlijke dwaling) van Meissner.

Voor meer info over het Haagsch Persbureau Matla:bit.ly/2paOJ0c

woensdag 3 mei 2017

De rode ster in Euronet*Internet

Eergisteren werd de column Een apenstraat op een poster gepubliceerd in het inct.archief van de digitale geschiedenis. 

Een reactie op Twitter van Arko van Brakel, een van de oprichters van Euronet*Internet: Pracht artikel van over begintijd internet in NL, met hoofdrol voor onze campagne:

De affiche van de apenstaart, ontworpen door Krijn van Noordwijk, wekte nogal bevreemding op 1 mei 1995. Er bestond o.a. onduidelijkheid over de rode ster in de bedrijfsnaam Euronet*Internet. Nu na 22 jaar heb ik  Arko van Brakel gevraagd naar de betekenis van de ster.

Arko van Brakel:
Tja, die ster… Die is onderdeel van een sterrenboog*, die bestond uit een aantal sterren in diverse primaire kleuren. We konden het logo met en zonder sterrenboog gebruiken. Er zit geen heel ingewikkelde filosofie achter de ster of de sterrenboog, behalve dat we dachten dat "The sky the limit” was. Het had zeker absoluut niets met Heineken te maken. Het was meer een visualisering van de kleurrijke mogelijkheden van cyber-space, toen nog een beloftevol begrip.

* De sterrenboog is o.a. te zien op afbeelding van de welkomsdoos.Links in de hoek is een legenda met primaire kleuren. Links onder is de sterrenboog te zien als onderdeel van de naam.